nieuwsbrexit

Brexitdeal binnen handbereik, wachten op telefoontje Johnson en Von der Leyen

Het ‘brexitbeest’, een mascotte van de Get Ready For Brexit campagne, deelt flyers uit aan vrachtwagenchauffeurs in de haven van Rotterdam. Beeld ANP
Het ‘brexitbeest’, een mascotte van de Get Ready For Brexit campagne, deelt flyers uit aan vrachtwagenchauffeurs in de haven van Rotterdam.Beeld ANP

Een handelsakkoord tussen de EU en het Verenigd Koninkrijk lijkt aanstaande, maar de aankondiging laat nog op zich wachten. Afspraken over visserij zijn ook nu nog het grootste struikelblok.

De deal werd donderdagochtend al verwacht, maar laat vooralsnog op zich wachten. Een telefoontje tussen de Britse premier Boris Johnson en commissievoorzitter Ursula von der Leyen om het akkoord te bezegelen, werd steeds uitgesteld. 

Johnson en Von der Leyen belden in de nacht van woensdag op donderdag al verschillende keren over het laatste struikelblok: de toegang van EU-vissers tot Britse wateren. Daarbij gaat het over quota voor verschillende vissoorten en de snelheid waarmee de vangsten van EU-vissers worden afgebouwd. Maar donderdag waren experts van de EU en het Verenigd Koninkrijk nog steeds bezig met de details van de afspraken. 

Als de deal rondkomt, wordt op het nippertje chaos aan de Brits-Europese grenzen voorkomen en opent de deur naar de omvangrijkste en meest ambitieuze handelsrelatie die de EU ooit is aangegaan. Britse bedrijven behouden hun onbeperkte toegang tot de EU-markt, ook al maakt het Verenigd Koninkrijk geen deel meer uit van de EU. Europese vissers zijn verzekerd van toegang tot de Britse wateren, al mogen ze daar minder vangen. Douanecontroles - die er sowieso komen - zullen met een handelsakkoord minder tijdrovend zijn. Blijft een akkoord alsnog uit dan zijn lange files van vrachtwagens aan de Brits-Europese grens onvermijdelijk. Het tijdelijke reisverbod afgelopen dagen voor vracht en personen uit het Verenigd Koninkrijk (vanwege het nieuwe coronavirus) was een voorbode. Ook zal er forse economische schade zijn omdat de handel wordt belast met tarieven en quota.

Gooi- en smijtwerk

Een akkoord tussen de onderhandelaars moet nog worden goedgekeurd door de lidstaten, het Europees Parlement en het Britse parlement. Diplomaten en EU-ambtenaren voorzien gooi- en smijtwerk om de afspraken op 1 januari te laten ingaan. De benodigde goedkeuring door het Europees Parlement is voor die tijd niet meer haalbaar omdat de tekst - gesproken wordt over bijna 2000 pagina’s, inclusief  bijlagen - niet op tijd kan worden beoordeeld en niet in alle EU-talen beschikbaar is. Als de lidstaten en het Britse parlement wel alvast instemmen, kan het handelsakkoord wel ‘onder voorbehoud’ worden ingevoerd.

Bij het Britse parlement zwaait een man met de vlaggen van het Verenigd Koninkrijk en de Europees Unie. Beeld AFP
Bij het Britse parlement zwaait een man met de vlaggen van het Verenigd Koninkrijk en de Europees Unie.Beeld AFP

Maandenlang leek het Kanaal te diep voor een breed handelsakkoord. Londen verwierp de Brusselse eis dat ongehinderde toegang tot de EU-markt (geen importtarieven, geen quota) betekent dat Britse bedrijven niet te ver mogen afwijken van de EU-regels voor staatssteun, milieu en arbeidsomstandigheden. Brussel vreesde anders oneerlijke concurrentie. Uiteindelijk vonden Brussel en Londen elkaar op een compromis waarin het Verenigd Koninkrijk zegt de bestaande EU-standaarden te respecteren. Voor de toekomst beloven de twee partijen dat de wederzijdse regels niet te ver uiteen mogen lopen. Gebeurt dat toch, dan kunnen beide partijen sancties opleggen (tarieven, quota).

Inzake de visvangst was de EU de vragende partij – voor sommige vissers (vooral de Franse, Nederlandse en Belgische) zijn de Britse wateren van groot belang. Londen maakte de toegang tot die wateren tot de lakmoesproef van haar soevereiniteit, wat de onderhandelingen compliceerde. De EU eiste voorspelbaarheid voor de vissector en wees het Britse voorstel voor jaarlijkse quota-onderhandelingen af.

Scheidingsakte

Op 1 februari verliet het Verenigd Koninkrijk na 47 jaar de EU. Op verzoek van Londen kwam er een overgangsperiode tot 1 januari, waarin Britse bedrijven nog gewoon toegang hebben tot de Europese markt. Deze overgangsperiode was ook nodig om een handelsakkoord te sluiten voor de periode erna.

Eind vorig jaar ondertekenden Brussel en Londen al de Withdrawal Agreement, de ‘scheidingsakte’. Dit verdrag garandeert de rechten van EU-burgers die voor 1 januari al in het Verenigd Koninkrijk woonden en werkten (en van Britten op het vasteland). Ook bepaalt het verdrag hoeveel Londen financieel nog aan de EU is verschuldigd, en het regelt dat er geen harde grens komt tussen Ierland en Noord-Ierland (dat met de rest van Groot-Brittannië uit de Unie is vertrokken).

FRANSE VISSERS WILLEN HUN VISRECHTEN NIET OPGEVEN

In 2018 nog vond een kleine zeeslag plaats tussen Franse en Britse schelpvissers. Komt het opnieuw zover als de Brexitonderhandelingen stranden? In de Franse havenstad Granville klinkt het al strijdbaar: ‘We laten ze nergens meer aanmeren en blokkeren iedere ferryterminal.’ Lees de reportage hier terug. 

EINDELOOS RONDJES RIJDEN BIJ DE GESLOTEN HAVEN VAN DOVER

De Brexit en het coronavirus botsen op elkaar in Dover, waar vrachtwagens stuiten op gesloten Franse grenzen. ‘Please turn around!’ Een voorbode van een no deal-brexit? Lees de reportage hier.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden