Nieuws Brabant

Brabant zwicht niet voor massaal boerenprotest: stallen moeten al in 2022 voldoen aan strengere stikstof-eisen

Ondanks massaal boerenprotest voor het provinciehuis in Den Bosch zijn Provinciale Staten van Noord-Brabant vrijdagavond tegen middernacht toch akkoord gegaan met de versnelde invoering van strenge milieu-eisen voor veestallen. Boeren moeten voor 1 april 2020 hun aanvraag voor een bouwvergunning hebben ingediend om uiterlijk op 1 januari 2022 hun stallen ‘emissiearm’ te hebben gemaakt.

Brabantse boeren kwamen vrijdag bijeen voor het provinciehuis in Den Bosch. Beeld Arie Kievit

Boze boeren die urenlang het provinciehuis hadden geblokkeerd, staken uit protest de Brabantse vlag in brand. Ook gingen er stevige vuurwerkbommen af op het plein voor het provinciehuis.

De provincie Brabant is dus niet overstag gegaan onder druk van de boeren, zoals eerder wel gebeurde in onder meer Friesland. Veel Brabantse boeren hadden gehoopt dat de provincie het Friese voorbeeld zou volgen en voerden daarom de Friese vlag op hun tractoren.

Het enige lichtpuntje voor de boeren uit het urenlange debat was dat voor innovatieve stalsystemen die nog in ontwikkeling en niet op de markt zijn, een uitzondering wordt gemaakt. De veehouders moeten wel voor 1 april melden dat ze daarmee bezig zijn, maar krijgen meer tijd om zo’n nog schonere stal te realiseren.

Tweeduizend boeren

Tweeduizend Brabantse boeren waren vrijdag met ruim achthonderd trekkers uitgerukt naar het provinciehuis in Den Bosch om te demonstreren tegen de versnelde invoering van strengere milieu-eisen voor veestallen. Het was het grootste provinciale boerenprotest van deze maand, en ook het grootste in Den Bosch sinds vele jaren.

Zeker in het licht van de huidige stikstofcrisis vinden de boeren het onrechtvaardig dat ze in Brabant worden onderworpen aan strengere regels over schone stallen dan hun collega’s elders in Nederland. Het provinciebestuur kwam ruim twee jaar geleden al tot de conclusie dat de natuur veel te veel te lijden heeft onder stikstof afkomstig van veehouderijen. Daarom werd besloten dat alle Brabantse stallen al in 2022 (in plaats van het landelijk afgesproken 2028) ‘emissiearm’ moesten zijn. Dat besluit leidde ook in 2017 al tot veel protesten en verontwaardiging vanuit de boerensector.

Vrijdag lag het besluit voor of 1 april 2020 wordt gehandhaafd als deadline waarop boeren uiterlijk een vergunning kunnen aanvragen voor de bouw van schonere stallen. Boerenorganisatie ZLTO eiste dat de datums van 1 april 2020 en 1 januari 2022 voor het respectievelijk indienen en realiseren van vergunningen van tafel gaan. ‘Het provinciaal beleid mag niet strenger zijn dan het landelijke landbouwbeleid’, meent ZLTO-voorman Wim Bens.

Grimmig

De boeren volgden het urenlange debat de hele dag op een groot scherm buiten. Aan het einde van de middag werd de stemming wat grimmiger toen activistische boeren en boerenzonen hun trekkers naar de toegangsdeuren van het provinciehuis reden. De ME vormde ijlings een linie tussen het gebouw en de boeren.

Ze werden vooral boos toen het CDA in hun ogen ‘van koers veranderde’ en tegen een motie stemde die in het voordeel zou zijn van de boeren, aldus een jonge melkveehouder. ‘Een aantal jongeren waren het zat, daarom hebben ze hun trekkers hier voor de deur gezet. Het liefst waren we naar binnen gegaan om aandacht te vragen.’ Hij boert aan de grens met België. ‘Als je ziet wat daar allemaal gebeurt, al die varkens- en kippenstallen die worden gebouwd. En hier mag niets meer. Dat is wel een enorm contrast’, zegt hij.

Volgens de Brabantse boeren is de toekomst door de huidige stikstofcrisis sowieso hoogst onzeker: welke bedrijven zullen moeten stoppen en welke andere maatregelen zullen verder worden genomen om de crisis te bezweren? Straks moeten ze binnen vijf maanden een vergunning indienen voor de bouw van een ‘emissiearme’, ofwel schone stal, die drie à vier ton kost. En dan blijkt over een halfjaar alles weer anders te zijn.

Bovendien, zo betoogde boerenzoon Robert ten Kate namens het Brabants Agrarisch Jongeren Kontakt, zijn er tal van innovatieve stalsystemen in ontwikkeling die de stikstofuitstoot veel verder kunnen terugdringen. Ze zitten in de testfase en zijn over een paar jaar klaar. Door nu overhaast besluiten te nemen over schonere stallen ‘lopen we als Brabanders straks weer achter’, aldus Ten Kate. Bovendien, zo zegt hij, zijn er tal van innovatieve stalsystemen in ontwikkeling die de stikstofuitstoot veel verder kunnen terugdringen. Ze zitten in de testfase en zijn over een paar jaar klaar. Door nu overhaast besluiten te nemen over schonere stallen ‘lopen we als Brabanders straks weer achter’, aldus Ten Kate.

Boerenwoede

Terwijl de boeren in Den Bosch zij aan zij het debat volgden, was de stemming elders in de boerenbeweging minder eensgezind. ZuivelNL werd het mikpunt van grote boerenwoede nadat een plan van het samenwerkingsverband van melkveehouders en de zuivelindustrie uitlekte. Daarin werd een alternatief aangedragen voor de stikstofreducerende maatregelen die het kabinet boeren wil opleggen. ZuivelNL pleit onder meer voor verschillende (dure) technische maatregelen die de stikstofuitstoot van boerderijen terugdringen. Precies het type maatregelen waar de boeren in Den Bosch juist tégen protesteren.

Vooral Farmers Defence Force en Agractie, de boerenclubs die de afgelopen weken vooropgingen in het trekkerprotest, reageerden woedend op het uitgelekte plan. Zij eisten dat er per direct een streep door ging. Die eis werd onder meer kracht bijgezet door een boer die zijn immense blauwe trekker pontificaal voor de hoofdingang van de grootste zuivelcoöperatie FrieslandCampina in Amersfoort parkeerde. 

‘Eenheid ondermijnen’ 

De activistische boeren waren niet de enigen die gedurende de dag uitvoeren tegen ZuivelNL. Ook de grootste boerenorganisatie LTO, die bij ZuivelNL aan tafel zit, reageerde zeer ontriefd. In een persbericht liet zij weten haar deelname aan ZuivelNL voorlopig op te schorten. ‘Ik baal ervan dat er stukken naar buiten komen waarover nog helemaal geen overeenstemming is’, licht LTO-voorzitter Marc Calon toe. ‘Alles staat nu in het teken van eensgezind actievoeren en we hebben het kabinet een ultimatum gesteld van 1 november. Dan ga je toch niet, terwijl ze in Den Bosch nota bene met trekkers voor het provinciehuis staan, allemaal onaffe plannetjes de wereld in helpen die de eenheid ondermijnen.’

Ook benadrukt Calon dat afspraken over stikstofuitstoot nooit alleen over melkveehouders kunnen gaan. ‘Daarbij moeten ook de varkensboeren, de kippenboeren en de akkerbouwers betrokken zijn.’ Om ‘even een duidelijk signaal te geven’ heeft LTO vrijdag tijdelijk alle medewerking opgeschort. Voor ZuivelNL was toen wel duidelijk dat langer vasthouden aan het plan geen zin had, vrijdagmiddag bracht de organisatie een bericht naar buiten dat de ‘Task Force’ die werkte aan het alternatieve plan, is opgeheven.  

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden