REPORTAGEPROTEST BRABANTSE CULTUURSECTOR

‘Brabant zet cultuursector weg als hobbyclub — beschamend’

Cultuur- en natuurorganisaties protesteren tegen het rechtse blok voor het provinciehuis. De cultuurwereld heeft een stapel stoeltjes voor het provinciehuis gelegd als protest tegen de schrale steun van de politiek. Beeld Marcel van den Bergh

De cultuursector in Brabant voelt zich in de hoek gedreven door het nieuwe bestuur van de provincie. Dat wil niet alleen bezuinigen, maar ook de subsidies gaan afbouwen. Vrijdag was het eerste, duidelijke verzet tegen die plannen. ‘Trekkerterreur bepaalt hier blijkbaar wie zijn zin krijgt.’

Voor het provinciehuis in Den Bosch ligt een enorme stapel van honderden pluchen theaterstoelen uit theaters van verschillende Brabantse steden. Ze lijken er als afval te zijn gedumpt door een shovel – en vormen een ‘theatrale demonstratieve blokkade’ tegen het afbraakbeleid van het nieuwe provinciebestuur van Noord-Brabant dat vrijdag is geïnstalleerd.

‘Het nieuwe provinciale bestuur verkwanselt kunst en cultuur in Brabant; het heeft niet eens een gedeputeerde voor cultuur’, smaalt bestuurslid Marc Eysink Smeets van de vereniging De Kunst van Brabant, die zo’n 200 kunstinstellingen en zzp’ers in de provincie vertegenwoordigt. ‘Het miskent de bijdrage van kunst en cultuur voor de Brabantse samenleving en schoffeert de kunstenaars, artiesten en culturele instellingen door ze weg te zetten als onderdeel van ‘vrije tijd’.’

Zwaar bezuinigd

In het coalitieakkoord van VVD, Forum voor Democratie, CDA en Lokaal Brabant wordt niet alleen zwaar bezuinigd op cultuur. Ook wordt alle partijen in de sector alvast gewaarschuwd ‘zich voor te bereiden op een geleidelijke afbouw van onze subsidierelaties richting het ‘nieuwe normaal’ van na 2023’.

‘Het is beschamend dat ze cultuur scharen onder het kopje ‘vrije tijd’ en de hele cultuursector wegzetten als een soort hobbyclub’, zegt oud-gedeputeerde Henri Swinkels (SP), ook aanwezig bij de protestmanifestatie. Twee reuzen, gespeeld door acteurs op stelten, lopen op de stoelenstapel af. Ze hebben zin in de theatervoorstelling – ‘het gaat bijna beginnen, hedde gij al geplast?’ – maar kunnen hun stoel niet vinden. Teleurgesteld druipen ze af.

Aanvankelijk zou ook rasbrabander Frank Lammers meedoen aan de protest-performance, maar die moest verstek laten gaan door een knieblessure. ‘Cultuur onderscheidt ons van de apen’, zei hij vorige week al in een alarmerende videoboodschap. ‘Het is vijf voor twaalf. Als we nu niks doen, worden we een uitgeholde, dorre en droge provincie. Dan denk ik aan Brabant, want daar dooft het licht.’

Voorrang aan boeren

Inspreker Ap de Vries verzucht vrijdag in een eveneens coronaveilige digitale bijdrage: ‘De cultuursector heeft geen tractoren, maar wel de weg naar verbeelding, reflectie, schoonheid en troost tot zijn beschikking.’ Want dat is wel het overwegende sentiment onder de critici: deze ‘knetterrechtse’ coalitie geeft voorrang aan boeren, wegen en bedrijven ten koste van cultuur, natuur en milieu.

Ook de klimaatactivisten van Extinction Rebellion zijn boos. Want de Brabantse coalitiepartner Forum voor Democratie ontkent weliswaar niet dat het klimaat verandert, maar laat in het midden waardoor dat wordt veroorzaakt. Volgens de nieuwe Forum-gedeputeerde Eric de Bie is het stikstofprobleem meer een juridisch dan een ecologisch probleem.

Milieuverenigingen protesteren tegen het vergeten van de klimaatdoelstellingen. Dit onder het motto ‘daar zakt mijn broek vanaf’. Beeld Marcel van den Bergh

‘Met een coronaproof protest laten wij Brabanders zien dat we ons zorgen maken over het klimaat- en milieubeleid in onze provincie’, laten de actievoerders weten. Voor het provinciehuis liggen honderden broeken in cirkels verspreid over de tegels. ‘Brabants bestuursakkoord? Daar zakt m’n broek van af’, is de boodschap.

Verderop staan ook twee actievoerders van de Fietsersbond te demonstreren. ‘Een nieuw provinciaal bestuursakkoord zonder het woord fiets, dat moet een vergissing zijn’, beweren ze.

Mordicus tegen

In het provinciehuis beginnen vrijdagmiddag de statenleden, verspreid over twee zalen, het lange debat over het nieuwe coalitieakkoord. Dat verloopt langs gebaande paden: de coalitiepartijen staan er vierkant achter, de oppositiepartijen zijn mordicus tegen. 

CDA-fractievoorzitter Ankie de Hoon noemt het ‘een evenwichtig en realistisch akkoord’, al erkent ze wel dat er binnen de eigen partijgelederen ‘ook zorgen zijn’. Forum-statenlid Willem Rutjens laat zich niet verleiden tot een reactie op omstreden uitspraken van politiek leider Baudet - want die zit in Den Haag en er zijn genoeg dingen te doen in Brabant. De collega’s van SP, D66, GroenLinks en PvdA gaan vol op het orgel om het akkoord af te kraken.

Vertrekkend GroenLinks-gedeputeerde Rik Grashoff onderstreept dat de bestuurscrisis in Brabant niet nodig was en dat de meningsverschillen overbrugbaar waren. Daardoor is tot zijn verdriet wel Forum voor Democratie ‘in het zadel geholpen’. Hij haalt in zijn korte afscheidstoespraak royaal uit naar Forum-leider Baudet, die ‘racistisch’ is en ‘flirt met extreem-rechts gedachtegoed’.

 ‘Trekkerterreur bepaalt hier blijkbaar wie zijn zin krijgt’, meent PvdA-fractievoorzitter Stijn Smeulders, verwijzend naar het opblazen van de vorige coalitie door het CDA na heftige boerenprotesten voor het provinciehuis. ‘Dit is een plattelandscoalitie met de boeren op één, twee en drie.’

Lees ook:

Brabant is weer goed voor zijn boeren. Maar natuur en cultuur komen er bekaaid van af. ‘Landbouw en natuur zijn bondgenoten, geen tegenstanders’, aldus de nieuwe CDA-gedeputeerde.

Het hele land heeft er een mening over, maar het lijkt er toch gewoon van te komen: een Brabants provinciebestuur met Forum voor Democratie. Vier vragen over de vorming van een bij voorbaat omstreden rechtse coalitie in de veerijkste provincie van het land.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden