Bram van Ojik (GroenLinks): 'Politieke vluchtelingen tegenhouden is asociaal'

Het kabinet-Rutte III worstelde deze week met migratie, maar probeerde er ook greep op te krijgen. Minister Sigrid Kaag (Ontwikkelingssamenwerking, D66) keurde de detentiekampen voor migranten in Libië af. Staatssecretaris Mark Harbers (Asiel en Migratie, VVD) presenteerde zijn 'integrale migratieagenda' en wil migranten terugsturen naar de doorreislanden.

Bram van Ojik (Groenlinks) tijdens een debat in de Tweede Kamer. Beeld anp
Bram van Ojik (Groenlinks) tijdens een debat in de Tweede Kamer.Beeld anp

Hoe die spagaat te interpreteren? GroenLinks-Kamerlid Bram van Ojik was tussen 2015 en 2017 migratiegezant van het ministerie van Buitenlandse Zaken, voordat hij in maart 2017 terugkeerde in de Tweede Kamer. Aansluitend was de voormalig fractievoorzitter nauw betrokken bij de formatiebesprekingen van zijn partij met VVD, CDA en D66. Die strandden juist op dit punt.

Als u de plannen leest, vindt u het dan nog steeds terecht dat GroenLinks uit de formatie stapte?

‘Ja, want we zijn sinds vorige zomer niets opgeschoten. Wat toen op tafel lag, is nu beleid. Wij moeten mensen niet terugduwen, maar juist onze eigen verantwoordelijkheid nemen. Dit kabinet kiest een verkeerde lijn.’

Wat is uw belangrijkste bezwaar?

‘Het kernpunt is dat niet is gegarandeerd dat mensen die recht hebben op bescherming die ook van Nederland krijgen. Het kabinet probeert zoveel mogelijk af te schuiven op doorreislanden en landen in de regio. Alles is erop gericht mensen te ontmoedigen naar Nederland te komen en hen buiten de EU te houden. Dat miskent het onderscheid tussen economische en politieke vluchtelingen.’

Die beoordeling moet in het ideaal van het kabinet worden gemaakt in opvangkampen in de regio.

‘Hou op over opvang in de regio! Die kampen zouden liggen in regio’s waar al ongelooflijk veel problemen zijn. Of in landen die al heel veel doen. Libanon heeft 1,2 miljoen vluchtelingen op een bevolking van 4 miljoen. Van alle vluchtelingen wereldwijd wordt 95 procent in de regio opgevangen. Dan is het bizar dat aantal nog te vergroten. In feite zeggen we daarmee: jullie lossen de problemen op, en dan kijken wij later wel wie we hervestigen. Dat stuit mij tegen de borst.’

Hoe moet het wel?

‘Ik ben het eens met het kabinet dat de grondoorzaken van migratie moeten worden weggenomen. Vroeger noemden we dat trouwens gewoon ontwikkelingshulp, weet u nog? Waarop de VVD tot op de dag van vandaag wil bezuinigen. We weten ook dat dat nog decennia gaat duren, maar de gedachte klopt. Toen ik in Niger was, wilden alle jongemannen die ik in Agadez op hun doorreis sprak naar Europa. Ze wisten niet dat ze hier nooit asiel zouden krijgen. Die jongens moeten niet naar een kamp in een transitland, nee, Nigerianen moeten in Nigeria blijven en Senegalezen in Senegal.’

En politieke vluchtelingen?

‘Die hebben recht op de mogelijkheid een asielaanvraag te doen in de EU. Daar zouden we juist royaler in moeten zijn. Wij hebben al eens geopperd om dat via onze ambassades te laten lopen. Dat is een uitstekend postennetwerk, dat daarvoor uitermate is geschikt. Dan hoeft niemand een bootje op.’

Verwacht u nieuwe afspraken met Afrikaanse landen naar het model EU-Turkije?

‘Nee. Ik ken geen landen in Noordwest-Afrika die de rol willen spelen die het kabinet zoekt. Wij zijn geen onderaannemer van de EU, zeiden die landen tegen mij. Minister Kaag moet natuurlijk voor zichzelf spreken, maar ik denk dat zij dat ook wel weet. En met een dubieus land als Libië moet je het niet eens willen – dat heeft zij deze week terecht gezegd. In die detentiecentra daar zitten ook Eritreeërs. Dat zijn mensen die recht hebben op asiel in de EU. Politieke vluchtelingen tegenhouden is onverantwoordelijk en asociaal.’

Het kabinet wil terugkeer van uitgeprocedeerde asielzoekers bevorderen. Eens?

‘Ja, daarin heeft het gelijk. Afrikaanse landen zijn verplicht onderdanen terug te nemen. Daar moeten ze niet moeilijk over doen en wij moeten er niet zachtzinnig in zijn hen daarop aan te spreken.’

En het wil de inburgering verbeteren.

‘Ook eens. De inburgering is ten onrechte geprivatiseerd, waardoor ze slechter en duurder is geworden. Telefonie kun je privatiseren, maar over mensen die bescherming nodig hebben moet je je als overheid juist ontfermen. En alsjeblieft niet halfslachtig. Niet-integreren heeft niet goed gewerkt, dat kunnen we gerust vaststellen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden