Brazilië jaagt op ijskoud straatbier

Ze worden liefkozend 'kamelen' genoemd, de illegale drankverkopers in Brazilië. Tijdens het WK hopen ze hun slag te slaan. 'Zo betaal ik mijn huur.'

RIO DE JANEIRO - Met aan iedere schouder een piepschuimen bak vol ijsklontjes en blikjes bier, zeulen de verkopers vanaf een uur of tien 's ochtends over het strand. Anderen parkeren hun bakfietsen op pleinen en in parken, of duwen hun winkelwagens 's nachts door de straten van Rio de Janeiro op zoek naar straatfeesten met dorstige mensen. 'Cerveja bem gelada!', roepen ze met langgerekte klinkers. 'IJskoud bier.'


De 'kamelen', zoals de ambulante verkopers worden genoemd, zijn geliefd onder de bevolking, maar vormen een doorn in het oog van de gemeente, die in de aanloop naar het WK voetbal probeert de illegale drankverkoop aan banden te leggen. 'We gaan tijdens het WK streng optreden', zegt een woordvoerder van de gemeente. 'Onze controleurs nemen alle drank in beslag als ze verkopers zonder vergunning op heterdaad betrappen.'


Ricardo Santos (28) staat iedere dag om zes uur op, en zit vanaf zijn woonplaats Nova Iguaçu tweeënhalf uur in de bus naar het strand van Copacabana. Daar aangekomen gaat hij naar een restaurant waar hij tegen betaling zijn piepschuimen schoudertassen stalt. Daar voorzien ze hem van ijsklontjes en zijn werkdag kan beginnen. 'Brazilianen drinken al vanaf 's ochtends bier', zegt hij terwijl hij door de branding loopt. 'Toeristen beginnen pas later, rond een uur of twee.'


Even verderop zijn bouwvakkers in de weer met de voorbereidingen voor Fan Fest, een evenement waar twintigduizend voetbalfans de wedstrijden op grote schermen kunnen volgen. 'Hier? Op mijn strand?' Santos kijkt verbaasd. Hij had nog nooit van het Fan Fest gehoord en lijkt de bouwvakkers nu pas voor het eerst op te merken. 'Dat zal mijn handel geen goed doen', mompelt Santos, die naar eigen zeggen 'bezig is een vergunning te regelen'.


Rond een uur of zes, als de stranden leeglopen, begint Santos zijn lange reis terug. Op een goede dag neemt hij 65 euro mee naar huis, op een slechte dag rond de 20 euro. Voor Manuel Lima (60) begint de werkdag dan pas net. Vier avonden per week verkoopt hij bier op het São Salvadorplein, in een middenklassebuurt tussen het strand en het centrum. 'Ik ben de meeste geliefde verkoper van São Salvador', zegt hij met een stralende glimlach.


Het is zondagavond en zoals de meeste avonden staat het plein bomvol buurtbewoners. In snel tempo verkoopt Lima flesjes Heineken en blikjes Antarctica uit zijn met Braziliaanse vlaggetjes versierde bakfiets. 'Normaal gesproken sta ik altijd op dezelfde plek', zegt hij. 'Maar tijdens het WK ga ik ook naar Copacabana en Ipanema. Daar zijn honderdduizenden voetbalfans die dronken willen worden, ik ga een grote slag slaan.'


Alcohol drinken in openbare ruimtes is in Brazilië legaal en doodnormaal. Vooral in gebieden met een tropisch klimaat, zoals Rio de Janeiro, brengen veel mensen de avond liever op een plein of straathoek door, dan in een druk café. Ze verdelen de inhoud van een halve liter blik over plastic bekertjes. Dat komt voort uit de strikte gewoonte de drank net boven het vriespunt te consumeren. Door een blik met meerdere personen te delen, is het snel leeg en wordt het bier nooit lauw.


Hoe later op de avond, hoe drukker het wordt op het plein. Families met kleine kinderen blijven tot na middernacht hangen, de jongeren worden steeds luidruchtiger. 'Vroeger werden we met rust gelaten', zegt Lima, die al ruim dertig jaar zonder vergunning bier verkoopt. 'Pas sinds vijf jaar doen ze moeilijk. Het begon toen de Olympische Spelen aan Rio werden toegewezen, en de laatste maanden zijn de controles steeds strenger geworden.'


De verkoper haalt ieder half uur een stuk tuinslang tevoorschijn en zuigt daarmee het gesmolten ijs uit zijn bak. 'Bier moet ijskoud zijn', weet hij te vertellen. 'Dat is het allerbelangrijkste.' Terwijl hij het water uitspuugt, werpt hij een schuine blik op de stadswachten aan de rand van het plein. 'Soms nemen ze alles in beslag', zegt hij. 'Ik weet zeker dat ze het daarna zelf opdrinken.'


Vanavond kijken de controleurs gelaten toe hoe Lima en de andere verkopers het uitgaanspubliek van drank voorzien. 'Er is geen peil op te trekken', aldus Ademi Chaves (53), die iedere avond verkoopt op het plein. 'Soms staan ze daar maar, soms houden ze plotseling een razzia', zegt hij. 'Daarom heb ik mijn bier in een winkelwagen', legt hij uit. 'Dan kan ik snel wegrennen.' Hij peinst er niet over de verkoop te staken. 'Dit is wat ik doe', zegt hij. 'Hiermee betaal ik mijn huur.'


Maria (45) heeft een creatievere oplossing bedacht. Ze loopt rond op het plein, en vraagt de aanwezigen of ze wat willen drinken. Haar vriendin Cristina (52) staat even verderop met de piepschuimen bak. Maria haalt de bestelling op en brengt het naar de klanten, die haar zo onopvallend mogelijk geld in de hand stoppen. 'Zo kunnen ze ons nooit op heterdaad betrappen', zegt Cristina grijnzend. Ze wijst op de biervoorraad. 'We zeggen gewoon dat het voor eigen gebruik is.'


Tijdens het WK hopen de vriendinnen de verkoop wat op te schroeven. Over de controles maken ze zich niet al te veel zorgen. 'Die stadswachten willen zelf ook voetbal kijken', zegt Maria. 'Het liefst met een biertje erbij.'


Brazilië gaat tijdens het WK hard optreden tegen de illegale verkoop van drank. Het is een vereiste van voetbalbond FIFA, want het WK moet vooral een feest zijn voor de sponsor.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden