NieuwsProvinciebestuur Brabrant

Brabants bestuur verliest meerderheid na scheuring in Forum

Nu drie leden van de Brabantse fractie van Forum voor Democratie overstappen naar JA21, valt de Forum-fractie na langdurig getouwtrek toch uit elkaar.

De presentatie van het bestuursakkoord van de provinciale Statenfracties van VVD, Forum voor Democratie, CDA en Lokaal Brabant in mei. Beeld ANP
De presentatie van het bestuursakkoord van de provinciale Statenfracties van VVD, Forum voor Democratie, CDA en Lokaal Brabant in mei.Beeld ANP

Het Brabantse provinciebestuur, dat eind 2019 klapte door de stikstofcrisis, is na acht maanden opnieuw in gevaar. Na de langverwachte scheuring van de Brabantse fractie van Forum voor Democratie lijkt de coalitie haar meerderheid kwijt te zijn. Vrijdag volgt een spoeddebat in Provinciale Staten: hoe nu verder?

De Brabantse fractie van Forum voor Democratie heeft lang geprobeerd alle kikkers in de kruiwagen te houden, maar afgelopen weekend diende de splitsing zich alsnog aan. Drie leden, onder wie fractievoorzitter Willem Rutjens en schaker Loek van Wely, maakten bekend verder te gaan onder de vlag van de nieuwe partij JA21. Vijf anderen, onder wie Tilburger Hans Smolders, bleven partijleider Thierry Baudet trouw.

Het negende Statenlid van Forum, Stijn Roeles, had vorige week al laten weten er helemaal de brui aan te geven. Zijn zetel zou worden overgenomen door Maastrichtenaar Cees van der Sande, de enige overgebleven kandidaat op de Forum-lijst. Daarvoor zou Van der Sande wel moeten verhuizen naar Brabant.

Maar de Maastrichtenaar maakte maandagavond via Twitter bekend alsnog te bedanken voor de eer vanwege ‘een veranderde privésituatie’. Ook toonde hij zich verbolgen over een volgens hem kritisch profiel over zijn persoon in de Brabantse kranten. ‘Het gaat in dit land echt een keer klaar moeten zijn met zulks onverantwoorde journalistiek’, zegt hij in een verklaring.

Als de negende zetel van Forum niet wordt opgevuld, dan verliest het Brabantse provinciebestuur zijn krappe meerderheid (28 tegen 27 zetels). Daarmee is de onzekerheid over de coalitie van VVD, CDA, Forum/JA21 en Lokaal Brabant nog verder opgevoerd.

Het Brabantse Forum heeft zich lange tijd proberen te onttrekken aan de crisis binnen de partij. Dat gebeurde steevast met het mantra: wij zijn Brabant, Baudet is Den Haag. Maar de breuklijnen waren al zichtbaar: schaker Van Wely sloot zich in de senaat aan bij de fractie van de afsplitsers, terwijl politiek zwaargewicht Smolders het schopte tot een prominente plek op de nieuwe Forum-kandidatenlijst voor de Tweede Kamer.

Vorige maand werd na ampel beraad besloten dat de Brabantse Forum-fractie weliswaar doorging binnen de eigen partij, maar wel ‘autonoom functionerend’. Ook werd benadrukt dat ‘individuele Statenleden de vrijheid hebben om hun eigen keuzes te maken buiten de provincie’.

Duidingsdebat

Afgelopen weekend viel de fractie alsnog uit elkaar. ‘De eerder gemaakte afspraak met FvD Brabant – dat de Brabantse fractie los van landelijk opereert – bleek in de praktijk niet werkbaar’, liet fractievoorzitter Rutjens weten. ‘Daarom hebben we besloten ons politieke werk vanuit een eigen fractie voort te zetten.’

Ook JA21 verklaarde zich ‘verbonden’ met de inhoud van het Brabantse bestuursakkoord. De vijf fractievoorzitters van de coalitiepartijen zeggen in een verklaring ook met andere partijen in Provinciale Staten te willen samenwerken onder de noemer ‘open parlementaire samenwerking’.

De late breuk in de Brabantse Forum-gelederen heeft eveneens gevolgen voor Gedeputeerde Staten: provinciebestuurder Eric de Bie gaat door namens Forum, collega Peter Smit (voorheen Forum) wordt ‘onafhankelijk’ gedeputeerde.

De oppositiepartijen kunnen alle ontwikkelingen nauwelijks meer volgen. Ze willen zo snel mogelijk duidelijkheid over de positie en continuïteit van het Brabantse bestuur. Vrijdagmorgen wordt daarover een ingelast ‘duidingsdebat’ in Provinciale Staten gevoerd.

‘Deze ontwikkelingen moeten pijnlijk zijn voor VVD en CDA’, zegt SP-fractievoorzitter Maarten Everling. Eind 2019 stapte het CDA onder grote druk van de boeren uit het Brabantse college, om er een half jaar later weer samen met Forum in terug te keren. Die samenwerking met Forum was in eigen gelederen zeer omstreden.

Beide keren was het de VVD die als grootste partij (10 zetels) de coalitie smeedde. ‘Die tweede coalitie loopt ook niet lekker, en dat vlak voor de kamerverkiezingen – ook heel pijnlijk voor de VVD’, aldus Everling.

‘Zijn de CDA-kiezers nog wel akkoord met het samenwerken met Forum?’, vroeg D66-fractievoorzitter Ine Meeuwis zich vorige week al af. ‘Zijn VVD’ers nog enthousiast? Hoeveel vertrouwen hebben hun kiezers nog in het Brabantse bestuur?’

Lees ook

Crisis of geen crisis, Forum voor Democratie regeert door in Noord-Brabant. ‘Wij zijn autonoom functionerend.’

Brabant zet cultuursector weg als hobbyclub — beschamend. ‘Trekkerterreur bepaalt hier blijkbaar wie zijn zin krijgt.’

Brabant is met CDA en Forum weer goed voor boeren. Maar natuur en cultuur komen er bekaaid van af.

CDA gaat in Brabant samenwerken met Forum. Maar onder de leden heerst grote verdeeldheid.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden