Column

Bram Bakker: 'De noodzaak met jongeren over zelfmoord te praten wordt groter'

We moeten kinderen een beetje weerbaarder maken, schrijft columnist Bram Bakker. 'Om ze tijdig te laten weten dat er vreselijke dingen gebeuren in deze wereld.'

Beeld anp

Als mijn kinderen verontwaardigd over iets zijn, roepen ze bij voorkeur uit dat 'het niet eerlijk is'. En bij 'het' kan ongeveer alles worden ingevuld. Ook hun vriendjes en vriendinnetjes hoor ik dit vaak roepen naar hun ouders of leerkracht. Op het sportveld, of in een winkel waar ze iets niet krijgen waar ze wel hun zinnen op hebben gezet.

Het geeft te denken dat wij onze kinderen deze argumentatie laten gebruiken. Temeer daar iedere volwassene uit eigen ervaring zal weten dat er heel erg veel 'niet eerlijk' is in onze maatschappij. Sterker nog: je doet er verstandig aan er doorlopend rekening mee te houden. Morgen kun je je baan verliezen, hoe hard je ook altijd hebt gewerkt voor je baas, en overmorgen kan je partner je vertellen dat er een ander is, zonder dat je ooit aanleiding hebt gegeven tot overspel van je geliefde.

Bezinnen
Het wordt daarom hoog tijd dat we ons eens gaan bezinnen over de manier waarop we onze kinderen groot brengen: hoe lang willen we ze in de waan laten dat het leven een sprookje is? Op een dag geloven ze ook niet meer in Sinterklaas, moeten ze dan wel blijven denken dat rechtvaardigheid de norm is in deze samenleving?

Juist bij de jeugd zie je hoe de traditionele normen en waarden onder druk komen te staan, hoe het internet hun ontwikkeling steeds meer bepaalt en hoe lastig het is om als jongere je plek te vinden. Dat is niets meer of minder dan een constatering, en vraagt denkwerk van ons, de verondersteld volwassenen, over de manier waarop we daar mee omgaan.

Het lijkt alsof we ons daar geen raad mee weten. Terwijl er een aantoonbare toename is van psychische problemen bij jongeren, lijkt het of we daar de ogen voor sluiten. We maken ons druk over het pesten, omdat het enkele jongeren tot zelfmoord zou hebben gedreven. Maar waar komt dat pestgedrag vandaan, en hoe komt het dat het zo'n grote vlucht neemt?

Dat is een ingewikkelde vraag, met een antwoord dat veel te lang is voor de gemiddelde nieuwsuitzending. Waarom pleegt iemand van vijftien zelfmoord? En waarom hebben zoveel jongeren regelmatig geen zin meer in hun leven?

Confronterend
Vorig jaar publiceerde Viktor Staudt een boek over zijn ernstige zelfmoordpoging en wat daarna gebeurde. Staudt heeft geen benen meer en alleen daarom al is zijn verschijning confronterend. Hij wil graag voorlichting geven aan middelbare scholieren, een nobel streven natuurlijk. Maar wat zegt de school waar hij het mee bespreekt? We doen dat liever niet, er zouden jongeren op een idee gebracht kunnen worden. Dat heet met een romantische term het Werchter-effect. Bewijs hiervoor ontbreekt, sterker nog: de meeste jongeren vinden het prettig om wel te praten over de zelfmoorden die ze steeds vaker meemaken in hun leefomgeving.

Als het aantal zelfmoorden stijgt, ook onder jongeren, wordt de noodzaak het er over te hebben alleen maar groter. En het kan wel: jeugdboekenschrijfster Erna Sassen bespreekt haar 'Dit is geen dagboek' op middelbare scholen van ieder niveau. Het gaat over een jongen waarvan de moeder zelfmoord heeft gepleegd.

Het gaat natuurlijk niet specifiek over zelfmoord, dit stukje. Het gaat over de noodzaak om onze jeugd een beetje weerbaarder te maken. Om ze tijdig te laten weten dat er vreselijke dingen gebeuren in deze wereld. Daar zijn ze niet verantwoordelijk voor, het is hun schuld niet. Maar als we willen dat ze ons gaan helpen om de wereld een klein beetje mooier te maken als ze later groot zijn, dan moeten we ze wel goed informeren. Het leven is helaas niet eerlijk. Mooier kunnen we het niet maken, makkelijker misschien wel.

Bram Bakker is psychiater en columnist voor Volkskrant.nl. Van medio 2009 tot eind 2011 werkte hij als psychiater en medisch directeur voor SolutionS, de eerste particuliere verslavingskliniek in Nederland.

 
Terwijl er een aantoonbare toename is van psychische problemen bij jongeren, lijkt het of we daar de ogen voor sluiten
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden