REPORTAGEBESTUURSAKKOORD

Brabant weer goed voor boeren, maar natuur en cultuur komen er bekaaid van af

Beoogd gedeputeerden Eric de Bie (FvD) en Erik Ronnes (CDA) tijdens de presentatie van het bestuursakkoord van de fracties van VVD, Forum voor Democratie, CDA en Lokaal Brabant voor de provincie Noord-Brabant. Beeld ANP

De boeren zijn de winnaars, cultuur en natuur de grote verliezers in het Brabantse bestuursakkoord dat donderdag is bekendgemaakt op het provinciehuis in Den Bosch. 

Tijdens de gelikte bijeenkomst, helemaal ‘coronaproof’  presenteerden VVD, Forum voor Democratie, CDA en Lokaal Brabant tevens hun gedeputeerden, die allemaal ‘staan te trappelen om aan de slag te gaan’.

Met de nieuwe coalitie, die volgende week officieel wordt geïnstalleerd, maakt Brabant duidelijk een ruk naar rechts. Het vorige college (met VVD, CDA, GroenLinks, D66 en PvdA) viel eind vorig jaar toen het CDA onder druk van boerenprotesten niet meer akkoord kon gaan met een al te streng stikstofbeleid.

De Brabantse boeren krijgen nu langer de tijd om verouderde en vervuilende stallen te vervangen door schonere stallen. De deadline verschuift van 1 oktober 2022 naar 1 januari 2024. Opvallend is wel dat Brabant daarmee nog steeds strenger blijft dan het beoogde landelijke beleid, want landbouwminister Schouten stuurt aan op aangescherpte milieu-eisen vanaf 2025.

Het nieuwe provinciebestuur wordt provinciaal en landelijk met argusogen gevolgd, vooral door de deelname van Forum. Maar de Brabantse coalitiepartners onderstrepen alle vertrouwen te hebben in een constructieve samenwerking met de Brabantse Forumafdeling. De Brabantse Forumleider Eric de Bie, een bescheiden en ietwat verlegen kandidaat-notaris, lijkt wel de tegenpool van partijleider Baudet.

‘We hebben vorig jaar in één keer negen zetels gehaald – de Brabanders hebben behoefte aan verandering en een goed bestuur’, zei De Bie donderdag. Dankzij zijn partij wordt het bindend correctief referendum mogelijk gemaakt in Brabant. Daarvoor moeten nog wel de modaliteiten worden vastgesteld. Ook spreekt het nieuwe Brabantse provinciebestuur zich expliciet uit voor kernenergie en ‘geen taboes’ in de samenstelling van de energiemix: ‘De opwekking van kernenergie is welkom.’

Daar staat tegenover dat Forum in het bestuursakkoord heeft moeten accepteren dat ‘we niet ontkomen aan het plaatsen van windmolens op Brabants grondgebied’ om aan de klimaatdoelstellingen te voldoen. Daarvoor moet dan wel voldoende draagvlak zijn. Ook zet het provinciebestuur ‘maximaal in op het benutten van zonne-energie op daken en gevels’. Dat liever dan ‘grootschalige zonneweiden’.

VVD-leider Christophe van der Maat, die vorig jaar nog een coalitie-akkoord sloot met overwegend linkse partijen, staat vierkant achter het nieuwe rechtse bestuursakkoord. In zijn achterban is nauwelijks discussie gevoerd over samenwerking met Forum, zegt hij desgevraagd. ‘Er is wel enig debat geweest over de stabiliteit’, verklaart hij. ‘Maar acht van de tien reacties waren twee duimpjes in de lucht.’

Cultuur krijgt het moeilijk in Brabant – het is zelfs geen aparte portefeuille in het provinciebestuur. Het is ondergebracht bij Vrije Tijd, dat bestierd wordt door gedeputeerde Wil van Pinxteren (Lokaal Brabant). Cultuurinstellingen moeten zich voorbereiden op ‘een geleidelijke afbouw van onze subsidierelaties richting het ‘nieuwe normaal’ na 2023’, zo staat in het coalitieakkoord. De Brabantse cultuursector heeft geschokt gereageerd. Ook acteur Frank Lammers luidde in een videoboodschap de noodklok: ‘Als we nu niks doen, worden we een uitgeholde, dorre, droge provincie.’

Op natuur, ondergebracht bij CDA-landbouwgedeputeerde Elies Lemkes, wordt eveneens zwaar bezuinigd. ‘Landbouw en natuur zijn bondgenoten, geen tegenstanders’, aldus de voormalige ZLTO-directeur.

Eric de Bie (FvD), was kandidaat-notaris (en fractievoorzitter), wordt gedeputeerde voor energie, erfgoed en bestuurlijke vernieuwing

‘Gezond verstand en draagvlak, dat is de boodschap die we willen uitdragen. Als je als provincie ingrijpt, moet je dat op een realistische manier doen. We geven agrarische ondernemers een realistische termijn om op adem te komen en te innoveren. We willen een betrouwbare bestuurderspartij zijn. We stappen in een rijdende trein en gaan niet acuut alles overboord gooien.

‘We hebben er eigenlijk nooit aan getwijfeld dat deze samenwerking niet kon. Ik zie bij het CDA dat mijns inziens een kleine luidruchtige groep het woord heeft gevoerd. Maar ik krijg niet de indruk dat dit heel breed wordt gedragen. Wij doen zaken met de CDA-fractie en die samenwerking is altijd goed geweest.

‘Wij ontkennen niet dat het klimaat verandert. Maar de vraag hoe dat wordt veroorzaakt, hebben we in het midden gelaten. We willen niet focussen op de tegenstellingen, maar op waarover we het eens zijn. Hetzelfde zie je met de stikstof: is dat een ecologisch of een juridisch probleem? Wij zien het meer als een juridisch probleem dat moet worden opgelost. Zo stellen we ook vragen bij Natura2000-gebieden: is dat wel de manier van natuurbescherming die we willen in een maatschappij met 17 miljoen mensen? Je kunt ook kiezen voor een andere manier, zoals het creëren van vitale bossen.

‘Baudet zit in Den Haag, ik ben De Bie in Den Bosch. Ik zit hier zonder last of ruggespraak, staatsrechtelijk gezien voer ik onafhankelijk mijn functie uit. Maar ik ben wel loyaal aan de partij. Dat kan goed samengaan, want wij focussen ons op wat hier in Brabant gebeurt. Maar dat is wel een fijn spel.’

Erik Ronnes (CDA), was Tweede Kamerlid, wordt gedeputeerde voor Ruime, Wonen en Stikstofbeleid

‘Er is heel veel discussie geweest over samenwerking met Forum. Maar uiteindelijk moeten er bestuurders zijn die dit bestuursakkoord gaan uitvoeren. Voor mij was de belangrijkste voorwaarde dat het akkoord voldoende robuuste basis biedt om bij de eigen CDA-uitgangspunten te blijven. Vooral het principe hoe we tegen de rechtsstaat aankijken, dat iedereen mee kan en mag doen, vind ik belangrijk. Ik zie voldoende instapniveau, heb er voldoende vertrouwen in. Het is inhoudelijk een realistisch programma, op klimaat, op de woningbouw, op de stikstof. Er wordt minder met de botte bijl gehakt, er wordt een realistisch pad geschetst.

‘Laat vooral de kiezer dadelijk kijken wat het inhoudelijk oplevert in Brabant, en hoe dat verder landelijk gaat. Als je op landelijk niveau kijkt hoe de debatten verlopen, dan zit daar een veel grotere tegenstelling tussen wat de partijen willen dan wat je hier in het Brabantse bestuursakkoord ziet. Elke afdeling heeft zijn eigen verantwoordelijkheid en rol. We zijn een brede volkspartij en kennen ook uitersten in onze partij. Als dit soort zaken aan de orde zijn, laaien de discussies op. Ik snap dat echt wel – daarom vind ik zo belangrijk op basis waarvan deze samenwerking gaat plaatsvinden. En dat is niet om wat door Forum geroepen wordt in Den Haag, het gaat om het bestuursakkoord dat hier in Brabant op tafel ligt en ook is ondertekend door het Brabantse Forum. Daar zullen we elkaar op aanspreken. Dat CDA nu in de provincie met Forum gaat besturen, betekent niet dat het CDA ook op landelijk niveau met Forum kan regeren. Daarin zou ik zeker geen directe relatie zien.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden