interview

Breaking Bad-ster Bryan Cranston: 'Een nieuwe gouden eeuw voor televisie'

Breaking Bad is terug voor het allerlaatste - vijfde - seizoen. Volkskrant.nl sprak hoofdrolspeler Bryan Cranston in Londen. 'Het is een nieuwe gouden eeuw voor televisie'.

Bryan Cranston, de acteur die Walter White speelt in Breaking Bad. Volkskrant.nl sprak Cranston in Londen ter gelegenheid van de start van het vijfde seizoen. Beeld Sony Pictures

'Breaking Bad' betekent, in beschaafd Nederlands, zoiets als 'naar de klote gaan'- en zelden is de naam van een tv-serie zo toepasselijk geweest. Breaking Bad gaat met elk nieuw seizoen steeds verder, en verbijstert de kijker meermalen over wat de makers zich aan heftige plotwendingen permitteren. Neem het slot van het vierde seizoen: hoofdpersoon Walter White, een naar de drugshandel overgestapte scheikundeleraar, overleeft, met de groeven steeds dieper in het gezicht en littekens die nog maar nauwelijks willen helen, een moordpoging van zijn partner in crime, en besluit wraak te nemen op de veroorzaker van de tweespalt. Dat culmineert in een gruwelijk bloedbad - de kijker in shock achterlatend.

Meth en macht
De serie wordt door critici en publiek beschouwd als een van de intelligentste van het moment, en misschien wel als de beste serie ooit gemaakt. Hij draait, kort gezegd, om meth en macht; maar het verhaal over de sul die in de criminaliteit belandt is bovenal een goede kapstok om te laten zien hoezeer goed en kwaad met elkaar verweven kunnen zijn. Daardoor wordt Breaking Bad ook een verhandeling over zoiets wezenlijks als gerechtigheid: worden de mensen die ervoor kiezen het verkeerde pad op te gaan, vroeg of laat gestraft? Daar ligt ook de verwantschap met die andere televisieseries die de afgelopen jaren zo terecht de hemel in werden geprezen, The Sopranos en The Wire - ook in die misdaadverhalen wordt de kijker geacht mee te leven met de bad guys. Breaking Bad slaagt daar glansrijk in: het scenario maakt de kijker langzaam medeplichtig, door ook slechte personages aardig te maken; daarbij geholpen door de acteerprestaties, die iets compleet menselijks en daarmee begrijpelijks aan de personages meegeven. De regie zorgt er vervolgens voor dat dit nooit saai, maar vrijwel altijd meeslepend is.

Ongemakkelijk
Voor de Amerikaanse Bryan Cranston (56), die Walter White (codenaam in het drugscircuit: Heisenberg) speelt , is dat meeleven met iets slechts ook het wezen van de reeks: 'Hoe langer de serie loopt, hoe ongemakkelijker je als kijker voelt. En dat gaat door totdat je denkt, huh, zit ik nou te hopen dat hij níet gepakt wordt? Dat hij wegkomt met het koken van grote hoeveelheden methamfetamine? Zelfs met moord?' Cranston weet hoe schrijver en bedenker Vince Gilligan dit heeft aangepakt: 'Heel kunstig zijn er vanaf aflevering één sympathieke karaktertrekken van de hoofdpersoon ingebouwd, je vertrouwt hem, raakt verslaafd aan hem, met als gevolg dat als hij op het punt staat de foute weg in te slaan, je daar nog wel begrip voor kan hebben ook.' Daarbij, stelt Cranston: 'Er zit een Heisenberg in ons allemaal; in een bepaalde situatie is iedereen in staat te ontploffen, daar ben ik van overtuigd'.

Eigen keuze
En toch blijft het meeleven van de kijker met het personage White een knap staaltje. Want waar een slechterik als Tony Soprano door zijn afkomst bij wijze van spreken al voorbestemd is maffiabaas te worden, daar maakt White zelf de keuze het slechte pad op te gaan, wat hem moreel gezien misschien nog net wat verwerpelijker maakt. Bedenker Vince Gilligan heeft er dan ook veel werk in gestoken de situatie van White invoelbaar te maken. Met een midlife-crisis op de loer realiseert White, nota bene een briljant chemicus, zich dat hij lang niet zo succesvol is geworden als zijn voormalige studievrienden, die allemaal terecht zijn gekomen op gerespecteerde posities en in extreem goed betalende banen. Een aaneenschakeling van hele en halve verkeerde keuzes bracht White niet verder dan voor de scheikundeklas van een highschool in Albuquerque, New Mexico. Zijn zoon is gehandicapt, zijn vrouw blijkt onverwacht zwanger. Het dwingt hem er een baantje bij te nemen in een lokale wasstraat. Als er dan ook nog longkanker in een vergaand stadium bij hem ontdekt wordt, 'knapt er iets'. Cranston: 'Hij denkt: wil ik mijn kinderen zo achterlaten, met een vader die niet alleen hulpeloos wegkwijnt in ziekte, maar nog onsuccesvol is ook?'

 
Geen happy end, geen knuffelcrimineel. Veel mensen vragen me of het ooit nog goed met hem komt? Ehm - ik vraag het me af: moet dat dan wel? Verdient hij wel een happy end?
Bryan Cranston
Aaron Paul en Bryan Cranston. Paul speelt Jesse Pinkman in Breaking Bad Beeld Sony Pictures

Zeer verslavend
Tijdens een ritje met zijn zwager, die als agent bij de DEA jacht maakt op producenten van methamfetamine, ziet White hoe het er aan toe gaat in de wereld rond die verwoestende drug, het cocaïne van de armen. Meth is goedkoop, maar heeft een veel sterker effect dan speed (amfetamine), en is dus zeer, zeer verslavend. De Amerikaanse drugspolitie krijgt - ook in het echt, zeker in New Mexico - maar moeilijk vat op de handel in deze drug, die door maffiaclans in moeilijk op te sporen laboratoria wordt bereid en via lokale afzetters verder wordt verspreid. Bij White gaat een licht op: hij weet als chemisch wonder precies hoe je dit goedje maakt en ruikt geld. Geld dat hij hard nodig heeft voor zijn dure behandelingen. Via een jonge, naïeve handelaar - een oud-leerling van hem, Jesse -belandt hij in het circuit. Hij zal er nooit meer uitkomen.

'Dat is een aspect van het verhaal waar veel Amerikaanse media moeite mee hebben,'zegt Cranston. 'De sullige leraar Walter zal goed beschouwd nooit meer worden wie hij was, en dat is voor veel kijkers een onaangename gedachte. Daarbij is hij zijn aanvankelijke likeability al snel kwijt, en ook die krijgt hij niet meer terug. Geen happy end, geen knuffelcrimineel. Veel mensen vragen me of het ooit nog goed met hem komt? Ehm - ik vraag het me af: moet dat dan wel? Verdient hij wel een happy end?'

Cranston, die doorbrak als comedyacteur in Malcolm in the Middle, bijt zich vijf seizoenen weergaloos vast in Whites psychologische achtbaan. Waar vindt hij dat zijn personage definitief omslaat van good naar bad guy? Cranston: 'Dat is voor iedere kijker verschillend. Voor de een is het het moment dat hij de vriendin van Jesse, Jane, laat sterven nadat zij een overdosis had genomen, voor de ander het moment dat hij het geld voor zijn kankerbehandeling weigert omdat-ie het zelf wil betalen. Voor mijzelf was het echter al vanaf de eerste minuut duidelijk dat hij niet deugde. Want als je iemand probeert te zijn die je niet bent, sluit je compromissen met jezelf, en van daaruit is het dun lijntje naar de verdoemenis.'

Herkenning
Tv-series werden in een paar jaar tijd - dankzij goedkope dvd-boxen, digitale tv en vooral de miljoeneninvesteringen van Amerikaanse betaalkabelzenders als HBO en Showtime - wereldwijd razend populair, en verwierven daarbij een aura van kwaliteit. Game of Thrones, Mad Men, Breaking Bad; het zijn de successen van dit moment, waarover critici eensgezind jubelen. Vince Gilligan, schrijver van onder meer The X-Files, bedacht Breaking Bad halverwege de jaren nul. Hij wilde met de serie bovenal alle regels van het medium op zijn kop zetten. Cranston legt uit: 'Televisie is herkenning, kijkers zien graag bekende gezichten in hun huiskamer; veel televisiepersonages veranderen daarom vrijwel nooit van karakter. Maar wat, dacht Gilligan, als wij dat nou eens wél laten gebeuren? Dat de kijker compleet heen en weer wordt geslingerd, van de ene verbazing in de andere, met het gevolg dat hij hard uit zijn comfort zone wordt gesleurd?'

Gouden eeuw voor televisie
Het is een vrijheid van denken die mogelijk wordt gemaakt doordat de televisie zich een gebied heeft toe kunnen eigenen dat voorheen aan de film toebehoorde. Cranston: 'Het is een nieuwe gouden eeuw voor televisie. Vroeger had vrijwel iedere grote filmmaatschappij een afdeling voor kleinere films met een laag budget, van zeg een paar miljoen. Dat segment hebben de seriemakers overgenomen, het geld dat vroeger naar die films ging gaat nu naar series. En dat terwijl wij in Amerika niet eens al te hoge kijkcijfers hebben. Met drie miljoen op een Amerikaanse kabelzender doe je het niet goed, qua kijkcijfers. Bij de grote networks waren we op grond daarvan allang gecanceld', weet Cranston. Maar voor kabelzenders telt ook het aantal abonnees, het prestige van de zender en de internationale verkoop, ook op dvd, waar goed aan verdiend kan worden. 'Het is geweldig dat er daarom zoveel geld in series als deze geïnvesteerd kan worden.'

 
Televisie is herkenning, kijkers zien graag bekende gezichten in hun huiskamer; veel televisiepersonages veranderen daarom vrijwel nooit van karakter. Maar wat, dacht Gilligan, als wij dat nou eens wél laten gebeuren?
Bryan Cranston

Oogstrelende locatie
Breaking Bad is geschoten op 35 millimeter-film, de standaard waarmee de meeste films worden gemaakt, en gefilmd in Albuquerque, New Mexico. Die staat vormt met zijn wijdse woestijngebieden en boomloze woonoorden een oogstrelende locatie voor het epos. Maar ook in het echte leven heeft de handel in methamfetamine met de staat een logische thuisbasis - vind in die uitgestrektheid maar eens een verstop methlab. Daarnaast zijn er de vele methgebruikers die - overigens niet alleen in New Mexico - op straat leven en eruit zien als levende zombies, aan hun lot overgelaten.

Ligt hier nog een taak voor de serie, of wellicht zelfs voor Barack Obama of Mitt Romney? 'Het is complex', verzucht Cranston. 'Door onze serie te laten gaan over het verwoestende methamfetamine - en niet bijvoorbeeld over het ongevaarlijke marihuana - zetten we hoog in. Het is in veel delen van de Verenigde Staten een probleem, maar los het maar eens op. Natuurlijk moet je dat willen - Obama en Romney voorop - maar het is niet te doen. De ellende is te groot.'


Bekijk hieronder een trailer van de serie tot nu toe, en daaronder die van seizoen 5. Het seizoen waarvan de afleveringen sinds vorige week iedere woensdag om 22:30 uur te zien zijn bij Film 1. (uitzendschema) De afleveringen van het nieuwe seizoen, maar ook die van seizoen 4 zijn on demand terug te kijken. De VPRO start begin volgend jaar met seizoen 3
.

Beeld Sony Pictures
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.