Brabant straft drugscriminelen buiten rechter om

Politie en Openbaar Ministerie in Brabant breiden hun aanpak waarbij kleine delicten buiten de rechter om worden bestraft uit naar zwaardere delicten. Reden daarvoor is het dichtslibben van de strafrechtketen als gevolg van de toenemende criminaliteit. 'Je moet criminelen pakken waar het pijn doet - in hun portemonnee.'

Inval in een opslagplaats voor grondstoffen voor MDMA in Eindhoven, begin deze maand.Beeld anp

Geld en waardevolle spullen ontnemen van verdachten is effectiever dan een langdurig strafproces. Dat zeggen hoofd recherche Rienk de Groot en officier van justitie Roy Nanhkoesingh in een interview met de Volkskrant. 'We leggen liever vijf keer een transactie voor dan dat we één verdachte door de hele strafrechtketen trekken, waarvan niemand weet hoe dat afloopt', aldus De Groot. 'We hebben auto's in beslag genomen en daarbij uitonderhandeld dat de eigenaren er afstand van deden. Dan haal je per verdachte bedragen binnen van zo'n 10- tot 100 duizend euro.'

In de praktijk betekent dit dat justitie in Brabant de bestaande methode van ZSM ('Zo Snel Mogelijk', red.), nu breder toepast dan op kleine vergrijpen als winkeldieven. Bij het arrondissementsparket Zeeland-West-Brabant is daarvoor een 'hennepteam' in het leven geroepen. Officier Nanhkoesingh: 'Ik heb het afgelopen jaar vaak tegen henneptelers gezegd: doe jij maar afstand van je auto, je krijgt een werkstraf en tekent een overeenkomst voor de schade van je energieleverancier, dan hoef je niet naar de rechter. Want als de zaak voorkomt, gaan wij verder rechercheren om het dossier voor de rechter te completeren, grote kans dat we dan veel meer ontdekken.'

Harder getroffen met deze methode

Volgens De Groot en Nanhkoesingh worden criminele samenwerkingsverbanden met deze methode harder getroffen dan met een strafproces. Nanhkoesingh: 'Mijn ervaring is dat zelfs voor het bezit van grote hoeveelheden hennep een werkstraf wordt opgelegd. Dan denk ik bij mezelf: als de verdachte afstand doet van zijn geld, bijvoorbeeld 30 duizend euro, zijn we spekkoper. Ik heb zaken meegemaakt waarbij de verdachte een fors aantal kilo's had, maar de rechter een kale geldboete oplegde van 5.000 euro.' Eén kilo levert volgens hem al tussen 3.250 en 5.000 euro op.

Bovendien geldt een periode in detentie in het criminele circuit als 'statusverhogend', aldus hoofd recherche Rienk de Groot. Bovendien, stelt hij, komen veel drugsverdachten uit het buitenland. 'Als hun voorlopige hechtenis wordt opgeheven, gaan die ongestraft de grens over en ben je ze kwijt.'

Deze manier van verdachten direct hun vermogen ontnemen en zo constant interveniëren in criminele samenwerkingsverbanden, is een idee van burgemeester Noordanus van Tilburg. Als de effectiviteit en het rendement groot blijken te zijn, is het de intentie om deze aanpak ook bij andere parketten in te voeren.

'Pak criminelen hun geld af, dan tref je ze het hardst'

Omdat in Brabant het strafrecht overbelast raakte door het aantal hennepzaken, probeert men er iets nieuws: buiten de rechter om de drugscriminelen kaalplukken. Officier van justitie Roy Nanhkoesingh en hoofd recherche Rienk de Groot geloven dat dit beter werkt. Lees hier het interview.

'Revolutionair'

Hoogleraar sanctierecht Henny Sackers noemt het oprekken van de ZSM-afdoening naar zwaardere delicten 'revolutionair'. 'Technisch mag het', zegt hij, 'en ik begrijp de argumenten daarvoor, maar je kunt je afvragen of de ZSM-afdoening daarvoor is bedoeld.' Bij de evaluatie van ZSM bleek volgens hem immers al dat er al veel haken en ogen zitten aan het buitengerechtelijk afdoen van winkeldieven en andere lichte vergrijpen - er zijn zelfs mensen ten onrechte bestraft.

'Straffen is des rechters', stelt de hoogleraar. Een officier van justitie mag geen celstraf opleggen, terwijl dat bij zwaardere delicten volgens hem wel moet worden overwogen, opdat een verdachte niet te makkelijk wegkomt met een buitengerechtelijke afdoening. Bovendien moet je je bij dit experiment niet rijk rekenen, zegt Sackers: 'Als een verdachte niet met een strafbeschikking van de officier akkoord gaat en naar de rechter stapt, gaat de tijdwinst die je hebt geboekt aan de achterkant weer verloren.'

Een politieagent inspecteert hennep stekjes in een hennepkwekerij tijdens een politieactie.Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden