Brandweerman zijn als hobby kost twee avonden per week

In Nederland zijn de laatste zeven jaar tientallen brandweerposten gesloten. Volgens Cees van Beek van de nieuwe Vakvereniging voor Brandweer Vrijwilligers (VBV) zijn hierdoor in veel dorpen geen brandweerkazernes meer in de directe omgeving....

De VBV maakt zich zeer ongerust over de toekomst van de brandweer in Nederland. Nu al loopt het aantal vrijwilligers terug. En Van Beek vreest dat dit in nog sterkere mate zal gebeuren door de Wet Veiligheidsregio’s die op 1 januari van kracht wordt. Hierdoor zullen de 447 lokale korpsen opgaan in 25 regionale korpsen. Hoewel dit niet automatisch hoeft te betekenen dat kazernes zullen worden gesloten, is Van Beek er niet gerust op. ‘Economische argumenten en doelmatigheidsoverwegingen spelen inmiddels in het hele debat een belangrijkere rol dan de belangen van de sociale cohesie in gemeenschappen. Regionalisering haalt het plezier uit het beroep.’

Van Beek voelt zich hierin gesteund door professor Douwe Jan Elzinga, hoogleraar staatsrecht aan de Rijksuniversiteit Groningen die reeds enkele jaren geleden waarschuwde dat regionalisering zal leiden tot grote risico’s voor de brandweervrijwilligers.

Deze week maakte het Centraal Bureau voor de Statistiek bekend dat de brandweer steeds meer tijd nodig heeft om bij een brand te komen. In 1990 was de brandweer gemiddeld in 74 procent van de gevallen binnen drie minuten uitgerukt. In 2006 was dat nog maar in een kleine 30 procent van de gevallen.

Een van de oorzaken van de langere uitruktijden zou zijn dat steeds minder vrijwillige brandweerlieden dicht bij de kazerne werken. Vooral overdag zijn er daardoor knelpunten ontstaan. Maar volgens Van Beek is dat niet de enige reden. ‘Hoe lang is de verwerkingstijd bij de regionale alarmcentrales? Wij zullen binnen enkele weken met de resultaten van een eigen onderzoek komen.’

In totaal werken er nog 23 duizend vrijwilligers bij de brandweer in Nederland, 84 procent van het totale aantal. Van Beek signaleert een tendens om vrijwilligers te vervangen door professionals. Begin september zou Don Berghuijs, de voormalig voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Brandweer en Rampenbestrijding (NVBR) tijdens een bijeenkomst ‘de vrijwillige brandweer hebben vergeleken met een herensociëiteit’.

Volgens Berghuijs zijn die woorden uit hun verband gerukt, maar Cees van Beek stelt dat de vrijwilligers zich allang niet meer in vertegenwoordigd voelen door de NVBR. ‘Vroeger maakten de lokale commandanten hier de dienst uit, nu zijn het de beleidsmakers van het ministerie van Binnenlandse Zaken, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten en de NVBR die geen enkele binding meer hebben met de praktijk van alledag.’

Stefan Wevers – zelf brandweerman in Enschede en woordvoerder van de NVBR – ontkent dat de regionalisering automatisch zal leiden tot verdere sluiting van brandweerposten. Hij erkent dat het een probleem is dat brandweermensen verder van hun woonadres werken en dat daardoor problemen ontstaan. Maar hij stelt dat het ook te maken heeft met de hogere verwachtingen van de maatschappij. ‘Er wordt niet meer geaccepteerd dat de brandweer te laat komt. Vroeger was het de dorpsbakker die in de brandweer zat. En als die vijf minuten later kwam, dan begreep iedereen dat wel. Die tijd is voorbij.’

De Nederlandse brandweer verkeert volgens hem niet in crisis. Maar er zijn zorgen. Tijdsdruk is een van de oorzaken dat vrijwilligers afhaken. ‘De hobby kost gauw twee avonden per week. Een avond om te oefenen en een avond voor de opleiding. Mensen hebben ook veel andere verplichtingen. Ze willen uit en willen sporten. Dat valt moeilijker te combineren. De tijd dat mond-tot-mond reclame voldoende was om nieuwe vrijwilligers te vinden is voorbij. Er moet echt worden geworven.’

Enkele vrijwilligers van de brandweer in Genemuiden: vlnr Christiaan Buitink, Astrid Beuzenberg en Marianne Slagter. (Raymond Rutting - de Volkskrant) Beeld
Enkele vrijwilligers van de brandweer in Genemuiden: vlnr Christiaan Buitink, Astrid Beuzenberg en Marianne Slagter. (Raymond Rutting - de Volkskrant)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden