Nieuws

Breed gesteunde oproep aan toekomstig kabinet: verzwak versleuteling diensten als WhatsApp niet

Een brede coalitie van technologiebedrijven, maatschappelijke organisaties en privacy-voorvechters maakt zich grote zorgen over plannen van demissionair minister Ferd Grapperhaus (Justitie en Veiligheid) om encryptie – versleuteling – te verzwakken. Zij roepen het volgende kabinet daarom op de ‘ontwikkeling, de beschikbaarheid en de toepassing van alle vormen van encryptie’ te blijven stimuleren.

Ferdinand Grapperhaus, demissionair minister van Justitie en Veiligheid op het Binnenhof, na afloop van de wekelijkse ministerraad. Beeld ANP
Ferdinand Grapperhaus, demissionair minister van Justitie en Veiligheid op het Binnenhof, na afloop van de wekelijkse ministerraad.Beeld ANP

Grapperhaus werkt momenteel aan een wetsvoorstel om diensten zoals iMessage en WhatsApp aftapbaar te maken, zo onthulde NOS vorige week. De diensten maken gebruik van versleuteling om ervoor te zorgen dat de communicatie tussen gebruikers echt privé is. Als die berichten ook beschikbaar moeten zijn voor de politie, moet de versleuteling ergens worden verzwakt.

Het huidige demissionaire kabinet zal dat wetsvoorstel niet meer gaan behandelen – mede omdat er in de coalitie te weinig steun voor is. Toch zet Grapperhaus de plannen door zodat een volgend kabinet ermee aan de slag kan. Vrijdag zou er voorafgaand aan de ministerraad worden gesproken over het plan, in aanwezigheid van Erik Akerboom, hoofd van de AIVD, en Pieter-Jaap Aaldersberg, de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV).

Heikel punt

Het verzwakken van encryptie is een heikel punt. Een goede toepassing van versleuteling betekent dat ook de aanbieders ervan niet bij de inhoud van de berichten kunnen. Simpel gezegd: als twee WhatsApp-gebruikers met elkaar communiceren, wisselen zij sleutels uit waar WhatsApp niet bij kan. Zou dat wel kunnen, dan is de communicatie niet langer privé. Als Grapperhaus zijn plan doorzet, zou er dus een extra mogelijkheid komen om de communicatie te ontsleutelen. Dat kan in de vorm van een extra digitale sleutel in handen van de politie. Of, zoals sommige het noemen, een achterdeur.

‘Sterke encryptie beschermt mensen door gevoelige, privécommunicatie te beveiligen’, twitterde Will Cathcart, de baas van WhatsApp onlangs nog. ‘Tijdens een pandemie waarin we digitaal communiceren, zouden overheden sterke encryptie moeten bevorderen, niet ondermijnen.’ Advocaten, journalisten, mensenrechtenactivisten, asielzoekers en klokkenluiders vertrouwen op de versleuteling. Net zoals bedrijven. ‘Een achterdeur is niet alleen te gebruiken door goedwillenden, maar ook door kwaadwillenden’, zegt Petra Oldengarm van brancheorganisatie Cyberveilig Nederland. ‘Dit betekent dat de veiligheid van het volledige systeem achteruit gaat als je met een achterdeur een paar boeven wilt pakken.’

Traditionele tegenpolen

Een brede coalitie komt nu in het geweer tegen de plannen. Daarbij valt op dat traditionele tegenpolen naast elkaar staan: technologiebedrijven zoals Facebook en Google samen met kritische privacy-organisaties als Bits of Freedom en Waag. Maar ook mensenrechtenorganisatie Amnesty International, Apple en Microsoft, Fox-IT, KPN en Vodafone/Ziggo, Expertisebureau Online Kindermisbruik, onderwijsinstelling SURF, de vereniging van onderzoeksjournalisten en de Consumentenbond. Verder hebben zich talloze wetenschappers aangesloten bij de oproep.

‘Het verzwakken van encryptie is een gevaar voor de veiligheid van mensen’, zegt Rejo Zenger van Bits of Freedom. ‘Als er een achterdeur is ingebouwd voor de politie, kunnen vroeg of laat ook criminelen meelezen. Daarmee wordt het makkelijker fraude te plegen en het zorgt er bovendien voor dat je je niet meer vrij kunt uiten.’

Het voorstel van Grapperhaus is ook in strijd met het kabinetsstandpunt uit 2016 over encryptie. Sterke encryptie beschermt tegen digitale criminelen en spionage, meende het kabinet destijds.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden