Bram van Ojik wil 'echt dolgraag' de Kamer weer in

Bram van Ojik (62) weet het zeker. Hij wil 'echt dolgraag' weer terug de Tweede Kamer in voor GroenLinks. 'Zekerheid bestaat niet in de politiek. Dat heb ik in de veertig jaar waarin ik politiek actief ben wel geleerd.'

Linda Voortman en Bram van Ojik op weg naar het overleg met toenmalig Tweede Kamervoorzitter Anouchka van Miltenburg. Beeld Freek van den Bergh/de Volkskrant

In 2012 was hij nog nummer twee op de lijst van GoenLinks. Na de eclatante verkiezingsnederlaag - van 10 naar 4 zetels - en het vertrek van Jolande Sap werd hij fractievoorzitter. Hij veegde de scherven op, herenigde de partij. In mei 2015 droeg hij het stokje over aan Jesse Klaver en vertrok uit de Tweede Kamer. Hij kon, zoals alle ambtenaren met een 'terugkeergarantie', weer terecht bij zijn oude werkgever, het ministerie van Buitenlandse Zaken. Daar werd hij op het hoogtepunt van de vluchtelingencrisis speciaal migratiegezant voor het kabinet.

De vluchtelingencrisis lijkt voorbij. Is dat uw verdienste?

'Mijn rol daarin is heel betrekkelijk. Een jaar geleden kwamen wekelijks zes-, zevenduizend vluchtelingen vanuit Turkije aan op de Griekse eilanden. Ruim 60 duizend vluchtelingen kwamen naar Nederland. Dat is nu een stuk minder door de deal met Turkije. Daar heb ik geen rol in gehad. Dat was echt iets van de regeringsleiders.

'Ik ben vooral actief in Afrika. Ik ben daar in veel landen geweest waar nu vluchtelingen vandaan komen - Nigeria, Gambia, Ivoorkust, Ethiopië - en de landen waar ze doorheen reizen - Mali, Tunesië, Algerije, Egypte, Niger, Libanon en Libië. Die mensen hebben op een enkele uitzondering na geen enkele kans op asiel. Dat moet daar duidelijk worden.

'Er bestaan daar heel verkeerde beelden over het leven hier. Veel van die mensen komen in perspectiefloze situaties terecht - veel vrouwen in de prostitutie. Daar hebben ze geen idee van. Die beelden daar bijstellen, kijken of we iets kunnen doen aan oorzaken van migratie en de mensensmokkel aanpakken, ook met grenscontroles, opvang in de regio dat is veel meer mijn taak.'

Beeld anp

Veel vluchtelingen uit het Midden-Oosten leven in erbarmelijke omstandigheden in Turkije. Is dat een structurele oplossing?

'Nee, de oorzaak moet aangepakt. Maar door de deal en door het geld dat door de Europese Unie aan Turkije wordt betaald, kunnen we die omstandigheden wel aankaarten. Dat wordt weleens vergeten.'

Het klinkt als nobel werk. Waarom gaat u daar niet mee door?

'Tot de jaarwisseling ben ik speciaal gezant. Die functie gold voor anderhalf jaar, naar aanleiding van de crisis en het Nederlandse voorzitterschap van de Europese Unie. Jaarlijks is er een banencarrousel bij Buitenlandse Zaken. Doordat mijn baan afliep, moest ik kiezen wat ik wilde doen. Ik heb besloten daar niet aan mee te doen.'

Waarom kiest u voor een rol als Heintje Davids bij GroenLinks?

'Niemand weet toch meer wie Heintje Davids was?'

Een zangeres die steeds aankondigde te stoppen om daarna weer op te treden. U wilt nu voor de derde keer voor GroenLinks de Tweede Kamer in. Dat heet het Heintje Davids-effect.

'Bij mij ligt dat toch anders. Ik ben al veertig jaar actief in de politiek, eerst bij de PPR tot die opging in GroenLinks. Niet op de voorgrond, behalve dan als fractievoorzitter. Vorig jaar, toen Jesse fractievoorzitter werd, lag het niet voor de hand dat ik zou blijven in een fractie van vier mensen. Dat geeft rare verhoudingen. Dit voorjaar opperde Jesse mij om te solliciteren naar een plek op de lijst. Dat vond ik gaandeweg een steeds leuker idee en dat heb ik dus gedaan. En paar dagen geleden hoorde ik dat ik mee mag doen op mijn voorkeursplek, nummer 10.'

Tekst gaat verder onder de foto.

Fractievoorzitter van GroenLinks Bram van Ojik (R) en zijn opvolger Kamerlid Jesse Klaver tijdens de persconferentie waarin Van Ojik aangeeft op te stappen als fractievoorzitter. Beeld Freek van den Bergh/de Volkskrant

Een onzekere plek om uw baan voor op te zeggen. In de peilingen staat GroenLinks tussen de 9 en 15 zetels.

'Ik had mijn baan al opgezegd voor ik wist dat ik op de lijst zou komen. Het is geen zekere plek, nee. Zekerheid bestaat niet in de politiek. Dat heb ik in de veertig jaar waarin ik politiek actief ben wel geleerd.'

Hoe staat het met de samenwerking op links? PvdA-leider Samsom meent dat hij het met u eens was over fusie van de fracties maar dat dat door Klaver is getorpedeerd. Wat is uw herinnering?

'Ik heb een paar keer met Samsom over samenwerking gesproken. Samsom heeft het toen gehad over fusie. Ik heb daar altijd twee dingen over gezegd. Ten eerste dat we moeten samenwerken in de Kamer. Het beste voorbeeld daarvan is de Klimaatwet van Jesse en Samsom, waar inmiddels ook het bedrijfsleven achter staat. En ten tweede dat je een fusie niet van bovenaf kunt opleggen. Dat moet van onderop komen, zoals ook bij GroenLinks is gebeurd. De fusie van vier partijen tot GroenLinks werd eind jaren tachtig afgedwongen door afdelingen in het land. '

Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden