Column

Bram Bakker: 'We zijn vergeten dat emotioneel gedoe ons niet verder helpt'

De gang van zaken rond de nationalisatie van SNS past moeiteloos in een steeds sterker wordende trend om de nieuwswaarde van bepaalde gebeurtenissen vooral af te laten hangen van de hoeveelheid emoties die er mee gepaard gaan, schrijft psychiater Bram Bakker.

Activisten op weg naar de bultrug bij Texel Beeld ANP

De afgelopen dagen is het debacle rond de SNS-bank een favoriet onderwerp op alle sociale media. Mensen laten zich helemaal gaan, alsof ze zojuist slachtoffer zijn geworden van een gewelddadige beroving. De emotionele lading waarmee veel berichten over de zaak worden gepresenteerd, beneemt echter wel regelmatig het zicht op de feitelijke werkelijkheid. Want al jaren geleden was het een puinhoop bij deze bank, en de vraag is waar alle autoriteiten toen waren met hun gepeperde mening. Iedereen heeft nu een mening klaar, en als je bekend bent is er altijd wel een medium dat de jouwe wil weergeven. Er moet tenslotte wat gebeuren om BN'er te blijven.

De gang van zaken rond de nationalisatie van SNS past moeiteloos in een steeds sterker wordende trend om de nieuwswaarde van bepaalde gebeurtenissen vooral af te laten hangen van de hoeveelheid emoties die er mee gepaard gaan. Toen de ouders van Tim Ribberink in een emotionele opwelling besloten zijn afscheidswoorden te publiceren ging het hele land daar blind in mee.

Toen een radiojournalist het onlangs waagde kanttekeningen bij de gebeurtenissen rond de zelfdoding te plaatsen was dat opnieuw aanleiding tot heftige emoties. Terwijl er goede argumenten waren om de feiten nog eens nader te beschouwen. Tim zou zelfmoord hebben gepleegd vanwege pesten was de boodschap, maar als je de reacties op 'Het zwijgen van Tilligte' leest is pesten een understatement voor de manier waarop de programmamaker na de uitzending werd bejegend.

Bultrug
En zo kan ik nog wel even doorgaan. Denkt u nog wel eens aan bultrug Johannes eigenlijk? Ook zo'n emotioneel gebeuren, een groot dier dat ergens aanspoelt en overlijdt. Hoogtepunt in de emoties was hier de aangifte wegens doodsbedreigingen door medewerkers van de zeehondencrèche. Je kunt het je nu al bijna niet meer voorstellen, maar het werd groots gemeld in de media.

Wat zorgen baart is dat we een beetje lijken te vergeten dat al dit emotionele gedoe ons uiteindelijk niet verder helpt. Als de mens zich altijd alleen maar door emoties had laten leiden was de situatie in de wereld nu heel anders. Juist doordat de mensheid in moeilijke situaties controle over haar gevoelens had, werd ze het meest succesvolle zoogdier op deze planeet (hoewel sommigen dat heel anders zien).

Irrationaliteit
De belangrijkste verklaring achter de huidige economische crisis is eveneens irrationaliteit. In de financiële sector ging men steeds meer geloven dat de economie eindeloos verder zou kunnen groeien. In het vastgoed maakte men zichzelf wijs dat voor ieder miljoenenproject vanzelf huurders gevonden zouden worden op het moment dat het voltooid was. En dat terwijl de politici in emotionele debatten over de Islam verdwaald raakten, en daarmee hun toezichthoudende taken op belangrijkere beleidsterreinen verwaarloosden.

Emoties zijn onlosmakelijk verbonden met het leven. Ze horen er net zo bij als eten of naar het toilet gaan. Door ze te negeren kunnen er grote fouten worden gemaakt. Maar door je in alles te laten leiden door de emotionele lading der dingen eveneens. En daar zijn we juist in een moeilijke tijd als de huidige helemaal niet bij gebaat.

We zouden er goed aan doen om eerst eens wat nauwkeuriger naar de feiten te kijken, alvorens een emotionele reactie te geven. Denk nog maar eens even aan de asielzoekers in de omgeving waar Marianne Vaatstra werd vermoord. Door velen veroordeeld zonder proces, al jaren voor Jasper S. bekende. Het kan en mag niet zo zijn dat mensen die proberen zich te beperken tot de feiten worden bedreigd door mensen die hun emoties niet in de hand hebben. Als we die weg in slaan is het einde van onze beschaving nabij. Helaas zal ook deze tekst weer aanleiding zijn voor veel sentimenten uit de onderbuik.

Bram Bakker is psychiater en columnist voor Volkskrant.nl

 
We zouden er goed aan doen om eerst eens wat nauwkeuriger naar de feiten te kijken, alvorens een emotionele reactie te geven
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden