Braziliaanse politicus Marielle Franco op straat vermoord: een politieke afrekening?

Geschokte reacties: 'een laffe daad' en 'aanslag op de democratie'

'Hoeveel meer doden moeten er vallen voordat deze oorlog over is?' Die vraag stelde Marielle Franco dinsdag op Twitter, een dag voordat ze met vier kogels door haar hoofd werd geschoten. De brute moord op de 38-jarige politicus, feminist en mensenrechtenactivist heeft alles weg van een politieke afrekening.

De politicus Marielle Franco. Foto Midia NINJA

Woensdagavond sprak het gemeenteraadslid van Rio de Janeiro op een activistische bijeenkomst van jonge zwarte vrouwen in het centrum van de stad. Rond half tien ging ze op huis aan, samen met haar woordvoerder en chauffeur. Kort daarop werden ze vanuit een andere auto beschoten. Franco en de chauffeur waren op slag dood, de woordvoerder raakte licht gewond. Het was geen roofmoord, de daders gingen er direct vandoor.

In heel Brazilië is geschokt gereageerd. Want hoewel er jaarlijks 60 duizend moorden worden gepleegd in het Zuid-Amerikaanse land, is het niet gebruikelijk dat politici in koelen bloede worden geëxecuteerd. 'Ik ben diep geschokt', zei oud-president Dilma Rousseff in een reactie. Huidig president Michel Temer sprak van 'een laffe daad', en 'een aanslag op de democratie'.

Opvallende verschijning

Franco is geboren en getogen in Maré, een van de armste en gevaarlijkste favela's van de stad. Nadat een goede vriendin door een verdwaalde kogel werd gedood, besloot Franco haar leven te wijden aan de strijd tegen racisme en ongelijkheid. Op haar achttiende raakte ze zwanger. Als alleenstaande moeder bracht ze haar dochter groot, werkte voor mensenrechtenorganisaties, en deed tussen de bedrijven door een studie sociologie. Ze studeerde af op politiegeweld.

In 2016 werd ze gekozen als raadslid voor de links-progressieve partij PSOL. Als zwarte vrouw was Franco een opvallende verschijning in de gemeenteraad van Rio, die voor ruim 85 procent wordt bevolkt door witte hetero mannen. Ze was ook de enige favela-bewoner in de raad, en zette het gewelddadige optreden van de militaire politie in de sloppenwijken prominent op de agenda. Daarnaast leidde ze feministische campagnes tegen seksueel geweld, en voor het recht op abortus.

Fel tegenstander

Een maand geleden nam het leger het bevel over de politie en het ministerie van Veiligheid van deelstaat Rio. President Michel Temer nam deze omstreden maatregel per decreet, naar eigen zeggen om de georganiseerde misdaad aan te pakken. Franco was fel tegenstander van de interventie, en stond sinds twee weken aan het hoofd van een raadscommissie die het reilen en zeilen van de militairen in de stad monitort.

Het viel Franco op dat de militairen alleen optreden in wijken die gecontroleerd worden door drugsbendes. De wijken die gebukt gaan onder het juk van milities worden met rust gelaten. Milities zijn zwaarbewapende groeperingen, gevormd door onder meer oud-militairen en politieagenten. Ze hebben een vierde van de wijken van Rio in handen, persen de bevolking af en voeren oorlog tegen drugsbendes, soms in nauwe samenwerking met de politie.

Franco's PSOL is de enige politieke partij die de misdaden van de milities onder de aandacht brengt. Als gevolg daarvan is onder meer partijleider Marcelo Freixo regelmatig met de dood bedreigd. De politie onderzoekt nu of milities achter de moord op Franco zitten.

Brazilianen rouwen om de dood van politicus en mensenrechtenactivist Marielle Franco. Foto reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.