Theresa May op de EU-top in Salzburg op 20 september.

Nieuws Brexit

Brexit-paniek slaat alsnog toe in Downing Street

Theresa May op de EU-top in Salzburg op 20 september. Beeld REUTERS

De Brexit-paniek is alsnog uitgebroken in Downing Street. Als kippen zonder kop lopen Britse politici rond nu de EU het Brexit-voorstel van premier Theresa May genadeloos heeft verworpen. Het uur U is aangebroken, maar geen Brit weet wat de beste uitweg is.

Maandag moet May onder druk van haar ­kabinet een keuze maken: een zachte of harde Brexit. Achter de schermen bereiden haar adviseurs ondertussen parlementsverkiezingen voor die in november, kort voor de Brexit-deadline, zouden kunnen plaatsvinden. Ook de druk om een nieuw referendum te houden neemt toe.

Wilt u dit artikel liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie.

De premier zelf houdt koppig vast aan haar Chequers-voorstel, waarin het Verenigd Koninkrijk nauw verbonden blijft met de EU, inclusief een gezamenlijke vrijhandelszone voor goederen. Haar idee is dat voorstel te verbeteren, maar vriend en vijand zijn het erover eens dat dit niet realistisch is. Onder leiding van de Franse president Macron hebben de Europese leiders vrijdag duidelijk laten weten dat er geen sprake kan zijn van een op maat gesneden Brexit-akkoord. Niet langer kan May alle partijen te vriend houden.

De brexiteers in het kabinet willen dat ze opschuift naar het Canada-model, geënt op het vrijhandelsakkoord dat de EU twee jaar geleden heeft gesloten met dat land. Voordeel voor de brexiteers is dat het Verenigd Koninkrijk dan echt loskomt van de EU-regelgeving, maar wel vrij handel kan drijven. Het grote nadeel is dat het Ierse grensprobleem daarmee blijft bestaan, tenzij Brussel alsnog akkoord gaat met een ‘zachte’ grens tussen Ierland en Noord-Ierland, de nieuwe buitengrens van de EU na de Brexit.

Vazalstaat van de EU

Andere ministers, zoals die van ­Financiën, willen dat May ervoor kiest om zowel bij de gemeenschappelijke markt als bij de douane-unie te blijven. Volgens de brexiteers wordt het Verenigd Koninkrijk met deze Brexit-in-name-only een ­vazalstaat van de EU. May is hier faliekant tegen omdat de Brexit voor haar vooral een manier is om de grenzen te sluiten voor (laagopgeleide) migranten. Bovendien zullen de brexiteers haar premierschap voortijdig beëindigen als ze hiervoor kiest.

The Sunday Times wist te melden dat er hardop aan nieuwe verkiezingen wordt gedacht om zowel May als haar Brexit te redden. Brexit-minister Dominic Raab heeft de suggestie naar het rijk der fabelen verwezen, maar daar hechten weinigen geloof aan. Het zou een enorme gok zijn, zeker nu de Conservatieven en Labour ongeveer gelijk staan in de peilingen.

In het beste geval wint May haar in 2017 verloren meerderheid terug, waardoor ze niet meer in de wurggreep van de Noord-Ierse unionisten zit en wat meer vrijheid van handelen heeft bij het oplossen van de grenskwestie. In het voor haar ergste geval verliest ze de verkiezingen en komt Jeremy Corbyn aan de macht. Wat er dan met de Brexit gebeurt, weet niemand.

People’s Vote

Tijdens het Labour-congres heeft de eurosceptische Labour-leider gezegd dat hij de wensen van de leden zal respecteren. Liefst 86 procent is voor een tweede referendum. Wat hij zou stemmen, weigerde hij te zeggen. Campagnevoerders voor een People’s Vote hopen het resultaat van 2016 te kunnen terugdraaien.

Maar het is allerminst zeker of de Britse kiezers bereid zijn hun keuze te herzien. Peilingen wijzen daar niet op. Het harde optreden van Brussel kan tot gevolg hebben dat de stem voor de Brexit uit patriottische overwegingen sterker wordt, met May als een soort martelaar. ‘Haar vooruitzichten voor het partijcongres van de Tories zijn verbeterd’, constateerde Quentin Letts in de conservatieve krant The Sunday Telegraph. ‘Ze is er nu uit gaan zien als een vrouw die is mishandeld en dat is politiek gezien handig.’

In The Financial Times schreef commentator David Allen Green dat May en de Britten het debacle geheel aan zichzelf te wijten hebben. De premier heeft volgens hem te weinig internationale onderhandelings­ervaring, vangt signalen niet op en heeft de fout begaan topambtenaren die Brussel goed kennen weg te sturen. ‘Elke keer weer wapent het Verenigd Koninkrijk zich met propaganda en pretenties, terwijl de Europese Unie klaarzit met regels en geduld. En het land blijft zich afvragen waarom het telkens misgaat.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.