NieuwsBrazilië

Braziliaans OM vervolgt Glenn Greenwald, journalist en luis in de pels van Bolsonaro

Het Braziliaanse openbaar ministerie vervolgt journalist Glenn Greenwald op verdenking van het samenwerken met hackers die hem toegang gaven tot mobiele chatgesprekken van Braziliaanse ambtenaren, aanklagers en voormalig onderzoeksrechter Sérgio Moro. 

Glenn Greenwald, bij zijn huis in Rio de Janeiro.Beeld Hollandse Hoogte / The New York Times

Greenwald publiceerde in zijn medium The Intercept Brasil vele gepeperde stukken over de regering-Bolsonaro. De ultranationalistische president dreigde eerder al dat de journalist in de gevangenis zou kunnen belanden.

De Amerikaanse Greenwald verwierf in 2013 wereldfaam met zijn onthullingen in de Britse krant The Guardian over de verregaande bevoegdheden en grootschalige spionageactiviteiten van de Amerikaanse inlichtingendienst National Security Agency (NSA). Hij werkte nauw samen met klokkenluider Edward Snowden, die met een koffer vol gedownloade NSA-documenten de VS was ontvlucht. Greenwald woont sinds 2005 in Brazilië en trouwde er met David Miranda, een linkse parlementariër.

In juni vorig jaar publiceerde Greenwald op zijn nieuwsplatform The Intercept informatie uit gehackte Telegram-berichten en audiobestanden afkomstig van mobiele telefoons van hoge justitie-ambtenaren. Hij onthulde dat voormalig onderzoeksrechter Sérgio Moro, inmiddels minister in de regering van Bolsonaro, adviezen had gegeven aan de aanklagers van oud-president Lula da Silva. De leider van de Braziliaanse arbeiderspartij was president van 2003 tot 2010. Hij werd in 2017 door rechter Moro veroordeeld voor witwassen en corruptie, ging in 2018 de gevangenis in, kwam in november vorig jaar vrij en mag de rest van zijn proces in vrijheid afwachten.

Terwijl Lula da Silva vanwege de witwasverdenkingen niet kon deelnemen aan de verkiezingen, won de conservatief Jair Bolsonaro het presidentschap. Hij trad een jaar geleden aan en benoemde Moro tot minister van Justitie. Greenwalds verslaggeving doet vermoeden dat Lula op twijfelachtige gronden is veroordeeld en Moro werd beloond voor het uitschakelen van een concurrent van Bolsonaro.

Braziliaanse persvrijheid

Tot nog toe werd Greenwald beschermd door de Braziliaanse rechtsstaat, ondanks Bolsonaro’s publieke dreigementen in zijn richting. Greenwald riskeerde een gevangenisstraf en was slechts met Miranda getrouwd om deportatie te voorkomen, zei de president in juli. Het hooggerechtshof verbood vorig jaar een onderzoek naar de journalist en verwees daarbij naar de persvrijheid in Brazilië. Maar het OM, dat onderdeel is van Bolsonaro’s regering, stelt nieuwe bewijzen te hebben die vervolging zouden rechtvaardigen.

Het Openbaar Ministerie publiceerde een aanklacht tegen zeven verdachten. Zes van hen zouden op illegale wijze hebben ingebroken in telefoons van Braziliaanse autoriteiten. Nummer zeven is Greenwald, hij zou de hackers hebben geholpen en hebben aangestuurd bij hun digitale inbraakpogingen. De aanklacht kwam als een grote verrassing voor Greenwald, stelt The New York Times. De krant citeert uit een interview met hem: ‘Wat ik juist niet kon doen was richting geven. Dan ga je een grens over. Ik was uiterst voorzichtig.’

Journalisten wereldwijd hebben kritisch gereageerd op de vervolging van Greenwald. Het Openbaar Ministerie maakt zich schuldig aan machtsmisbruik, stelde de Braziliaanse Vereniging voor Onderzoeksjournalistiek. De beschuldigingen aan het adres van Greenwald laten zien dat ‘de positie van journalisten in Brazilië ernstig wordt bedreigd’, schrijft Greenwalds medium The Intercept. De krant verwijst naar de Braziliaanse federale politie, die vorig jaar concludeerde dat er geen aanwijzingen waren dat de journalist iets verkeerd had gedaan.

Greenwald is nog vrij. Een eventuele straf volgt pas wanneer de rechter meegaat in de aanklacht van het OM.

Glenn Greenwald, journalist en activist die links en rechts tegen de haren instrijkt

Journalist Glenn Greenwald is sinds zijn samenwerking met NSA-klokkenluider Edward Snowden nooit opgehouden het machthebbers moeilijk te maken. In juni bracht hij de Braziliaanse minister Moro in de problemen. Maar behalve invloedrijk is hij ook controversieel. Waarom is juist hij niet onder de indruk van het onderzoek naar Russische beïnvloeding bij de verkiezing van Trump? Eelco Bosch van Rosenthal vroeg hem ernaar. Lees hier het persoonlijke interview dat de Volkskrant had met Greenwald in september 2019. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden