Brave burgerjongens op hun scooter

De buurt klaagde over brommeroverlast. De gemeente plaatste een hek, dat kort daarna verdween. Volgens de daders omdat de brandweer er niet langs kon....

Neem een volkswijk, zes scootervrienden en een hek dat zojuist door de gemeente is neergezet om de brommeroverlast tegen te gaan en je hebt een probleem. Althans, binnen no time ligt het hek in het plantsoen - keurig gedemonteerd - en zitten de zes tieners op het politiebureau voor openlijke geweldpleging en vernieling.

Vandaag mogen de jongens - gemiddelde leeftijd 17 jaar en 4 maanden - zich melden bij de Rotterdamse kinderrechter Sonja de Pauw Gerlings. Een gedistingeerde dame met vrolijke ogen; haar stem heeft een prachtig laag timbre, zacht en gemoduleerd. Ze weet daarmee een welhaast intieme sfeer in de rechtszaal te cren. Maar vergis je niet, de richting van het gesprek wordt door haar bepaald. Vaak vriendelijk. 'Vertel eens. Wat is er nou gebeurd?' En: 'Hoe kwam je aan het gereedschap?' Of: 'Hoe denk je dat Gemeentewerken op het idee kwam hekken te plaatsen?'

Maar soms ook dwingend. 'Je vader zit in een wijkcommissie. Die weet hoe de democratie werkt. Niet zo dacht ik, toch?' En bij een jongen die van school is gegaan om in de bouw te werken, maar eigenlijk al een jaar thuiszit: 'Als je ervoor kiest niet naar school te gaan, moet je je ook volwassen gedragen en dingen aanpakken die je misschien niet zo leuk vindt.'

Het is het subtiele spel van de kinderrechter. Wijzend, soms opvoedend, maar niet meteen veroordelend. En altijd is er de vraag: 'Wat vind jij?' Alles draait bij rechter De Pauw Gerlings om de mening van de minderjarige verdachte. Sommige jongens kruipen daarom liever weg in hun dikke jas, mompelen wat en kijken naar de grond. Maar keer op keer lukt het haar om ook deze jongens te laten praten over zichzelf. Daarbij hanteert ze een doeltreffende strategie: isoleer het strafbare feit op zo'n manier dat de verdachte van een afstandje naar zijn eigen handelen kan kijken, zonder dat hij het gevoel heeft te worden aangevallen. Dus niet: 'Waarom heb je het hek gesloopt?' Maar: 'Als ik ambtenaar van de gemeente was, zou ik denken: wij zijn door buurtbewoners gebeld om iets te doen aan de scooteroverlast. Daarop zetten wij er een hek neer. Is het weer niet goed. Kun je je daar iets bij voorstellen?'

En natuurlijk is het ook een beetje theater, want vijf van de zes jongens blijken plots brave burgermannetjes in spe. Want, zo zegt de een, we hebben het hek weggehaald, omdat de ambulance en de brandweer anders moesten omrijden. En, zegt een ander, mensen met een rolstoel konden er niet langs. Laat staan vaders met kinderwagens, verklaart nummer drie. Terwijl nummer vier het vooral heeft over moeders met kinderwagens. Allemaal krijgen ze van de rechter een compliment voor hun burgerschapszin. Maar bij de jongen die zegt dat ze het hek hebben weggehaald 'om terug te pesten, omdat we door het hek niet meer snel bij de plek konden komen waar we 's avonds altijd staan', zegt ze: 'Misschien ben jij de enige die vandaag echt eerlijk is.'

Alle vrienden krijgen dezelfde straf: een werkstraf van 30 uur en ze moeten de gemeente 1028,75 euro betalen, omdat die het hek opnieuw heeft moeten plaatsen. Veel geld, maar redelijk, vinden de meesten. 'Krijg je een acceptgiro thuis?', vraagt een jongen na zijn zitting. 'Niet? Maar hoe kom ik er dan achter waar ik het naartoe moet sturen? En is er ook een datum wanneer ik betaald moet hebben?'

De Pauw Gerlings, verrast door zoveel vlijt: 'Begin februari moet geen probleem geven.'

'Ik werk. Dus ik zou het wel kunnen betalen. We hebben allemaal werk, op na. Stel dat hij niet wil betalen. Wat dan?'

'Ik denk dat zijn vader hem dat geld wel wil lenen. Maar bespreek dat buiten met je vrienden en je advocaat.' Een kinderrechter is nog net geen financieel adviseur.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden