'Brexidiot' en nog meer fraais uit de taaloogst rond de Brexit

A Merry Brexmas! Die kon er op de valreep nog wel bij. Het voorbije revolutiejaar heeft niet alleen de Brexit gebracht, maar ook talrijke derivaten. Het vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie is de belangrijkste bijdrage van de politiek aan de Engelse taal sinds Watergate.

Het vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie is de belangrijkste bijdrage van de politiek aan de Engelse taal sinds Watergate.Beeld afp

Dat schandaal, dat in 1974 leidde tot het aftreden van de Amerikaanse president Nixon, heeft ertoe geleid dat nog steeds elk relletje de suffix -gate krijgt: van pizzagate tot dieselgate. Iets soortgelijks gebeurt nu met de Brexit. Woordenboeksamensteller Collins heeft Brexit dan ook vernoemd tot Woord van het Jaar.

De samenvoeging Brexit is in mei 2012 bedacht door de Euro-blogger Peter Wilding, als een variant op Grexit, het mogelijke vertrek van Griekenland uit de EU. Rond dezelfde tijd schreef The Economist over Brixit, maar die term bleek minder lekker in de mond te liggen en wordt nu alleen nog gebruikt in deftige kringen.

Inmiddels bestaat er verschillende Brexits: een 'harde' en een 'zachte'. Premier Theresa May voegde daar nog een derde aan toe: 'a red, white and blue-Brexit', hetgeen de vraag opwierp of ze soms vooruitloopt op de verkiezing van Marine Le Pen in Frankrijk.

Engelsen blijken bedreven te zijn in het bedenken van nieuwe Bre-woorden, zoals Bremoaner (iemand die klaagt over Brexit), Bregretter (een spijtoptant), Bremorser (idem), Brefugee (Brexit-vluchteling), Breturn (een nieuw referendum), Breconsideration (heroverweging), Brexflation (Brexit-inflatie), Brecession (de Brexit-recessie die niet kwam) en Brexidiot (negatieve benaming voor Brexit-stemmer). Het verspreidde zich ook tot buiten het politieke domein: de beslissing van Angelina Jolie een scheiding aan te vragen werd een BrexPitt.

Hoe politiek geladen taal kan zijn, bleek uit de vervoegingen Brexiter en Brexiteer. De eerste term is een neutrale benaming van iemand die voor een Brits vertrek uit de EU is. Eurogezinde kranten gebruiken deze term.

Brexiteer daarentegen heeft door de associatie met pionier, boekanier of musketier iets romantisch. 'We vonden het gevaarlijk dat Brexiteer gangbaar begon te worden', zei David Camerons adviseur Ameet Gill dan ook na het referendum, 'want het klonk avontuurlijk en bepaalde de toon van de Brexit-campagne.'

In hogere zin staat Brexit voor een populistische opstand tegen een futloze elite. Sommige Engelsen gebruiken de term voor heel andere doeleinden, getuige een ingezonden brief van Penny Adie uit South Molton aan The Daily Telegraph: 'Sir - Het beste dat dit wilde jaar ons tot dusver heeft gebracht, zijn twee prachtige nieuwe hondennamen: Brexit en Trump.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden