Brede lof voor duurzame Rutte II

De milieuambities van Rutte II klinken goed. Dat vindt niet alleen Greenpeace, dat vindt zelfs de 'kolenlobby'. Er zijn haast geen bezwaren.

Er staan mooie groene woorden in het regeerakkoord: Diederik Samsom lijkt, nadat hij tijdens de campagne had gezwegen over duurzaamheid en enkele groene maatregelen uit het Lenteakkoord de nek omdraaide, toch zijn naam te hebben hooggehouden.


Zie hoofdstuk 3: 'Nederland zet in op een ambitieus internationaal klimaatbeleid... 16 procent duurzame energie in 2020... kleinschalig duurzaam opwekken van energie... windenergie op zee... elektrisch vervoer...circulaire economie... biobased economy...


Ook financieel wordt het akkoord goed duurzaam verkocht. Er gaat 400 miljoen extra naar duurzame energiesubsidies, en er komt fiscaal voordeel voor mensen die niet zelf zonne- of windenergie kunnen opwekken, maar wel in de buurt iets willen neerzetten. Dat appelleert aan decentrale energieopwekking, waarbij iedereen in een soort moestuintje zijn eigen stroom kan kweken.


De reacties uit het veld zijn overwegend positief. Greenpeace is 'blij met de doelen in het regeerakkoord', de Duurzame Energie Koepel is 'opgetogen', de stichting Natuur en Milieu ziet 'mooie ambities'.


Interessant is dat ook de industrie tevreden is. Zo roemt Energie Nederland - de club van energiebedrijven die soms wordt gezien als kolenlobby - het 'realisme' in het akkoord. 'De motor die onder het vorige kabinet aan het haperen was, wordt weer even goed doorgesmeerd.'


Iedereen tevreden - kennelijk hebben Rutte en Samsom een perfect compromis gevonden. Maar gaat dit ook werken? En is dit echt zo groen?


De tevredenheid van de fossiele energiebedrijven is logisch. De door de Kunduz-coalitie bedachte kolenbelasting gaat nog steeds door, maar de bedrijven krijgen van Rutte en Samsom geld om biomassa te gaan bijstoken in hun kolencentrales. Die zijn volgens het regeerakkoord namelijk essentieel om 16 procent duurzame energie te halen.


Voor de financiering daarvan wordt de bestaande subsidie, SDE+, opgehoogd met 400 miljoen euro in 2017. Dat is dat 'groene geld' waarmee het nieuwe kabinet schermt. Die SDE-subsidie wordt echter niet via de begroting, maar via de energierekening gefinancierd: energiegebruikers betalen de vergroening via een heffing.


Opvallend is dat vooral gezinnen die heffing moeten gaan opbrengen. Bedrijven zijn ook energiegebruikers, maar die worden voor die lastenverzwaring gecompenseerd met 375 miljoen euro per jaar. Zelfs in de jaren dat de extra SDE-heffing nog laag is (in 2014 nog nul euro) krijgen bedrijven al 375 miljoen euro compensatie.


Die compensatie verloopt via een verdere verlaging van de - nu al relatief lage - energiebelasting voor bedrijven. Volgens het Centraal Planbureau leidt dit tot een stijging van de broeikasgasemissies. Enigszins ironisch is dat de 375 compensatiemiljoenen voor een groot deel gevonden zijn in het potje dat in het Lenteakkoord voor vergroening was bedacht. 'Hondsbrutaal', schrijft SP-energieexpert Paulus Jansen op zijn weblog.


Overigens is het extra SDE-geld van 400 miljoen in 2017 nog maar een begin. In 2020 is de extra heffing 2,4 miljard euro, ofwel 150 euro per hoofd van de bevolking. Die komt bovenop de 1,4 miljard die al was begroot.


Sommige consumenten krijgen naast de SDE-heffing te maken met een nog hogere energiebelasting. Mensen die zelf hun energie laten opwekken door windmolens of zonnepanelen buiten de deur, krijgen namelijk een fiscale korting op de geleverde energie. Dat geld wordt bij de andere consumenten gehaald, die grijze stroom blijven gebruiken.


'Creatief, maar dit mechanisme kan niet werken als het groot wordt', zegt Stientje van Veldhoven van D66. De maatregel staat of valt bij de korting die duurzame energieopwekkers op hun belasting krijgen, zegt Van Veldhoven. 'Als die te laag wordt, dan leveren zulke projecten niet genoeg op en begint niemand eraan. Maar als de korting te hoog is, wil iedereen een windmolen neerzetten en moeten de consumenten die dat niet kunnen, de rekening betalen.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden