Nieuwsbreak

Bram Moszkowicz: 'Een PvdA-tong en een VVD-tong, dat kust niet lekker'

Het is 4 mei, vandaag herdenkt Nederland de doden van de Tweede Wereldoorlog. Maar er is ook nieuws uit de VS, waar Wilders ontsnapte aan een aanslag. En VVD en PvdA zoeken steeds nadrukkelijker naar een eigen profiel. Hierover spreken we in de Nieuwsbreak met Bram Moszkowicz, de voormalig strafpleiter die als het nieuwe gezicht van Voor Nederland een carrière najaagt in de politiek.

Joost de Vries
Bram Moszkowicz bij zijn presentatie als nieuw gezicht van Voor Nederland, de beweging van ex-PVV'ers Louis Bontes, Joram van Klaveren en Johan Driessen. Beeld anp
Bram Moszkowicz bij zijn presentatie als nieuw gezicht van Voor Nederland, de beweging van ex-PVV'ers Louis Bontes, Joram van Klaveren en Johan Driessen.Beeld anp

Deze 4 mei begon met nieuws uit de VS. Twee mannen hebben geprobeerd een aanslag te plegen op een bijeenkomst in de Amerikaanse stad Garland waar PVV-leider Wilders een speech gaf.
'Dit geeft maar weer aan welk gevaar je loopt als je je mening wilt geven. Zelfs in Amerika.'

PVV'er Martin Bosma twittert: 'Op deze vierde mei moet elke Nederlander bepalen aan welke kant hij staat: vrijheid of islam.'
'Je moet dat niet alleen op 4 mei bepalen. Dat moet je iedere dag.'

Is dat de tegenstelling van vandaag de dag: vrijheid versus islam?
'Als ik het heb over dodenherdenking en 4 mei, denk ik aan de Tweede Wereldoorlog. Maar als je het ruimer wilt trekken, en dat doet men weleens, kun je de tegenstelling schetsen tussen vrijheid en je de vrijheid laten beperken omdat je bang bent om iets te zeggen.'

Bosma stelt het nog scherper: vrijheid versus islam.
'Wat daar is gebeurd, is exemplarisch voor de tijd waarin we leven. Je ziet hetzelfde bij de enorme beveiliging rond cartoonist Kurt Westergaard die dit weekeinde sprak in De Balie. Kijk eens hoe bizar dat eigenlijk is: een hoogbejaarde man die via tekeningen zijn mening wil geven, moet worden bewaakt met de hulp van zo ongeveer het leger. Dat is buitengewoon beangstigend.'

Bij de bijeenkomst in Garland werd een prijs uitgereikt voor de beste Mohammedcartoon. Is zo'n wedstrijd een goed idee?
'Het is een manier om die cartoons onder de aandacht te brengen. Of je dat nu via een wedstrijd doet of anderszins. Je kunt er ook een cultureel sausje overheen gooien. Dit lijkt misschien wat plat, maar ik vind het op zichzelf prima.'

Het is goed dat die cartoons onder de aandacht worden gebracht.
'In elk geval is het goed dat diegenen die de cartoons hebben getekend de vrijheid hebben om ze te tonen.'

PVV-leider Geert Wilders spreekt in Garland bij een bijeenkomst over Mohammedcartoons. Beeld epa
PVV-leider Geert Wilders spreekt in Garland bij een bijeenkomst over Mohammedcartoons.Beeld epa

Terug naar Nederland. Waar herdenkt u vanavond de doden?
'In Amsterdam. Op de Beethovenstraat en de hoek van de Apollolaan. Daar is een vaste gedenkplek. Ik kom er al jaren, het is minder massaal dan de Dam.'

In de Volkskrant stond vandaag een stuk over het betrekken van jongeren bij dodenherdenking. Zou u een voorzet willen geven door een persoonlijk verhaal uit uw familie te delen?
'Het beste zou zijn als mijn vader dat zou doen, want hij heeft drie jaar in Auschwitz gezeten. Ik gelukkig niet, maar ik weet er wel veel over via hem. Als een school mij zou vragen om te vertellen wat ik weet van mijn vader, dan zou ik dat een hele hoge prioriteit geven.'

U heeft het podium van de Volkskrant, kunt u een verhaal met ons delen?
'Ik ben een paar jaar geleden naar Auschwitz gegaan en heb daar de barakken gezien waar mijn vader heeft gezeten. Ook heb ik zijn inschrijfpapieren gezien. Max Moszkowicz, geboren in 1926 in Essen, Duitsland. Ook de namen van zijn ouders, broertje van twee en zusje van tien stonden er. Zij zijn allemaal vergast. Mijn opa, toen 42, heeft het tot drie maanden voor de bevrijding uitgehouden. De Duitsers schreven onderaan zo'n formulier: als je dit papier niet naar waarheid invult, word je gestraft. Maar als je het wel naar waarheid invulde, werd je ook gestraft.

'Mijn vader vertelde me over de volledige willekeur. Dat je op dinsdag niet wist of je op woensdag nog zou leven. En de honger. Het was de meest extreme pijn die je kan hebben, zei hij.'

Veteranen herdenken de oorlogsslachtoffers tijdens de Nationale Dodenherdenking op de Canadese begraafplaats Holterberg. Beeld anp
Veteranen herdenken de oorlogsslachtoffers tijdens de Nationale Dodenherdenking op de Canadese begraafplaats Holterberg.Beeld anp

Uw broer Max zei onlangs dat u en uw broers een klap van de molenwiek hebben gehad door het Auschwitzverleden van uw vader. Zou u dat ook zo omschrijven?
'Ik kan niet voor hem spreken. Als hij vindt dat hij een klap van de molen heeft gehad, dan zal dat zo zijn. Ik zie wel dat ik daar erfelijk mee ben belast.'

Hoe uit zich dat?
'Dat je als kind, zonder dat je daar goed over nadenkt, altijd die betreffende ouder wilt pleasen. Om een voorbeeld te noemen: toen ik een jaar of twaalf was, ging ik niet zeuren over een nieuwe fiets die ik wilde hebben. Ik wilde mijn vader daar niet mee lastigvallen. Als hij zijn mouwen opstroopte in de zomer kwam een kampnummer op zijn arm tevoorschijn. Dat is mijn telefoonnummer, zei hij tegen me toen ik klein was.'

Max Moszkowicz sr. in 1985. Beeld ANP
Max Moszkowicz sr. in 1985.Beeld ANP

Via uw vader komen we bij uw heden. Hij was voorzitter van de VVD in Maastricht. Treedt u na de advocatuur nu ook op politiek vlak in zijn voetsporen?
'Nee, ik zie daar helemaal geen link. Misschien is die er wel, maar ik zie hem niet.'

Hoe bent u terechtgekomen bij Voor Nederland?
'Deze heren (hij kijkt naar Joram van Klaveren en Johan Driessen die het interview bijwonen, red.) hebben mij een tijd geleden gepolst of ik dat wilde gaan doen. Zo simpel gaat dat in het leven.'

En u zei meteen ja?
'Dan volgen er wat gesprekken. Als je elkaar qua karakter niet ligt, dan krijg je problemen. Ik ben niet iemand die meepraat om het meepraten en dat zijn Johan en Joram ook niet.'

U spreekt over karakter. Dat woord gebruikte Louis Bontes ook, dat andere Kamerlid van de fractie Bontes/Van Klaveren. Hij had het over 'onverenigbare karakters' en stapte uit zijn eigen partij in oprichting toen uw komst zich aandiende.
'Dat waren zijn woorden ja, dat klopt.'

Wat is uw kant van het verhaal?
'Mijn kant van het verhaal is dat hij vindt wat hij vindt en dat mag hij vinden. En dat ik hem heel veel succes wens.'

Actuele politiek dan. Het kabinet bepleit in Nederland een streng beloningsbeleid voor bankiers maar is in Europa tegen extra controle van aandeelhouders op beloningen.
'Ik, wij als Voor Nederland, maak een onderscheid tussen een staatsbank als ABN Amro en een particuliere bank. Bij een bank die met belastinggeld is gekocht geldt wat mij betreft de Balkenendenorm. Bij een particuliere bank mag de directeur voor mijn part drie miljoen krijgen.'

Wat vindt u ervan dat het kabinet in Nederland kritiek uit op hoge bankierslonen, maar in Europa tegenstander is van scherpere controle op bonussen en salarissen?
'Dit is eigenlijk symbolisch voor het huidige kabinet. Er wordt met twee tongen gesproken, een PvdA-tong en een VVD-tong. Dat kust volgens mij niet meer lekker.'

Dank voor dit smakelijke beeld.
'Ik ben nieuw in de politiek he, dus misschien zeg ik dingen die je raar vindt.'

Moszkowicz met partijgenoot Joram van Klaveren (ex-PVV) in Den Haag. Beeld anp
Moszkowicz met partijgenoot Joram van Klaveren (ex-PVV) in Den Haag.Beeld anp
Ex-PVV'er Louis Bontes. Beeld anp
Ex-PVV'er Louis Bontes.Beeld anp

Ander politiek nieuws: de PvdA heeft twee VVD-ministers dwarsgezeten. De PvdA stemde in met oppositieplannen die tegen het beleid van Schippers (Zorg) en Kamp (Economische Zaken) ingaan. Wordt hier met succes profiel gemaakt of gaat de coalitie hieraan kapot?
'Ik denk dat de liefde wel over is. De eerste tekenen van een echtscheiding worden zichtbaar. Kijk naar de omkering van de bewijslast in Groningen. Dat is zeer principieel. Kamp probeert dat tegen te houden, wat mij betreft terecht.

Ja?
'De bewijslast lag bij de burger, daar vind ik dat hij zou moeten blijven. Als je iets stelt, moet je het bewijzen. Hoezeer ik ook sympathie voel voor de mensen in Groningen.'

Hoe denkt uw partij over het dichtdraaien van de gaskraan?
'Ik denk dat er zoveel als noodzakelijk geboord zal moeten worden, omdat het economische argument van belang blijft. Tegelijkertijd moet je er alles aan doen om de veiligheid van mensen te waarborgen.'

VVD-minister Henk Kamp van Economische Zaken. Beeld anp
VVD-minister Henk Kamp van Economische Zaken.Beeld anp

Een lichtpuntje voor de Groningers: ze hebben eindelijk de beker gewonnen.
'Ik gun de mensen dat plezier na al die ellende.'

De dansende Groningensupporters hebben zelfs een kleine aardbeving veroorzaakt.
Lachend: 'Die mensen moeten worden gecompenseerd.'

Morgen viert Nederland de vrijheid. U ook?
'Nee, ik herdenk wel. Maar ik vier niet. Ik gun de mensen hun festivals, maar ik ga daar zelf niet heen. De vrijheid vier ik op mijn eigen manier bijna dagelijks, door daar regelmatig bij stil te staan. Ook het herdenken gaat verder dan enkel 4 mei. Ik heb daar als het ware al een paar dagen eerder last van. Vandaar dat ik niet de bekerwedstrijd heb gezien, ik heb programma's over het oorlogsverleden gekeken.'

Welk programma raadt u aan om terug te kijken?
'Vooral het verhaal van Jules Schelvis over kamp Sobibor vond ik bijzonder (hier uitzending gemist, red.). Het is belangrijk dat zo iemand wordt geëerd, een man van 94 die nog steeds zijn verhaal vertelt. Dat is zeer het kijken waard.'

FC Groningen viert de bekerwinst. Beeld anp
FC Groningen viert de bekerwinst.Beeld anp

Dit is aflevering 509 van de dagelijkse 4 Uur Nieuwsbreak. In deze rubriek nemen we iedere dag met een interessant, bekend persoon het nieuws van de dag door.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden