Analyse Thomas Cook

Brexit gaf wankele Britse reisreus laatste zetje

Een torenhoge schuld is de belangrijkste oorzaak van de ondergang van Thomas Cook. Daar komt bij dat geldschieters met het oog op de Brexit niet staan te springen om kapitaal te pompen in een onzekere onderneming. 

Beeld Getty Images

De ruim 300 Britten die in de nacht van zondag op maandag met vlucht MT2643 van Orlando (Florida) naar Manchester vlogen hebben zonder het te weten een historische reis gemaakt. Ze gingen aan boord van hun Airbus A330 als klant van Thomas Cook. Toen ze eenmaal in Manchester landden was hun touroperator ter ziele. Failliet verklaard, halverwege de Atlantische Oceaan.

Vlucht MT2643 was de laatste vlucht die door ’s werelds oudste reisorganisator werd uitgevoerd. De ondergang van een reisreus als Thomas Cook lijkt niet te rijmen met een wereld waarin meer wordt gereisd dan ooit. Dat is te zien aan de mondiale uitgaven, meldt de Wereldbank. Alleen al in Nederland werd vorig jaar 16,6 miljard euro besteed aan reizen naar het buitenland. Dat was in 2008 ruim 12,1 miljard. 

De Britten lieten zich ook niet onbetuigd. Ze gaven vijf jaar geleden 35,5 miljoen pond (40,1 miljard euro) uit aan buitenlandse vakanties. Vorig jaar? Ruim 45,8 miljard. Maar die ponden rolden kennelijk niet, of niet genoeg, naar Thomas Cook om het 178-jarige bedrijf van de ondergang te redden. De Engelse tak van het concern, dat actief was in zestien landen, ging maandag bankroet. De divisies buiten het Verenigd Koninkrijk, zoals Neckermann Reizen, hopen op een doorstart, maar verkopen tot die tijd geen reizen meer.

Hoe heeft het zover kunnen komen?

Thomas Cook, heet het in analyses, was een van de laatste dinosaurussen. Het was een van de weinige reisorganisatoren die nog alles in eigen hand had – van het reisbureau in de Britse winkelstraat tot het hotel in Mallorca en de eigen vliegtuigen die de Britse zonaanbidder op zijn bestemming brachten. Maar dat beeld klopt niet, stelt Marco van Leeuwen, docent toerisme aan de Bredase universiteit voor toegepaste wetenschappen (Buas).

‘Je hebt meer grote touroperators die én hun eigen hotels bezitten én hun eigen vloot, zoals TUI, Sunweb en Corendon. Die laatste twee zijn echte prijsvechters: ze kunnen genoegen nemen met lage marges op elke klant omdat ze veel reizen verkopen. TUI mikt ook op andere segmenten met een hogere marge en boort nieuwe markten aan, bijvoorbeeld met bijzondere gezinsvakanties’, aldus Van Leeuwen. Thomas Cook zat klem tussen die twee bedrijfsmodellen. ‘Ze bedachten wel manieren om nieuwe doelgroepen aan te spreken, maar ze konden nog niet zonder de opbrengst van de goedkope pakketreizen.’

Die pakketreizen zijn ook minder passé dan wordt gedacht, zegt Van Leeuwen. ‘Er zal altijd een markt zijn voor reizen waarbij alles is geregeld. Consumenten hechten ook veel waarde aan de SGR-garantie, waarbij je je geld terugkrijgt als je reisorganisatie sneuvelt terwijl je in het buitenland zit.’ Ook de Britten hebben zo’n vangnet. Berekeningen van het Nederlands Bureau voor Toerisme (NTBC) lijken de Bredase docent gelijk te geven. In 2017 werd 21 procent van de buitenlandse vakanties als pakketreis geboekt.

Frank Oostdam, directeur van de reisbrancheclub ANVR, denkt dat de ondergang van Thomas Cook te wijten is aan ‘een unieke mix van factoren waarbij een grote schuldenlast de belangrijkste oorzaak is geweest’. Het bedrijf stond bij banken en investeerders voor 1,7 miljard pond in het krijt. Daarbij komt dat geldschieters met het oog op de vechtscheiding met Europa niet staan te springen om kapitaal te pompen in een onzekere onderneming. 

Ook de Britse vakantieganger kijkt de kat uit de boom na berichten over chaos en tekorten als de Brexit eind oktober een feit wordt. Bezorgd boekten ze de afgelopen maanden 12 procent minder reizen dan normaal. Thomas Cook zag de bui al hangen: hartje zomer liet de touroperator weten geen skivakanties meer aan te bieden voor volgend jaar. Het was, naar nu blijkt, het begin van het einde.

Het eind van de rit voor Thomas Cook

De Britse reisgigant kon buigen op een rijke historie, als eerste bedrijf dat georganiseerde reizen aanbod. Het bleek niet immuun voor alle plagen die de reisbranche de laatste decennia bezoeken. Maar pas echt fataal pakte een fusie uit in 2011, met MyTravel. De Duitse architect ervan verdween in de gevangenis wegens zwendel en Thomas Cook bleef met de brokken achter.

Wat betekent het faillissement van Thomas Cook voor Nederlandse klanten?

Het faillissement van reisorganisatie Thomas Cook dupeert met name Britse vakantiegangers. Maar wat betekent het voor de reizigers die een vakantie hebben geboekt via de Nederlandse tak van de reisreus? 

Dit zijn de directe gevolgen van het faillissement van Thomas Cook

Het faillissement van reisorganisatie Thomas Cook leidt tot problemen voor met name Britse vakantiegangers. Nederlandse toeristen kunnen hun reis afmaken, maar de Nederlandse tak van Thomas Cook neemt geen nieuwe reizen aan. We zetten de gevolgen van het omvallen van de reisreus op een rij.  

Thomas Cook heeft het einde van de reis bereikt; waar is het misgegaan?

De Britse reisgigant Thomas Cook vocht tevergeefs voor haar voortbestaan. Het was het bedrijf dat van burgers wereldburgers maakte. Wat is er misgegaan?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden