Bellen metOnze correspondent

Braziliaanse stad Manaus gebukt onder tweede coronagolf en zuurstoftekort: ‘Mensen stikken letterlijk’

Met man en macht probeert men zuurstof in de Braziliaanse stad Manaus te krijgen, waar ziekenhuizen onder de druk van de tweede coronagolf de toestroom van patiënten niet aankunnen. Maar het is too little, too late vertelt correspondent Joost de Vries. 

Mensen staan soms tot twaalf uur in de rij om zuurstoftanks bij te vullen om hun zieke naasten te redden. Beeld AFP
Mensen staan soms tot twaalf uur in de rij om zuurstoftanks bij te vullen om hun zieke naasten te redden.Beeld AFP

‘Het is vreselijk wat er in Manaus gebeurt. Er is een tekort aan zuurstofcilinders en bedden. Dat is nog niet opgelost. Het leger heeft via een luchtbrug wel zuurstof aangevoerd en vanuit Venezuela is over land zuurstof gebracht, over een 1.500 kilometer lange weg. Maar eigenlijk is het allemaal too little, too late. Dat betekent dat er tientallen, zo niet honderden mensen letterlijk gestikt zijn’, zegt Joost de Vries, correspondent voor de Volkskrant in Latijns-Amerika. 

De Braziliaanse stad Manaus is voor de tweede keer zwaar getroffen door de coronapandemie. In het voorjaar van 2020 sloeg het virus zo hard toe dat de doden in massagraven begraven moesten worden, omdat uitvaartondernemers het tempo niet meer konden bijhouden. Het is niet alleen domme pech, zegt De Vries. Het is ook het verhaal van een geïsoleerde stad, diep in het Amazonegebied, die in de steek wordt gelaten door de federale overheid onder leiding van president Bolsonaro.

‘Bolsonaro is de grote coronaontkenner. Eigenlijk heeft hij alleen maar tegengewerkt als andere autoriteiten bijvoorbeeld een lockdown wilden afkondigen. En nu lijkt het erop dat in Manuas een nieuwe variant is opgedoken die het afweersysteem beter weet te omzeilen.’

Kan vaccinatie voor een ommekeer zorgen?

‘De eerste vaccinaties zijn toegediend, van het Chinese vaccin Sinovac, dat is geïmporteerd door de gouverneur Doria van São Paulo. Maar het beschermt slechts 50 procent van de mensen die worden ingeënt. Bolsonaro gelooft niet zo in vaccinatie. Pfizer zegt bijvoorbeeld in de kleine lettertjes dat het niet verantwoordelijk is voor eventuele bijwerkingen. Dus zegt Bolsonaro: als je in een krokodil verandert, is dat je eigen schuld. Brazilië heeft ook geen deal met Pfizer. Wel met AstraZeneca, maar van dat vaccin komt niet veel beschikbaar. Het is ook een politieke strijd. Bolsonaro ziet Doria als een rivaal voor de presidentiële verkiezingen van 2022.’

Je zou zeggen dat Bolsonaro’s positie verzwakt is door zijn onderschatting van het coronavirus.

‘Behalve in de Verenigde Staten zijn er nergens zo veel coronadoden gevallen als in Brazilië. Toch is de positie van Bolsonaro best stevig. Vreemd genoeg is zijn positie onder het electoraat juist verbeterd door corona. De federale overheid deelt geld uit aan de armen, bonussen om de pandemie mee door te komen. Daardoor zijn veel mensen die vroeger op de Arbeiderspartij van Lula stemden, overgelopen naar Bolsonaro.

Bolsonaro heeft de steun van eenderde van de bevolking, eenderde is neutraal en nog eens eenderde wil hem zo snel mogelijk weg hebben. Er wordt wel veel gesproken over impeachment, maar dat gebeurt alleen bij massale protesten, als de druk van buitenaf zo groot wordt dat het politieke midden hem in de steek laat. Daar is nu geen sprake van. Bolsonaro wordt nog steeds gesteund door centrumpolitici, in ruil voor wisselgeld.’

Verschillende landen, waaronder Nederland, hebben een inreisverbod vanuit Brazilië uitgevaardigd, vanwege de nieuwe variant van het virus. Hoe wordt daar in Brazilië tegen aangekeken?

‘Het wordt gemeld, maar er is geen ophef over.’

Kun jij als correspondent nog reizen? Je schrijft over een enorm gebied, van Mexico tot Argentinië. Maar ik kan me voorstellen dat het steeds lastiger wordt om ter plekke te gaan kijken.

‘Dat valt gelukkig mee. Reizen is wel lastiger geworden, maar met een negatieve coronatest kun je nog naar veel plaatsen in mijn regio vliegen. Ik ben het afgelopen half jaar in Brazilië, Bolivia en de Verenigde Staten geweest. Ook in Mexico heb ik veel kunnen reizen.’

Ben je van plan om naar Manaus te gaan?

‘Dat zou ik wel willen, maar het is niet makkelijk om naar het Amazonegebied te gaan. Alleen al in Brazilië moet je drie vluchten nemen, waarbij je vaak ook te maken hebt met binnenlandse reisbeperkingen. Ik heb het nog niet geprobeerd, omdat er ook interessante ontwikkeling zijn in Midden-Amerika. De verkiezing van Biden geeft mensen hoop, na vier jaar keihard beleid van Trump. Daardoor heb je nog meer karavanen en kleine groepjes die op weg zijn naar de VS. Maar onderweg worden ze tegengehouden door rechts-populistische regimes in Midden-Amerika, de afgelopen week in Guatemala, die hard optreden, ook nu de druk van Trump is weggevallen.’

Is de positie van Biden niet heel ingewikkeld? Als hij het Amerikaanse immigratiebeleid versoepelt, zal de aantrekkingskracht van de VS alleen maar toenemen. Daardoor zal ook de oppositie tegen zijn beleid toenemen, zeker bij de aanhangers Trump, terwijl hij zegt het land te willen verenigen.

‘Ja, dat is inderdaad ingewikkeld. Maar welke president er ook zit: in de praktijk voeren de Verenigde Staten altijd een restrictief toelatingsbeleid. Biden wil nu niet verder bouwen aan de Muur, maar wel een technologisch beveiligingssysteem installeren. Zo blijft de grens tussen Mexico en de VS gemilitariseerd, hoewel ze absoluut niet waterdicht is. Er is altijd een stroom die de grens wel weet over te steken. Ik geloof dat inmiddels 1 op de 10 Amerikanen van Mexicaanse of Midden-Amerikaanse afkomst is.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden