Analyse uitslag Brexit stemming

Brexit krijgt een adempauze, maar voor hoelang?

Twee weken voor het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie zou vertrekken (29 maart), kiest het Britse Lagerhuis voor uitstel. Premier May zal het verzoek voorleggen aan haar EU-collega’s, die moeten het volgende week donderdag unaniem goedkeuren. Maar uitstel waarvoor en hoe lang? Twee scenario’s.

Een supporter van de Brexit houdt in Londen een demonstratiebord vast met de tekst WA (withdrawal agreement) is not Brexit, op 14 maart. Beeld Getty Images

Kort: twee maanden

May koerst in eerste instantie aan op beperkt uitstel van de Brexit. Ze hoopt dat het Lagerhuis begin volgende week in een derde ‘betekenisvolle’ stemming alsnog zijn goedkeuring geeft aan het twee keer eerder verworpen Brexitakkoord met de EU. Van belang is of juridisch adviseur Cox van premier May zijn eerdere genuanceerde advies over het akkoord – het is niet alles maar ook niet niks – aanscherpt naar ‘het is een ja-stem waard’. Dat zou de balans in haar eigen Tory-partij en bij die van coalitiepartner DUP kunnen doen omslaan. Gaat het Lagerhuis akkoord, dan heeft May wat extra tijd nodig om de noodzakelijke wetgeving door te voeren, iets wat de Europese regeringsleiders haar graag zullen geven.

Uiterste datum is 30 juni, de laatste zittingsdag van het huidige Europese Parlement. Met deze deadline hoeft het Verenigd Koninkrijk net niet mee te doen met de Europese verkiezingen eind mei. Opluchting alom want deelname van de vertrekkende Britten aan deze stembusgang werd alom als absurd en geldverspilling beschouwd.

Ook als het Lagerhuis voor de derde keer ‘nee’ zegt tegen het akkoord, kan May alsnog kort uitstel vragen om een vertrek uit de EU zonder deal voor te bereiden. Premier Rutte en zijn EU-collega’s staan niet te trappelen om zo’n verzoek te honoreren. De EU heeft zich het afgelopen jaar met talloze noodplannen voorbereid op een harde Brexit, dat hadden de Britten ook kunnen doen. Aan de andere kant: geen van de leiders zit te wachten op economische chaos en misère door een harde Brexit aan de vooravond van de Europese verkiezingen.

Lang: 12 maanden

Het Lagerhuis zegt ‘nee’ en de Britse politiek implodeert door de interne politieke gevechten op leven en dood: conservatieven onderling; socialisten onderling; Tories tegen Labour; Tories tegen de regering; Labour tegen de regering; ministers tegen ministers; en allen tegen May. De enige uitweg uit deze chaos zijn nieuwe verkiezingen en/of een tweede Brexitreferendum. Garanties op duidelijkheid aan het eind van deze weg zijn er niet. Een verzoek tot uitstel zal zich dan niet tot enkele maanden beperken, temeer daar een ‘verlenging van de verlenging’ politiek en economisch rampzalig is. Londen vraagt in dat geval uitstel van de Brexit met minimaal een jaar.

EU-president Tusk riep de EU-leiders donderdag op ‘open te staan’ voor een Brits verzoek tot lang uitstel. De vraag is of die trek hebben in nog een jaar Brexitdiscussie, ook tijdens de Europese verkiezingscampagne. Als een dergelijk uitstel wordt goedgekeurd – het vergt unanimiteit van de leiders – zal het aan strikte voorwaarden gebonden zijn. Zo moet het Verenigd Koninkrijk dan meedoen met de Europese verkiezingen, Brussel vreest anders een rechtsgang van boze pro-Europese Britten die hun kiesrecht geschonden zien. Daarnaast wil de Europese Commissie voorkomen dat Londen in het extra jaar een stem krijgt bij cruciale toekomstige kwesties: de keuze van de nieuwe Commissievoorzitter, de nieuwe EU-president en de onderhandelingen over de komende EU-meerjarenbegroting (2021-2027). De Commissie liet woensdagavond weten dat bij welk uitstel dan ook ‘een probleemloos functioneren van de EU-instituties gewaarborgd moet zijn’. Diplomaten voorzien juridische problemen bij al te strikte voorwaarden omdat de EU geen B-leden met minder rechten kent.

Wat u nog meer moet weten over Brexit

Het Lagerhuis heeft voor uitstel van Brexit en tegen een tweede referendum gestemd, maar er speelt nog meer: heeft premier Theresa May nog wel de macht? Waarom zien we geen grote demonstraties op straat in reactie op het geruzie in het Lagerhuis? En wil de Britse bevolking eigenlijk nog wel een Brexit? Met de antwoorden op vijf prangende vragen schept Volkskrant-correspondent Patrick van IJzendoorn orde in de Brexit-chaos.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.