Braaf bloot

Lang voor de Geilneef en de Vieze Man waren er de heertjes van Monty Python. Ogenschijnlijk keurige kantoortypes, tot ze het gesprek onverhoeds op 'Zweedse massage' brachten, op fotoboekjes waarin je 'alles ziet', of vrouwtjes die er wel pap van lusten ('wink wink, nudge nudge, know whatahmean')....

Erik van den Berg

Het is humor uit een ander tijdperk, toen niemand van eroticabeurzen en tepelpiercings had gehoord en seks nog grotendeels onder de toonbank bleef. Tony Nourmand en Graham Marsh brengen een onbeschaamd eerbetoon aan die jaren in X-Rated - Adult Movie Posters of the 60s and 70s, een verzameling affiches van pornofilms uit de jaren zestig en zeventig.

X-Rated volgt op het vorig jaar verschenen Science Fiction Film Posters en past in de reeks waarin Nourmand en Marsh aan de hand van bioscoopaffiches de filmgeschiedenis in kaart brengen. De opzet herinnert aan de koffietafelboeken waarmee Marsh begin jaren negentig naam maakte, zoals The Cover Art of Blue Note Records: weinig of geen tekst en een sobere vormgeving met king size-illustraties. En het moet gezegd: je raakt niet gauw uitgebladerd in dit 160 pagina's tellende boek, waarin ruim honderdvijftig anonieme ontwerpen in chronologisch verband bijeen zijn gebracht.

Niet dat er nou zoveel te zien valt. Vooral in de vroege jaren zestig moeten de schreeuwend lelijke ontwerpen het minder van het schaarse bloot hebben, dan van de vette koppen ('Depraved!' 'Ruined!') waarmee 'adults only' smoezelige zaaltjes werden binnengelokt.

De meeste van die slogans waren pure fantasie. Achter de aanbeveling 'They do everything!', suggestief boven een koppeltje borsten en billen geplakt, kon een brave documentaire over naturistenkampen schuilgaan. Een voorbeeld van die oplichterij is Days of Sin and Nights of Nymphomania, een Deense productie uit 1963 die in het origineel Mellem venner oftewel 'Tussen vrienden' heette. Het voor de Amerikaanse markt bestemde affiche toont een stel in ondergoed dansende sloeries - een beeld, volgens Nourmand en Marsh, dat 'veel en veel meer beloofde dan de film kon waarmaken'.

Terwijl de pornofilm gaandeweg explicieter werd, steeg de kwaliteit van de affiches. De vormgeving werd gelikter, de thema's werden bonter en lichtvoetiger - zoals in een lange reeks parodieop Hollywood-klassiekers, van Jane Bond tot The Erotic Adventures of Zorro ('the first movie rated Z') en Kiss me Mate ('in sexe-eye-ting color').

Met Emmanuelle werd de porno-poster in 1974 volwassen: twee licht geopende lippen, met daartussen de tekst: 'X never looked like this.' Het was meteen ook afgelopen. De videoband was in opkomst, en dat betekende het einde van de seksbioscoop. De Vieze Man hoefde de straat niet meer op, het porno-affiche kon het museum in - op het hoogtepunt, zoals het hoort.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden