'Brexit is een onverstandige keuze met twee verliezers'

Alle ogen zijn gericht op premier David Cameron, die woensdag zijn taken neerlegt, en op zijn opvolger Theresa May. Maar wat betekent de Brexit voor deze vijf betrokkenen uit het Verenigd Koninkrijk en Nederland?

Mart Valstar. Beeld Freek van den Bergh/de Volkskrant
Mart Valstar.Beeld Freek van den Bergh/de Volkskrant

Antal 'Toni' Abraham (27), Hongaarse student en horecawerker uit Londen

'Politiek volg ik niet echt, maar dit referendum was meer dan politiek. Het was een grote verrassing, toen ik in de ochtend erna wakker werd. Maar ik denk dat de meeste Britten er uiteindelijk meer versteld van stonden dan ik zelf, vooral meneer Cameron. Ik denk dat veel kiezers het niet echt serieus hebben genomen, met deze uitslag als gevolg. In het café waar ik werk, stelden veel van onze vaste klanten zich verexcuserend op. Sommigen zeiden zelfs dat ze zich schaamden. Voor de rest heb ik geen veranderingen gezien behalve dat mensen er grappen over begonnen te maken, dat de Full English Breakfast gaat veranderen in een Brexit Breakfast, bestaande uit een blik witte bonen op een bord. Ik ken mensen die Leave hebben gestemd maar ze hebben me nooit als een buitenlander behandeld. Mijn gevoel tegenover dit land is ook niet anders geworden. Ik werk hier, betaal mijn belastingen. Al het geld dat ik verdien blijft hier, gaat grotendeels naar mijn studie. God mag weten wat de toekomst brengt. Ik ben al vijf jaar in Londen, maar ik kan altijd terug naar Hongarije, naar mijn familie. Dat is geen probleem voor mij.'

Abi Daruvalla (59), Britse, zelfstandig mediatrainer in Amsterdam

'Ik was de ochtend na het referendum om kwart voor vijf wakker. Ik voelde me zo rot. Ik vreesde al dat die Britten zo gek zouden zijn om Leave te stemmen, maar ik ben tóch geschrokken. Diezelfde ochtend besloot ik Nederlander te worden. Het is tijd. Ik woon hier al 37 jaar, dat is heel mijn volwassen leven. Het stak altijd al dat ik belastinggeld afdraag, maar niet kan meebeslissen waar het geld aan wordt besteed. Dat Wilders premier kan worden vind ik een horroridee. Zoiets wil ik kunnen tegenhouden met mijn stembiljet. Ik ga 2 of 3 keer per jaar op bezoek bij familie in Engeland, maar voel me Nederlander. Ik ben totaal verliefd op Amsterdam. Je kan hier jezelf zijn.

'Ik was deze week bij de gemeente om de naturalisatie in gang te zetten. Irritant was het. Het lijkt erop dat ik het hele circus moet doorlopen. Taalcursussen, inburgeringsdiploma's, et cetera. Hoeveel het gaat kosten weet ik nog niet, maar het kan zo meer dan duizend euro worden. Mijn vrienden snappen er niks van, omdat ik hier al zo lang woon. Ik heb zelfs meegeschreven aan een boek over Nederlandse gebruiken: A Dictionary of Dutchness. Ik weet dus heel goed dat wat ik nu meemaak, verdwalen in al die bureaucratie rond die naturalisatie, typisch Nederlands is.

'Mijn dochters, die hier zijn geboren en nu studeren, hoeven gelukkig niet meer in te burgeren. Zij gaan nu ook een Nederlands paspoort aanvragen, net als mijn man. Als we gaan, dan gaan we met zijn allen.'

Abi Daruvalla. Beeld Freek van den Bergh/de Volkskrant
Abi Daruvalla.Beeld Freek van den Bergh/de Volkskrant

David Marcus (58), pensioenadviseur uit Liverpool

'Ik kan het resultaat nog altijd niet geloven. De meeste Britten geloofden dat we erin zouden blijven, de geldmarkten en de mensen van het 'slimme geld' voorop. Zowel de BBC als de rest van de media was ontdaan, nadat ze er achter waren gekomen dat het proletariaat ook nog een mening had. De sneren waren hard, maar wij hebben nu het laatste woord. Ik beschouw de Brexit-stem als een bevrijding en het gaat over meer dan de poppetjes. We moeten er op blijven hameren dat de Britse wetgeving boven alles staat, dat geen oordeel van een buitenlandse rechtbank of een ongekozen oligarchie ons eigen parlement kan aantasten. Ik neem het Boris en Farage niet kwalijk dat ze een stapje terug hebben gedaan, ben ze dankbaar voor hun inzet en ik hoop dat May een post aan Boris heeft. Ik wil graag benadrukken dat we vrienden met de rest van Europa willen zijn, dat andere Europeanen hier meer dan welkom zijn, en dat we ons welkom willen voelen in Europa. We lopen niet weg van Europa, maar van de EU. Kijk naar onze twee grootse naties, naar onze geschiedenis. Jullie prins van Oranje, werd onze koning Willem de Derde bijvoorbeeld. We zijn goede buren.'

David Marcus. Beeld
David Marcus.Beeld

Mart Valstar (54), directeur Valstar Holland, groente- en fruithandel in Poeldijk (300 werknemers)

'Ik ben een optimistisch mens. Ik dacht dat de Britten zouden blijven, zoals logisch denkende mensen zouden doen. Pas de avond van het referendum, net voor we gingen slapen, zag ik dat we in een spannende thriller waren beland. De uitslag vind ik een hele slechte zaak. Valstar is een familiebedrijf, nog door mijn opa opgericht. 15 à 20 procent van onze handel is met Engeland, er rijden wekelijks tientallen vrachtwagens heen. Ons salesteam Groot-Brittannië is zes man sterk.

'Brexit is een onverstandige keuze met twee verliezers. Als de koers van het pond nog verder wegzakt zorgt dat voor lagere prijzen voor groente en fruit hier, en hogere prijzen daar. Wij draaien in zo'n geval maar een paar procentpunten verlies, voor Nederlandse telers is het probleem groter. En voor de Britse consument, niet te vergeten. Alleen Engelse producenten profiteren, maar dat is slechts een klein clubje. En de Britten zijn zuinig, hé. Geen big spenders. Dat gaan ze nog voelen daar.

'Ik zeg dit niet omdat wij zelf zo hard gaan worden geraakt. In Engeland gaan meer producenten opstaan, wat voor ons handel betekent. En handel zit in de aard van het beestje. We onderzoeken of we daar een kantoor kunnen openen. Ik zeg het omdat ik een referendum over zoiets belangrijks een verkeerd middel vind. Dit ging niet over de EU, maar om frustratie over vluchtelingen en politieke macht. Toch hoop ik dat de Britten nog een rekensommetje maken. Misschien is dit weer wishful thinking, maar wellicht zien ze er nog vanaf.'

Mart Valstar Beeld Freek van den Bergh
Mart ValstarBeeld Freek van den Bergh

Aneeqa Khan (29), oprichtster www.eporta.com, 's werelds grootste platform voor interieur, uit Londen

'Een grote schok, anders kan ik mijn eerste reactie niet omschrijven. Dat had ik nooit verwacht. Op persoonlijk vlak is er nog niet zoveel voor me veranderd. Om me heen hoor ik wel geluiden van vertwijfeling. Vrienden van me die naar dit land willen emigreren, zijn nu aan het kijken of het echt wel zinvol is, terwijl Europese vrienden die hier al zijn zich afvragen wat ze hier nog moeten doen. Het sentiment hier jegens eurogezinde mensen en tegen andere Europese landen is niet zo fijn meer. Vanuit zakelijk perspectief hangt veel af van de toegang die het Verenigd Koninkrijk krijgt tot de interne markt. Wij helpen bedrijven, binnenhuisarchitecten en projectontwikkelaars in veertig Europese landen bij het kopen van huisraad. Voor onze Britse klanten en voor Britse producenten zal het vervelend zijn als er een slecht handelsverdrag komt. Daar komt bij dat we migranten uit Frankrijk, Italië, Duitsland en Slovenië in dienst hebben, die willen we graag houden. Door het gebrek aan politiek leiderschap heb ik het gevoel dat we stuurloos ronddrijven, iets waar ik me wel zorgen over maak. De komende maanden worden spannend.'

Aneeqa Khan. Beeld
Aneeqa Khan.Beeld
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden