Column

Brexiteers sluipen weg van de honingpot

Van de mens wordt weleens gezegd dat hij zich graag laat begoochelen. Door vriendelijke, verzorgde mannen in roze overhemden die betere tijden beloven. Of 'een gloednieuwe gratis BMW 1 serie!' De Dove Verwenprijs. Snoep en dropjes en geheel verzorgde reisjes naar Phuket.

Boris Johnson, oud-burgemeester van Londen en een van de leiders van de pro-Brexit-campagne. Beeld afp

Het verdienmodel van de Postcodeloterij is erop gebaseerd, net als dat van menig politicus. Volg mij want ik kan u naar de pot met honing leiden, we zijn er bijna, trapje af, hoekje om.

Sinds vrijdag zien we de vriendelijke, verzorgde mannen die de Britten naar een bestaan buiten de Europese Unie hebben geleid, verschrikt terugsluipen, achteruit over hun eigen voetafdrukken, hoekje om, trapje op. Alles om de afstand tussen de pot met honing en henzelf te maximaliseren.

Miljoenen naar de ziekenzorg? Hadden ze dat beloofd? Zij? Onzin. Ze hadden het als een optie gepresenteerd, een eventuele mogelijkheid, een misschientje. Harde beloften over geld: zoiets zouden ze nooit doen, dat zou onverantwoordelijk zijn.

Geen buitenlander meer erin? Beloofd? Zij? Dat kunnen ze nooit gezegd hebben, nooit zo, nooit zo hard. Want natuurlijk zal er altijd arbeidsmigratie blijven. Harde beloften over nul immigratie: als dat zo is opgevat door de miljoenen mensen die op de honingpot af zijn gekomen, dan hebben die dat toch echt verkeerd begrepen.

Geen schade voor de economie? Was dat beloofd? Hier past een genuanceerd antwoord: het is niet ondenkbaar dat er 'een milde recessie' in het verschiet ligt. Maar met de aanstaande Brexit heeft dat niets uitstaande; het is zaak die twee scherp te scheiden en er geen populistische potpourri van te maken.

Meteen eruit? Nou, eruit, eruit, dat klinkt zo ongenuanceerd. Een beetje eruit.

En terwijl het land onder hun voeten verbrokkelt, glimlachen ze andermaal beleefd en verzuchten ze dat het een schande is dat het Blijven-kamp geen scenario heeft voor hoe nu verder. Die hadden immers zo'n grote mond in de aanloop naar het referendum.

Op de BBC zag ik een interviewer na zo'n antwoord zachtjes wenend zijn gezicht in zijn handen begraven - live op televisie.

Je kunt het cynisme in zijn zuiverste vorm noemen en politiek op zijn gruwelijkst. Verkiezingsbeloften - wat heet: garanties - die nog sneller worden ingeslikt dan Geert Wilders deed met zijn verzekering dat hij nimmer zou instemmen met versobering van de AOW. De mensen belazeren en bedonderen nadat je ze maandenlang achter je fluit aan hebt laten huppelen, zo zou je het ook kunnen noemen.

Toch is het niet uniek. Het gebeurt aan de lopende band. Dat hele volksstammen hun politici zulke volksverlakkerij zelden langdurig nadragen, wordt weleens geweten aan de kwaliteit van het onderwijs en aan de tekortkomingen van het langetermijngeheugen. Niet uit te sluiten valt dat de mensen het bedrog simpelweg hebben ingecalculeerd: hij zegt wel duizend euro per persoon, geen cent meer naar de Grieken en handen af van de hypotheekrenteaftrek, maar dat is natuurlijk kul. Niettemin stemmen we op hem, omdat hij ons laat dromen.

Eenmaal wist hier bij ons een politicus in korte tijd waanzinnig groot te worden door te beloven dat hij niets te bieden had, slechts desillusies en meedogenloze compromissen. Hij noemde het 'het eerlijke verhaal' en het scheelde een paar procentpunten of hij was het Torentje in gestemd. Maar toen bleek dat hij precies deed wat hij beloofd had, keerden de mensen zich walgend van hem af.

Bedrog, dat willen ze.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.