Brengt Lilian Marijnissen de SP naar de volgende fase?

Emile Roemer stopt als politiek leider van de Socialistische Partij, zo maakte hij vanochtend bekend. Roemer was sinds 2010 lijsttrekker en fractieleider van de SP. Kamerlid Lilian Marijnissen neemt het leiderschap over. Wat betekent dit voor de SP? Onze chef in Den Haag legt het uit in uw politieke nieuwsbrief.

Foto anp

Goedemiddag. Op haar 18e werd Lilian Marijnissen al gezien als een politiek talent, veertien jaar later leidt zij de SP. Loodst zij die partij het kabinet binnen?

Hier zijn uw Dagkoersen. Deze politieke nieuwsbrief elke werkdag per e-mail ontvangen? Regel het heel eenvoudig hier.

Foto de Volkskrant

DE MAN DIE GAAT...
Emile Roemer

Nog niet vaak nam een politiek leider zo stralend afscheid van het Binnenhof als Emile Roemer woensdag: 'Ik kijk terug op fantastische jaren', glunderde hij, nadat hij iedereen had verrast met zijn aankondiging. Ook waren er nog niet veel politici die bij hun afscheid werden bedolven onder zoveel waardering van de andere partijen in de Tweede Kamer. 'Een van de aardigste mensen waar ik het zelden mee eens was', in de woorden van VVD-fractievoorzitter Dijkhoff.

Roemer zal er met gemengde gevoelens kennis van hebben genomen. Wie al te gul lof krijgt van concurrenten, was kennelijk geen grote bedreiging. In zijn acht jaar als partijleider wist hij niet weg te komen van de zijlijn. Het blijft voor eeuwig Roemers tragiek dat hij niet kon profiteren van het enorme verval van de PvdA, de grootste electorale concurrent. Toen het erop aankwam, bleken D66 en GroenLinks voor veel teleurgestelde kiezers een aantrekkelijker vluchtheuvel.

Toch gaat Roemer ook de politieke geschiedenisboeken in als de man die de SP na jaren van geharnaste oppositie voorsorteerde als bestuurspartij. Dat gebeurde even zelfs landelijk - totdat één moeizaam televisiedebat in 2012 pardoes een einde maakte aan zijn premiersaspiraties - maar veel overtuigender nog op lokaal en provinciaal niveau. Daar stootte de SP dit decennium door tot in het centrum van de macht.

Niet voor niets liet Roemer zich er woensdag op voorstaan dat zijn partij inmiddels bestuurt in de helft van de provincies en in vier van de zes grootste steden. In veel verschillende combinaties bovendien. Maar juist daarom oogstte hij eerder dit jaar zoveel onbegrip met zijn halsstarrige weigering om zelfs maar te praten over regeringsdeelname zolang de VVD aan de formatietafel zat. Een grotere kans om landelijk de macht te grijpen kwam er in de hele partijgeschiedenis immers niet voorbij.

Marijnissen en Roemer woensdag na de overdracht van het SP-leiderschap. Foto anp

EN DE VROUW DIE KOMT...
Lilian Marijnissen

Dat lijkt de partij inmiddels ook zelf te beseffen, want de regeeraspiraties zijn weer helemaal terug. 'Het is tijd voor de volgende stap', aldus Roemer woensdag. Maar die zal hij zelf niet meer gaan zetten: 'Het is tijd voor een volgende lichting.'

Lilian Marijnissen wordt van die lichting het gezicht. Daarmee verdubbelt het aantal vrouwelijke fractievoorzitters in de Tweede Kamer en krijgt Nederland de primeur van twee partijleiders uit hetzelfde gezin binnen één partij.

Marijnissen won woensdagochtend de interne verkiezing van collega-Kamerlid Sadet Karabulut. Daarmee neemt de fractie een gok, want Marijnissen heeft veel minder ervaring op het Binnenhof. Maar haar naam, haar veelgeprezen werk in de vakbond en haar eerste goede optredens in de Kamer wegen kennelijk zwaar genoeg.

En Roemer? Die kon woensdag nog niet zeggen wat hij nu van plan is te gaan doen. 'Meer thuis zijn', daar houdt hij het voorlopig even op.

Lilian Marijnissen. Foto anp

ONDERTUSSEN IN...
Brunssum

Tussen het kabinet en de lokale politiek in het Limburgse Brunssum dreigt een totale patstelling te ontstaan. Minister Kajsa Ollongren (D66) van Binnenlandse Zaken heeft donderdagmiddag in Den Haag overleg met de commissaris van de Koning in Limburg, Theo Bovens (CDA), over de ontstane situatie. Ook de opgestapte burgemeester Luc Winants (CDA) is daar bij.

Dat bevestigt de woordvoerder van Ollongren. Dinsdagavond besloot de gemeenteraad dat de omstreden wethouder Jo Palmen kan aanblijven. Ollongren wilde dat hij zou opstappen. Vrijdag na de ministerraad zei ze dat zij de raadsvergadering zou afwachten, alvorens eventueel in te grijpen.

Ollongren kan het kabinet nu voorstellen Palmens aanstelling terug te draaien op grond van artikel 132 van de Grondwet. Daarin staat (lid 4) dat de Kroon een besluit van een decentraal bestuur kan vernietigen 'wegens strijd met het recht of het algemeen belang'. Ollongren wil met Bovens en Winants bespreken of zo'n precedentloze vernietiging, waar de oppositie in Brunssem haar om heeft gevraagd, de enige optie is.

In de vorige eeuw is door het Rijk drie keer ingegrepen in gemeenten wegens 'taakverwaarlozing' (artikel 132, lid 5). Het bekendste voorbeeld is de gemeente Finsterwolde, waar een regeringscommissaris de taken van het (communistische) gemeentebestuur overnam. In deze eeuw is een ingreep in Delfzijl overwogen, maar uiteindelijk niet uitgevoerd.

Wethouder Jo Palmen. Foto anp

Dagkoersen is de politieke nieuwsbrief van de Volkskrant. Tips of opmerkingen? Mail naar haag@volkskrant.nl. Wilt u deze per mail ontvangen? Meld u hier aan: volkskrant.nl/dagkoersen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.