NieuwsBrazilië

Braziliaanse minister van cultuur ontslagen na toespraak die lijkt op speech Goebbels

Een speech met uitspraken die zo uit de koker van nazi-propagandist Joseph Goebbels komen, heeft de Braziliaanse minister van Cultuur Roberto Alvim zijn baan gekost. President Jair Bolsonaro probeerde hem aanvankelijk de hand boven het hoofd te houden, maar stuurde Alvim vrijdag toch naar huis wegens ‘ongelukkige uitspraken’.

De Braziliaanse minister van Cultuur Roberto Alvim in het filmpje waarin hij zijn gewraakte uitspraken deed. Beeld EPA
De Braziliaanse minister van Cultuur Roberto Alvim in het filmpje waarin hij zijn gewraakte uitspraken deed.Beeld EPA

Donderdag zette het ministerie van cultuur een filmpje op Twitter waarin Alvim zei dat Braziliaanse kunst het komende decennium ‘heroïsch en nationaal’ zal zijn, anders ‘zal het niets zijn’. Dit lijkt verdacht veel op wat Goebbels in 1933 zei tegen een gehoor van Duitse theatermakers. ‘Duitse kunst zal het komende decennium heroïsch zijn, gestaald en romantisch, het zal feitelijk en totaal vrij van sentimentaliteit zijn, het zal nationaal zijn met grote Pathos en betrokken, of het zal niets zijn.’

Dat Alvim als achtergrondmuziek Adolf Hitlers favoriete opera van Wagner koos, leidde tot nog meer verontwaardiging, net zoals de enscenering met een kruis en portret van de rechts-populistische Bolsonaro, die veel Brazilianen deed denken aan nazi-esthetiek. De voormalige toneelregisseur, die pas in november is begonnen als cultuurminister, zei dat het een ‘retorische toevalligheid’ was. Op Facebook schreef hij: ‘Ik heb hem niet geciteerd en ik zal hem NOOIT citeren … De zin op zichzelf is perfect: heroïek en de aspiraties van het volk is wat we willen zien in nationale Kunst.’

Hij zei sorry tegen iedereen die zich gekwetst voelde door zijn videotoespraak. Dat waren nogal wat mensen, want van links tot rechts is het Braziliaanse politieke spectrum eensgezind in de veroordeling van Alvim. Joodse organisaties, belangrijke parlementariërs, politieke partijen, artiesten, de Braziliaanse orde van advocaten en ook de Duitse ambassade in Brazilië spraken hun afschuw uit.

Daarop gaf Alvim zijn medewerkers de schuld. Die had hij op Google laten zoeken naar inspiratie in redevoeringen met nationalisme en kunst als thema. Alvim zegt dat hij de citaten niet als uitspraken van Goebbels had herkend.

Inmiddels is het gewraakte filmpje verwijderd. Het was een aankondiging voor een investering van 4,8 miljoen dollar in een landelijk kunstfonds dat werk stimuleert dat Bolsonaro’s ultra-conservatieve waarden kracht bijzet. ‘Als de cultuur ziek wordt, worden mensen ook ziek’, aldus Alvim.

Zijn fonds voor ‘gezonde kunst’ is onderdeel van de strijd die de regering-Bolsonaro voert tegen het zogenoemde linkse cultuurmarxisme. Deze campagne strekt verder dan opera’s, standbeelden en schilderijen die christelijke religie en Braziliaans nationalisme verheerlijken. Zo willen aartsconservatieve cultuurbobo’s schoolboeken herschrijven en ageren ze tegen rockmuziek. De laatste zou een wapen zijn van de duivel dat tienerzwangerschappen tot gevolg heeft.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden