Brazilië geschokt na geweld militaire politie

De Braziliaanse politie vermoordt gemiddeld vijf burgers per dag. Doorgaans is daar weinig ophef over, maar na de dood van een 38-jarige vrouw is de discussie over politiegeweld in Brazilië hoog opgelopen.

RIO DE JANEIRO - Claudia da Silva, inwoonster van een sloppenwijk in Rio de Janeiro, ging zondagochtend de deur uit om brood te kopen. Ze belandde in een schietpartij tussen de militaire politie en criminelen en werd door twee kogels geraakt. Politie-agenten gooiden de zwaargewonde, maar nog levende vrouw in de achterbak van hun auto en reden weg. De kofferbak schoot open en Da Silva viel eruit.

Ze bleef aan de bumper haken en haar lichaam sleepte over het asfalt achter de rijdende auto aan. De politie reed nog honderden meters door, alarm slaande voorbijgangers negerend. Bij een stoplicht stapte een agent uit, en stopte het bloedende lichaam terug in de kofferbak. De vrouw, moeder van vier kinderen, was overleden toen ze in het ziekenhuis aankwam.

Een automobilist filmde het tafereel. Zijn video zorgde tot op hoog niveau voor grote ophef. 'De dood van Claudia shockeert het hele land', twitterde president Dilma Rousseff. 'Ik betuig mijn innige deelneming aan haar familie en vrienden.'

'Dit soort gebeurtenissen zijn aan de orde van de dag', zegt Sandra Carvalho van mensenrechtenorganisatie Global Justice. 'Inwoners van sloppenwijken worden behandeld als beesten. De regering moet actie ondernemen en de politie demilitariseren.'

De militaire politie stamt nog uit de tijd van de laatste dictatuur (1964-1985) en haar werkwijze is sinds de terugkeer van de democratie nauwelijks gemoderniseerd. Zwaarbewapend trekken agenten de sloppenwijken in om te vechten tegen criminele bendes. Alleen al in Rio de Janeiro vielen tussen 2001 en 2011 tienduizend doden door politiekogels. De agenten definiëren de dodelijke slachtoffers al sinds de dictatuur als 'verweerplegers', waarna de zaak wordt gesloten.

De mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch toonde aan dat de politie de term 'verweerpleger' ook gebruikt als eigenlijk sprake is van executies. Uit haar onderzoek blijkt bovendien dat de politie regelmatig urenlang rondrijdt met gewonden zonder hen eerste hulp te verlenen. Veel slachtoffers overlijden dan ook voordat ze in het ziekenhuis arriveren. Onderzoek naar de doodsoorzaak blijft veelal uit.

Vrijwel alle slachtoffers van politiegeweld wonen in sloppenwijken. 'De politie beschouwt alle inwoners van favelas als criminelen', zei Jussara, de zus van Claudia da Silva in lokale media. 'Ze behandelen ons alsof we wegwerpartikelen zijn.'

Tijdens de grootschalige demonstraties afgelopen juni kon de middenklasse even proeven aan de dagelijkse realiteit van hun gemarginaliseerde landgenoten. De militaire politie reed in gepantserde voertuigen door de steden en schoot lukraak op demonstranten, journalisten en voorbijgangers. Het verschil was dat de agenten tijdens demonstraties rubberkogels gebruikten, terwijl ze in de sloppenwijken met scherp schieten.

De gebeurtenissen van afgelopen zondag hebben het debat verder aangewakkerd. De drie agenten die in de auto met Da Silva zaten, zijn opgepakt. Gisteren bleek dat een van hen 57 doden op zijn naam heeft staan. Allemaal gearchiveerd als 'verweerplegers'.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden