Breed college verlamt politiek Rotterdam

In de gisteren gepresenteerde toekomstvisie Koers 2005 maakt het Rotterdamse college van B en W zich sterk voor het verbeteren van de economische positie van de stad en het aantrekkelijker maken als woonstad....

Van onze verslaggever

Hans Horsten

ROTTERDAM

Amsterdam heeft het, heette het enkele jaren geleden. Rotterdam had zijn pr-antwoord snel klaar. Rotterdam doet het, aldus de slogan die refereerde aan het klimaat van aanpakken dat van oudsher in de havenstad zou heersen. Maar het Rotterdam van nu gaat gebukt onder een identiteitscrisis. Er loopt op het stadhuis de laatste maanden zoveel fout dat Rotterdams reputatie van 'stad van de daad' op het spel staat.

Ga maar na: twee weken geleden blies het college het vertrek van voetbalclub Sparta uit Spangen af. B en W verkeken zich op de weerstand van de raad en het verzet van een paar honderd volkstuinders die voor het nieuwe Spartastadion dienden te wijken. Nog een tegenvaller: de aanleg van het futuristische Schouwburgplein loopt financieël steeds verder uit de hand.

Maar er is meer. De door wethouder H. Simons bij de sociale dienst gedropte directeur H. Krosse moest onlangs het veld ruimen na gescharrel met declaraties. Vorige week moest Simons opnieuw een stap terug doen. De met euforie omgeven aankoop van de ss Rotterdam werd door het college teruggedraaid.

Het voormalige zeekasteel van de Holland-Amerika Lijn zou de maritieme grandeur van Rotterdam herstellen, maar bleek duurder dan verwacht en van het diepste ruim tot de hoogste nok gevuld met asbest. Rotterdam heeft toch al niet zo'n gelukkige hand met schepen. Aan De Nieuwe Maze, het nieuwe vlaggenschip van het machtige Havenbedrijf, kleven veel technische onvolkomenheden. Tot overmaat van ramp werd de ranke snelboot besteld bij een werf die tijdens de bouw failliet ging; een extra verliespost van een paar miljoen.

Verder is er bonje bij de politie en blijkt de brug der bruggen een brug der zuchten. De Erasmusbrug danst als het te hard waait en regent en schittert zo overdadig in het zonlicht dat hij automobilisten en trambestuurders verblindt. Daar komt bij dat hij regelmatig hapert bij het open en dicht gaan zodat er zowel op de wal als op de rivier files ontstaan. Het is niet eerlijk om hier politiek en stadsbestuur de schuld van te geven zoals menige Rotterdammer doet, maar het draagt zeker niet bij tot het vertrouwde beeld van soliditeit.

Verliest Rotterdam zijn spierkracht? De werkgevers in de regio klagen al vanaf de installatie van het huidige vijfpartijencollege in maart 1994 over een vermeend gebrek aan bestuurskracht aan de Coolsingel. J. van Caldenborgh (directeur-eigenaar van het chemiebedrijf Caldic, kunstmaecenas en voorzitter van de Kamer van Koophandel) is een vriend van burgemeester B. Peper, maar vindt dat Rotterdam op het moment als een 'dorp aan de rivier' wordt geregeerd.

De raadsverkiezingen van 1994 vormden een stijlbreuk. De almacht van de PvdA werd doorbroken en het politieke spectrum kalfde af. Om de groeiende invloed van extreem-rechts te neutraliseren, werd een afspiegelingscollege gevormd van PvdA, VVD, D66, GroenLinks en CDA. Dit experiment ligt de gemeenteraad zwaar op de maag. 'Om elkaars zere tenen te omzeilen wordt er eindeloos water in de wijn gedaan', zegt B. den Braber (SGR, een samenvoeging van de klein-rechtse partijen SGP, GPV en RPF) die sinds 1974 in de raad zit.

'Objectief gezien zit er inderdaad een zwakker college dan in de twee voorgaande periodes', beaamt fractievoorzitter D. Dekker van het CDA. 'Het college is zó breed dat het eigenlijk van niemand meer is. Het gaat allemaal nogal hap-snap en opportunistisch. '

Dekkers PvdA-collega E. Kuijper kan zich voor een deel in die analyse vinden. 'Je krijgt niet het gevoel dat er een winnend team aan de Coolsingel zit.' Daar komt volgens beide fractievoorzitters bij 'dat het stadhuis zo lek is als een mandje'. Kuijper: 'Ook dat komt de besluitvorming niet ten goede.'

Den Braber maakt bijna twintig jaar sociaal-democratische dominantie mee. 'Het was in die constellatie koekkoek één zang, maar een voordeel was wél dat de zwakkeren op de schouders van de sterken konden meeliften. Wat nu zwak is, komt onverbiddellijk als zwak naar voren. Dat maakt de drang tot profileren groter.'

Ook PvdA-burgemeester Peper vindt dat zijn gemeentebestuur te veel neuzelt. Toen na het sneven van de stadsprovincie en het vertrek van havenwethouder R. Smit een jaar terug een bestuurscrisis ontstond, maakte Peper gewag van een 'gebrek aan chemie'. Hij erkende dat zijn relatie met de twee PvdA-wethouders H. Simons en H. Kombrink te wensen overliet en vond dat er in het college een 'schaarste aan vertrouwen' heerste. Peper stelde vergeefs voor twee vrouwen aan het college toe te voegen.

Voor de PvdA-coryfeeën Simons en Kombrink vormt deze gang van zaken een bittere deceptie. De twee Hansen, zoals ze in de volksmond heten, werden in 1994 als de trekpaarden van het nieuwe stadsbestuur naar voren geschoven. Het is in Rotterdam een publiek geheim dat Simons na de volgende raadsverkiezingen niet meer als wethouder wil terugkomen. Kombrink is te impopulair bij de PvdA'ers aan de Maas om zonder de steun van Simons te kunnen.

Zeker is wel dat na de volgende verkiezingen de klok in Rotterdam zal worden teruggedraaid. Voor een college op zo breed mogelijke grondslag is dan geen plaats meer, valt bij diverse fracties te beluisteren. 'Een coalitie van drie partijen is meer dan genoeg', meent Dekker. Ook Kuijper neemt al een voorschot op de formatie van een nieuw gemeentebestuur. 'Bij een stad als Rotterdam hoort een programcollege dat stevige afspraken maakt. Aan een afspiegelingscollege hebben wij geen behoefte meer', zegt zij.

Het moet gezegd dat Rotterdam niet op alle vlakken in een dip zit. Het sociale beleid van de stad staat nog steeds als een huis. De Melkert-banen, de armoedebestrijding en de opvang van dak- en thuislozen zijn terreinen waarop de stad hoge ogen gooit. Daar komt bij dat een van de fundamenten van Rotterdams robuuste bestuursstijl, een sterk ambtenarenapparaat, nog steeds intact is. Recent werden tweehonderd plaatselijke topambtenaren gescreend op hun managementkwaliteiten. Het bleek dat ze op de meeste onderdelen net zo hoog scoorden als hun collega's uit het bedrijfsleven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden