Bram Bakker: 'Iedere suïcide is een nederlaag voor de psychiatrie'

De verhalen over suïcides zijn nooit fraai, maar ze verdienen wel aandacht. Want iedere dag plegen vier of vijf anonieme Nederlanders zelfmoord, 1600 mensen per jaar. Twee keer zoveel als er verkeersslachtoffers zijn. Dat betoogt psychiater en schrijver Bram Bakker.

Coco de Meyere is donderdag overleden. Beeld anp

Een week geleden schreef ik een column over de noodzaak dat deskundigen proberen iets uit te leggen over de psychische problemen die regelmatig (en steeds vaker, lijkt het) opduiken in de media. Ik noemde de zelfmoord van een BN-er als voorbeeld, en de redactie plaatste boven het verhaal een foto van Antonie Kamerling. Zijn naam werd niet genoemd, maar de link was begrijpelijk.

Afgelopen vrijdag werd bekend dat styliste Coco de Meyere zichzelf van het leven had beroofd. En zondag was er het bericht over Gary Speed, de bondscoach van het nationale elftal van Wales. Beiden hebben zich verhangen.

Niet Mrs. Nobody
Coco de Meyere was misschien niet zo bekend als Kamerling, maar toch zeker niet Mrs. Nobody. Ze was ook een tijd mijn patiënte. Wat te doen met vragen van media om een toelichting? Je kunt niets zeggen, zoals de meeste psychiaters zouden doen, of toch proberen iets uit te leggen. Zonder je beroepsgeheim te schenden uiteraard. Met pijn in mijn buik koos ik voor het laatste. Het verwijt dat onmiddellijk opdook dat het om pr te doen zou zijn, is natuurlijk onzin. Iedere suïcide is een nederlaag voor de psychiatrie, nooit iets om trots op te zijn.

De verhalen over suïcides zijn nooit fraai, maar ze verdienen wel aandacht. Want iedere dag plegen vier of vijf anonieme Nederlanders zelfmoord, 1600 mensen per jaar. Twee keer zoveel als er verkeersslachtoffers zijn. Sommigen doen het weloverwogen, maar veel vaker gebeurt het impulsief. De overgrote meerderheid van de suïcideplegers leed aan een depressie, weten we uit onderzoek. Met een zelfmoord wordt bewezen dat de behandeling niet is gelukt, als ze al heeft plaatsgevonden. De meeste dokters verliezen hun patiënten aan kanker, longontsteking of een andere lichamelijke aandoening, bij psychiaters is de doodsoorzaak niet zelden zelfmoord.

Triest
Wat Coco de Meyere precies deed besluiten tot deze stap zullen we nooit weten, maar dat ze ernstige psychische problemen had was al geruime tijd publiekelijk bekend, door haar eigen openhartigheid. En dat ze zocht naar passende hulp eveneens. Die heeft ze niet gevonden, en dat stemt triest.

Coco was nog geen vijftig jaar oud, en ze was niet alleen iemand met een psychiatrische ziekte, maar ook een vrouw met bijzondere talenten. Zoals de meeste mensen die zichzelf ombrengen. Ze was iemand die altijd probeerde andere mensen aan te zetten tot een gezonder leven. Haar liefde voor het leven, en die had ze zeker, heeft helaas niet opgewogen tegen haar psychische klachten. We kunnen nu collectief weer overstappen op de orde van de dag, maar we kunnen ook even stilstaan bij de ellende die ze achterlaat bij haar familie en vrienden. Die zullen nog lang worstelen met de vraag wat haar bewoog. 'De nabestaanden hebben levenslang' hoorde ik lang geleden eens, en in de contacten met nabestaanden heb ik dat altijd bevestigd gekregen.

Ander leven
De dichter Rogi Wieg, jaren geleden bekend om zijn publiekelijk geuite wens er uit te stappen, zei er ooit iets heel treffends over: 'De zelfmoordenaar wil niet dood, hij wil een ander leven'. En ook dat werd steeds bevestigd in gesprekken met de mensen die een zelfmoordpoging hadden overleefd. Meestal wisten ze zich niet precies te herinneren wat ze deden op het moment dat ze een overdosis medicijnen innamen of het mes in zichzelf zetten. Rogi Wieg leeft nog, soms met psychische klachten, maar zonder zelfmoordneigingen. Hij is daar blij om, en iedereen die hem kent ook.

Dat hadden we Coco de Meyere, Gary Speed en al die andere slachtoffers ook gegund. Laten we hun overlijden aangrijpen om nog eens serieus na te denken over de mogelijkheden het aantal mensen dat deze gruwelijke en eenzame dood sterft, structureel te verminderen. Dat kan, en is een vorm van bezuiniging. Dat zou beleidsmakers dus moeten aanspreken.

Bram Bakker is psychiater en schrijver.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden