Breda toont brede blik op de mens

In Breda hangt nostalgie naast heftige reportages over brandhaarden.

Hadden we allemaal maar zo'n leven als de Canadese fotograaf Larry Towell. In nostalgisch zwart-wit, vol landelijke landerigheid, en in je blootje in het hooi. Rekeningen betalen doen we later, en de baby, waar laten we de baby? In de wasmand, samen met een kip en een paard en een koe. Ontario, daar wil ik naartoe.


De vijfde editie van het tweejaarlijkse fotografiefestival Breda Photo in Breda staat in het teken van 'homo empathicus', de empathische mens. De fotografie die hiervoor werd verzameld, gaat over het leven na de wereldwijde financiële crisis en het cynisme, over voorzichtig positivisme, over solidariteit - over het PvdA-partijprogramma zeg maar. Larry Towell past daar mooi bij met zijn romantische fotoserie The world from my front porch, te zien op de binnenplaats van het Breda's Museum.


Het is makkelijk erover te smalen. Het zou een oppervlakkige, te snelle reactie zijn. In feite steekt de organisatie van Breda Photo met de keuze voor dit vingertoppenthema zijn nek uit. Het is nogal wat: een jaar van tevoren iets 'maatschappelijks' uit de lucht plukken en dan de hele mallemolen daaromheen in stelling brengen.


Naast het uitnodigen van een aantal fotografische kanonnen (Donald Weber, Broomberg & Chanarin, Mikhael Subotzky) behelst dat bijvoorbeeld het betrekken van de fotografiestudenten van zes kunstacademies in Nederland en België. Zij kregen de opdracht om in hun werk aandacht te besteden aan 'empathie', een lastig te verbeelden thema dat op een deceptie had kunnen uitlopen.


En dan: positief is niet hetzelfde als naïef, empathisch niet hetzelfde als lankmoedig. Van onbezorgdheid of weekheid is geen sprake in Breda. Niet bij Larry Towell, die zijn onweerstaanbare verandaserie maakte naast heftige reportages over diverse brandhaarden in de wereld. Het hart van het festival ligt zoals gewoonlijk rond het Chassépark. Hier komen veel mooie projecten samen. Er is nieuw werk van Jeroen Kramer en Teun Voeten, fotojournalisten die beiden op een andere manier verschillende conflictgebieden weergeven, de één ingetogen, de ander recht voor zijn raap.


Indrukwekkend zijn de laatste projecten van Willem Poelstra en Michiel Brouwer. Poelstra vervlocht het verhaal van zijn ouders, een joodse moeder en een vader die tijdens de Tweede Wereldoorlog vrijwillig in Duitsland had gewerkt, met gelijksoortige, hedendaagse verhalen uit Kosovo, en getuigt daarmee van een brede kijk op de geschiedenis. Brouwer deed in zijn project 'Lapponensis' onderzoek naar de omstreden Zweedse rassenpolitiek jegens de Sami uit de eerste helft van de vorige eeuw. Koude, afstandelijke foto's van schedelmeetapparatuur worden afgewisseld met portretten van hedendaagse inwoners van Lapland, de oorspronkelijke slachtoffers van het vernederende regime.


Soms is het zoeken naar de samenhang tussen al die projecten. Dat is zowel het voor- als het nadeel van het brede thema: er kan veel onder vallen. Nu eens lijkt de fotografie zelf een bedachtzaam tegenwicht te moeten bieden aan het snelle, impulsieve en individualistische karakter van het medium. Dan weer doet ze documentair verslag van gemeenschapszin en medemenselijkheid.


Er zijn jonge fotografen (zoals Philip Schuette en Anne Geene, beiden te vinden in het museum voor beeldcultuur MOTI) die het onderwerp wetenschappelijk benaderden. En fotografen die met hun werk een politieke of geëngageerde boodschap willen uitdragen. Voor al die fotografen is plaats op Breda Photo. Dat zorgt voor aangename verrassingen, zoals de wonderlijk mooie serie van dansende gehandicapten van Denis Darzacq in het Breda's Museum en de projectie Two Fingers van Claudia Sola in Lokaal 01, over de geschiedenis van internationale handgebaren.


Niettemin: wie wil weten wat de laatste projecten zijn van bekende namen en het werk van jonge, nog onbekende fotografen wil ontdekken, moet in Breda zijn. Daar begrijpen ze, net als in Arles en Hyères, dat een fotografiefestival het beste gedijt bij die combinatie en dat het voortbestaan is gegarandeerd als er volop in jong talent wordt geïnvesteerd. Ook een vorm van empathie.


Lambton County, Ontario. 1983.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden