interview

'Brexit is Camerons onderhandelingswapen in Brussel'

De Britten uit de EU? Het referendum is de kiezers beloofd. Maar het duurt nog even, denkt de expert.

V.l.n.r.: Ed Miliband, Nick Clegg en David Cameron.Beeld getty

De verkiezingswinst van premier David Cameron brengt een 'Brexit' terug op de Europese agenda. Hij heeft de Britten immers een referendum beloofd over het lidmaatschap van de EU. Het Verenigd Koninkrijk zal de gevolgen van dat vooruitzicht al snel merken, denkt Grégory Claeys, onderzoeker bij de Brusselse denktank Bruegel, die is gespecialiseerd in de Europese economie. 'Bedrijven en investeerders die iets in Groot-Brittannië willen doen, zullen in de aanloop naar het referendum al aarzelen.'

Hoe realistisch is een Brexit?

'Die vraag is heel moeilijk te beantwoorden, zeker nu is gebleken dat peilingen niet bepaald zaligmakend zijn. Ik denk dat we ons nu vooral de vraag moeten stellen wat de gevolgen zijn als Groot-Brittannië de EU verlaat.

'Een Brexit is voor Groot-Brittannië lang niet zo nadelig als een Grexit voor Griekenland, maar ik vermoed dat het een klap zal zijn voor de Britse economie. De topman van Goldman Sachs heeft al gedreigd zijn hoofdkantoor in Londen te verplaatsen naar het Europese vasteland. Bedrijven komen immers niet alleen naar de Londense City om de Britse markt te veroveren, ze zien het als comfortabele toegangspoort tot de EU.'

Cameron heeft beloofd het referendum 'voor eind 2017' te houden. Is eerder ook denkbaar?

'Nee, ik schat op z'n vroegst in de loop van 2017. Deels omdat het tijd kost een referendum te organiseren, maar vooral omdat Cameron het in de eerste plaats wil gebruiken als pressiemiddel bij onderhandelingen in Brussel om betere voorwaarden te bedingen voor het Britse lidmaatschap.'

Wat zijn voor de EU de voornaamste gevolgen van een Brexit?

'Een EU zonder Groot-Brittannië betekent dat de EU haar financiële centrum verliest. Dat is Londen, meer dan Frankfurt. Het zou vreselijk zijn voor Brussel om geen controle te hebben over de City, juist nu de EU met de bankenunie en de unie van de kapitaalmarkten enige controle kan uitoefenen op de financiële sector.

'Vanuit politiek perspectief bezien zullen weinig lidstaten blij zijn met een Brexit. Zeker Frankrijk en Duitsland niet. Voor hen dient Groot-Brittannië, ook een groot land met een eigen mening, als een soort buffer in de regelmatig oplaaiende Duits-Franse belangenconflicten in de EU.

'Het belangrijkste argument van voorstanders van een Brexit is de verwachting dat de Brusselse machine soepeler loopt zonder het tegenstribbelende Groot-Brittannië. Dat argument was in het verleden valide, maar nu niet meer. Na de eurocrisis en de financiële crisis zit haast niemand op verdere integratie te wachten.'

Wat zullen Camerons voornaamste eisen zijn in Brussel?

'Dat kan ik moeilijk inschatten, want de deal die ze hebben, is volgens velen al heel voordelig: wel toegang tot interne markt, maar geen euro, wat goed lijkt te zijn voor de Britse economie. Ik vermoed dat Cameron vooral wil onderhandelen over Europese regelgeving en de open grenzen voor werknemers uit andere EU-landen.

'Maar ik weet niet wat er voor Cameron te winnen valt. Uit onderzoek waartoe hij bij zijn aantreden in 2011 zelf opdracht heeft gegeven, blijkt dat de Europese regelgeving Groot-Brittannië nauwelijks schade berokkent.

'Voor die open grenzen geldt min of meer hetzelfde. Je kunt kiezers bang maken met 'nu komen de Oost-Europeanen onze banen afpakken', maar alle academische studies laten zien dat arbeidsmigranten vooral een positief effect hebben. Ze leveren juist extra banen op.'

Welke prijs is de EU bereid te betalen om Groot-Brittannië aan boord te houden?

'Europa heeft al veel concessies gedaan aan de Britten. Juncker liet al weten dat hij niet opnieuw gaat onderhandelen over de open grenzen voor werknemers. Ik denk dat Cameron weinig speelruimte heeft.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden