Brede steun voor pleidooi tegen opsporingsberichten op televisie

Het pleidooi van de politie om terughoudender te zijn met opsporingsberichten over voortvluchtige gevangenen en tbs’ers wordt breed gedeeld. Toch is het maar zeer de vraag of er in de praktijk iets zal veranderen.

‘Ik vind het moedig dat het Korps Landelijke politiediensten (KLPD) de discussie gisteren in de Volkskrant heeft aangezwengeld’, zegt advocaat Job Knoester. ‘Dat opsporingsberichten vaak averechts werken, omdat veel tijd verloren gaat met het natrekken van onbruikbare tips, is een goede reden om ermee te stoppen.’

Richtlijn

Nadat een ontsnapte tbs’er in 2005 een moord pleegde, hebben politici een richtlijn opgesteld. Daarin staat dat het Openbaar Ministerie de samenleving in principe binnen 48 uur na een ontsnapping van een zware crimineel of een verdachte van een ernstig misdrijf informeert. Tot die tijd gebeurde dat alleen bij hoge uitzondering.

VVD-Kamerlid Fred Teeven pleitte tevergeefs voor meer maatwerk. ‘Ik weet uit ervaring dat politieberichten het vaak lastiger maken om ontsnapte criminelen op te sporen. Toch worden ze vaak uitgezonden, want het is ook een manier om de samenleving te waarschuwen dat zo iemand vrij rondloopt. Welk belang het zwaarst weegt, moet je per individueel geval beoordelen. Daarom zullen we kritisch naar dit beleid kijken.’

Klimaat van angst

Volgens Knoester is door de toename van het aantal opsporingsberichten een ‘klimaat van angst’ gecreëerd. ‘De meeste voortvluchtige tbs’ers plegen geen misdrijf en komen binnen een paar dagen zelf terug. Helaas is het beleid gewijzigd op grond van incidenten. Politici willen uitstralen dat het niet hun schuld is als er weer iets misgaat. Ze nemen op de koop toe dat ze zo desperado’s kweken.’

‘Een kat in het nauw maakt rare sprongen’, stelt de raadsman. Hij meent dat opsporingsberichten een oorzaak zijn van de moord die een voormalige cliënt, de ontsnapte tbs’er Wilhelm S., in 2005 pleegde.

‘Gek genoeg werd hij uiteindelijk niet eens herkend door agenten die hem bij toeval oppakten. Pas op het politiebureau bleek wie hij was.’

Lastig te herkennen van foto's

Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat het lastig is om mensen te herkennen op grond van foto’s, stelt hoogleraar rechtspsychologie Peter van Koppen.

‘Een bijkomend probleem is dat vaak verouderde foto’s worden gebruikt in opsporingsberichten’, zegt de wetenschapper. ‘In de gevangenis of tbs-kliniek worden veel mensen dikker of gezonder; ze eten drie maaltijden per dag en gebruiken geen rotzooi meer, zoals drugs. Wilhelm S. was zo veranderd dat zijn behandelaars verbaasd waren toen ze zijn oude foto op tv zagen.’

Tips van burgers kunnen soms heel nuttig zijn, beklemtoont een woordvoerder van het KLPD. ‘We pleiten specifiek voor terughoudendheid met politieberichten over voortvluchtige tbs’ ers en gedetineerden. Zij worden zelden teruggevonden met de hulp van het publiek.’

Attje Kuiken (PvdA) heeft Kamervragen gesteld. ‘Ik wil van de minister van Justitie weten hoe we politieberichten slimmer kunnen gebruiken. Let wel: ik sta achter dit beleid. We moeten niet terug naar de tijd dat werd verzwegen dat iemand was ontsnapt. Als mensen dat merken, zal grote onrust ontstaan.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden