reportage

Brand of ongeluk op de snelweg? In Twente is de drone binnenkort als eerste ter plaatse

Een drone inzetten bij brand, een verkeersongeval of het opsporen van een drugslab: er wordt volop mee geëxperimenteerd in Twente. ‘Een drone is veel sneller ter plaatse dan een brandweerauto.’

Irene de Zwaan
In de proeftuin Uiver oefent de Twentse brandweer met een drone die bij een brand kan doorgeven hoe groot die is, of er mensen in de buurt zijn, of de brand zich uitbreidt en welke kleur de rook heeft.  Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
In de proeftuin Uiver oefent de Twentse brandweer met een drone die bij een brand kan doorgeven hoe groot die is, of er mensen in de buurt zijn, of de brand zich uitbreidt en welke kleur de rook heeft.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Op de Twente Safety Campus, gelegen op de voormalige vliegbasis Twenthe, zal de komende tijd geregeld een brand woeden of een verkeersongeval plaatsvinden. Geen reden voor paniek, want dat is precies de bedoeling van het vorige week gelanceerde proefproject Uiver. Bij elke gesimuleerde calamiteit zal een onbemande drone opstijgen. Die zal de situatie met behulp van camera’s en sensoren zo goed mogelijk in kaart proberen te brengen.

‘De omgeving is zo ingericht dat we allerlei scenario’s kunnen toetsen’, zegt Martijn Zagwijn, drone-expert bij Brandweer Twente en projectleider van Uiver. ‘Op die manier kunnen we op een veilige manier onze techniek verder ontwikkelen.’

Dekkend drone-netwerk

Het doel: een dekkend drone-netwerk aanleggen, dat in 2025 kan worden ingezet bij verschillende calamiteiten, van het opsporen van een drugslab tot het volgen van een inbreker. ‘Zodra er een melding binnenkomt bij de regionale meldkamer, kan de centralist een drone naar het incident sturen’, zegt Zagwijn. ‘Die vliegt daar dan automatisch naartoe. Vanuit de meldkamer kan vervolgens live worden meegekeken.’

Met de beelden van de vliegende camera kan snel een overzicht worden gekregen van het incident. Voordat de hulpdiensten ter plaatse zijn, verstrijken er gemiddeld vier tot zes minuten. Een drone is er binnen twee minuten. Terwijl de hulpdiensten nog onderweg zijn, kan de drone al belangrijke informatie doorspelen. Bij brand: hoe groot is die, zijn er mensen in de buurt, breidt de brand zich uit, welke kleur heeft de rook?

Bij een verkeersongeluk op de snelweg kan de drone een 3D-scan maken, zodat duidelijk wordt hoeveel voertuigen erbij betrokken zijn en hoeveel personen in de auto’s zitten. ‘Dit vergroot ook de veiligheid van onze hulpverleners’, zegt Zagwijn. ‘Die weten wat ze zullen aantreffen en kunnen het juiste materieel inzetten.’

In het proefproject wordt ook geëxperimenteerd met de inzet van drones bij het opsporen van drugslabs. Bij de fabricage van synthetische drugs zoals xtc komen stoffen vrij die het toestel in de lucht kan detecteren.

Langzaam uitbreiden

Door hun zelflerende systeem zullen drones steeds slimmer worden en uiteindelijk zelfs volledig autonoom op incidenten af kunnen vliegen - zonder dat iemand hiervoor op een knop hoeft te drukken.

Maar dat is toekomstmuziek. Een eerste stap is dat halverwege volgend jaar vanaf het hightech droneplatform van de gloednieuwe brandweerkazerne in Glanerbrug de eerste operationele vluchten in de openbare ruimte worden gemaakt.

‘Van daaruit willen we langzaam uitbreiden, door op meerdere strategische plekken in Twente een dronesysteem in te richten’, aldus Zagwijn. Voor de kosten hiervan wordt subsidie aangevraagd bij het Europese fonds voor Regionale Ontwikkeling.

Hoewel de Brandweer Twente voorop loopt met het inzetten van drones bij calamiteiten - het was in 2015 het eerste korps in Nederland dat beschikte over een onbemand toestel - wordt er inmiddels door meer organisaties mee geëxperimenteerd. Onlangs introduceerde het Veluws Bosbrandweer Comité de met camera’s en infrarooddetectie uitgeruste drone Imbe, die als taak heeft bosbranden vroegtijdig op te sporen.

De politie maakt al langer gebruikt van drones voor opsporing en handhaving, Rijkswaterstaat zet vliegende camera's in voor de inspectie van bruggen, sluizen en waterkeringen. Deze toestellen worden gefabriceerd door het Chinese bedrijf Da Jiang Innovations (DJI), wereldwijd marktleider op het gebied van onbemande commerciële toestellen.

Vorige maand onthulde het platform voor onderzoeksjournalistiek Investico dat niet valt uit te sluiten dat de data die drones verzamelen op Chinese servers belanden en op die manier ook bij de Chinese overheid terecht kunnen komen. Ook Brandweer Twente maakt gebruik van drones van DJI, maar drone-expert Zagwijn maakt zich geen zorgen over de veiligheid. ‘Ons systeem is autonoom en werkt los van internetverbindingen.’

Regelgeving

Wel een punt van zorg is de regelgeving. Regels voor het vliegen met drones zijn vastgelegd in Europese wetgeving, die de afgelopen jaren steeds soepeler is geworden. Een paar jaar geleden was het nog uit den boze om met een drone boven bebouwing te vliegen, inmiddels mag dit wel. ‘Maar uiteraard moeten we ons wel aan de afspraken houden’, zegt Zagwijn. ‘Dat betekent dat we duidelijk moeten maken wat we met de informatie doen, wie daarin inzage hebben, hoe de gegevens van A naar B worden gestuurd en hoe we dit beveiligen.’

Omdat Brandweer Twente de beelden niet opslaat, zijn de regels waar zij zich aan moet houden iets soepeler. Toch is het belangrijk om goed na te denken over de privacy, vindt Wiebe de Jager, oprichter van Dronewatch.nl. ‘Je kunt het helemaal volgens het boekje doen, door gezichten te blurren en geen data op te slaan die herleidbaar zijn naar personen, maar dan nog kunnen mensen het als heel indringend ervaren als er een drone boven de wijk vliegt.’

Dit is volgens De Jager te ondervangen door met een flitslicht duidelijk te maken bij welke hulpdienst een drone hoort. ‘Bijvoorbeeld: blauw knipperlicht is de politie, rood de brandweer. Je zou ook een app kunnen maken waarmee mensen via hun telefoon kunnen volgen van wie een drone is en wat die aan het doen is. Het voordeel daarvan is dat mensen in de gaten krijgen dat de drones worden ingezet om levens te redden. Dat kan er ook voor zorgen dat vanuit de wetgevende kant meer goodwill komt.’

Het creëren van maatschappelijk draagvlak is inderdaad een belangrijk punt, beaamt Martijn Zagwijn. ‘Ik kan me voorstellen dat een burger straks denkt: wat doet die drone boven mij? We moeten de mensen dus goed informeren wat ons doel is, zodat ze niet denken dat we voor de lol rondjes vliegen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden