nieuws Theresa May

Brexiteers bereiden coup tegen Britse premier May voor

De Ierse-Noordierse grens kan openblijven als de Britten en de Europese unie erin slagen een vrijhandelsakkoord te sluiten. Dat hebben de conservatieve brexiteers onder leiding van voormalig Brexit-minister David Davis woensdag beweerd.

Oud-Brexit-minister Davis (rechts) tijdens een bijeenkomst van de pro-Brexit European Research Group. Beeld AFP

De groep presenteerde een dag eerder rooskleurige economische vergezichten voor de tijd na de Brexit. De plannen maken deel uit van een offensief tegen Theresa Mays Chequers-voorstel. Dinsdagavond waren vijftig brexiteers bijeengekomen om een najaarscoup tegen de premier te beramen.

De opstelling van de brexiteers bij de ‘Ierse presentatie’ was imposant, met twee oud-ministers voor Noordierse Zaken, een oud-Brexit-minister en de voormalige Noordierse Eerste Minister David Trimble die een Nobelprijs heeft ontvangen voor zijn bijdrage aan de Goede Vrijdag-akkoorden. Volgens hem hoeft er helemaal geen grens te komen wanneer bedrijven van tevoren digitaal aangeven wat ze over de grens brengen. Douane-inspecties kunnen plaatsvinden op de plekken waar de goederen vandaan komen of arriveren. Voorwaarde is dat er wel een handelsakkoord ligt.

Aanwezig bij de presentatie was ook de Nederlander Hans Maessen, die tussen 2008 en 2016 bestuursvoorzitter was van de Douaneraad. Wat deze douanedeskundige betreft zijn de plannen haalbaar en bestaat deze geavanceerde werkwijze reeds, bijvoorbeeld bij de EU-handel met Zwitserland. ‘Het is een realistische optie en na een reorganisatie van de douane hier ook toepasbaar bij Calais en Dover,’ zegt hij. ‘Het voorstel van de Britse regering om btw en invoerrechten namens de EU te innen is niet te doen en onbekend in de douanewereld. Het is een mysterie hoe dat besluit is genomen.’

Het voorstel voor het innen voor de EU was al eens geopperd door Davis toen hij minister was. Maar toen bleek dat Brussel twijfels had, koos May snel een andere route die naar Chequers leidde. Te snel volgens de brexiteers. Ze kregen woensdag steun van Nigel Dodds, de fractieleider van de Noordierse DUP die gedoogsteun geeft aan de regering-May. In Brussel ondertussen uitte commissievoorzitter Jean-Claude Juncker kritiek op Chequers. Davis voorspelde dat er tijdens de informele EU-top volgende week in Salzburg weinig heel zal blijven van het voorstel dat in het Lagerhuis reeds zo ‘dood als een dodo’ is genoemd.

De brexiteers doen nu hun best om een geloofwaardig alternatief te bieden, wat niet altijd meevalt. Na de presentatie van de economische plannen, dinsdag, rees de vraag hoe serieus ze waren. Zich baserend op de controversiële, neoliberale econoom Patrick Minford opperden ze een zogeheten World Trade Deal Brexit, handelen op basis van de regels van de Wereldhandelsorganisatie. Het zou Britse huishoudens een bonus van 3.000 euro opleveren, wat haaks staat op de waarschuwing van minister van Financiën Philip Hammond dat het ’s lands schatkist bijna 100 miljard euro gaat kosten.

De antwoorden in de handleiding bij de World Trade Deal waren opvallend kort. Op de vraag bijvoorbeeld of er economische verliezers zijn wanneer de Britten de EU verlaten, luidde het antwoord ‘nee’. Hetzelfde antwoord kwam op de vraag of deze Brexit een effect heeft op investeringen. Volgens Minford is zowel een koersstijging als –daling van het pond goed nieuws. Brexit-strateeg Steve Baker zei weinig fiducie te hebben in economen. Het eurogezinde Labour-kamerlid Chuka Umunna noemde de economische voorstellen een ‘Project Fantasie’.

Serieus zijn wel de plannen om Chequers om zeep te helpen, en daarmee May. In de Thatcher-kamer van het parlement kwamen dinsdagavond de vijftig brexiteers bijeen om te praten over een coup. Vraag was niet zozeer of er een coup moest komen, maar wanneer. Achter de schermen jogt Boris Johnson zich nog steeds warm. Opmerkelijke afwezige bij deze ‘samenzwering’ van de European Research Group was voorzitter Jacob Rees-Mogg. De opper-brexiteer moest met spoed naar zijn Londense pied-à-terre waar demonstranten zijn kinderen en hun oppas belaagden.

Groot is de groep Economists for Free Trade – voorheen Economists for Brexit – niet: er zijn achttien economen bereid gevonden om tegen de stroom in te zwemmen. De meeste economen hebben twijfels over Brexit. Voorzitter Patrick Minford is gewend om minderheidsposities te bekleden. In 1981 was deze professor een van de weinige economen die de baanbrekende rijksbegroting steunde, de introductie van het thatcherisme op het eiland. Liefst 364 economen, onder wie Rick van der Ploeg, hadden in een open brief economische doem voorspeld. Die bleef uit. Thatcher schreef een dankbrief aan Minford. Deze adept van Milton Friedman werd Thatchers lievelingseconoom en is dat nog steeds van haar politieke kinderen. Minford, verbonden aan de universiteit van Cardiff, is een groot voorstander van vrijhandel en voor de afschaffing van handelstarieven. Hij gelooft dat het Britse bnp met 6.8 procent zal stijgen na Brexit. Critici wijzen erop dat Minfords filosofie fataal is voor wat er nog over is van de Britse maakindustrie en dat de economische ongelijkheid verder zal toenemen. Eind jaren tachtig was hij voorstander van de omstreden Poll Tax, de regressieve gemeentebelasting die uiterst gehaat was en bijdroeg aan Thatchers ondergang.

De Britse premier Theresa May staat de pers te woord. Beeld EPA

Brexit-chaos

De chaotische politieke situatie rond Brexit houdt al de hele zomer aan in Groot-Brittannië. Premier May moet alle zeilen bijzetten om haar beleid overeind te houden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.