Braaf Amerikaans

Somewhere Tonight is de derde Amerikaanse Theo van Gogh-remake én een film die de vermoorde cineast zelf nooit had kunnen maken. Hoofdrolspeler John Turturro: 'We zijn trouw aan het gevoel van isolement.' Volgende week in première.

'Elke remake vraagt om een andere aanpak. Soms moet je letterlijk te werk gaan. Een andere keer moet je de taal veranderen, of het script aanpassen aan de Amerikaanse smaak. En hoewel Somewhere Tonight zo'n beetje het omgekeerde is geworden van 06, denk ik dat we trouw zijn gebleven aan het onderliggende gevoel.'


Had Theo van Gogh maar aan de andere kant van de telefoonlijn gezeten. Wat zou hij hebben gezegd tegen acteur John Turturro, die aan de basis stond van de derde en laatste Amerikaanse remake naar zijn werk? Was hij fel in discussie gegaan over de optimistische toon, die van Somewhere Tonight een grotestadsfabel maakt die hij nooit had kunnen bedenken? Of had hij het oorspronkelijke materiaal makkelijk kunnen loslaten?


We zullen het nooit weten, van 06 (Van Goghs versie is uit 1994) is eigenlijk niet meer dan het uitgangspunt overgebleven: twee eenzame zielen ontmoeten elkaar via een sekslijn. Waar Ariane Schluter en Ad van Kempen in 06 ongemakkelijk geiligheden blijven uitwisselen en daarbij masturberen, geven Leroy en Patti in Somewhere Tonight dat idee vrijwel meteen op. Het zijn veel lievere gesprekken, waardoor de maagd van middelbare leeftijd en de vrouw met pleinvrees langzaam naar elkaar toegroeien. Al heeft Turturro wel een punt: 'die telefoonseks uit 06, daar ging het niet om. Het was een wanhopige zoektocht naar een connectie. Het gaat over het isolement en de eenzaamheid die daaraan ten grondslag ligt.'


Dat thema is wat Turturro wil onderstrepen in zijn versie van 06. Maar toen hij eraan begon, vlak na de moord op Van Gogh, vond hij het deels al bewerkte script dat er lag niet goed genoeg. Bovendien zag hij het niet zitten om net als zijn voorgangers Steve Buscemi (Interview) en Stanley Tucci (Blind Date) te regisseren en acteren tegelijk. 'Zij hebben dat heel knap gedaan, maar het zijn twee zware taken.'


Daarom besloot hij het herschrijven en regisseren over te laten aan dezelfde persoon, Michael Di Jiacomo. Een beginnend schrijver die hij een kans gunde en die hij omschrijft als 'een romanticus die houdt van sprookjes'.


Torturro: 'Mijn vrouw (Katherine Borowitz, FS) is mijn tegenspeelster en die had het ook niet zo expliciet willen verfilmen als het origineel. Michael heeft er uiteindelijk nog meer seks uitgehaald dan dat we besproken hadden. Maar ik vind het een mooi script: er zit een vriendelijkheid in die ontbreekt in de hedendaagse maatschappij, en daarom voelt het een beetje ongewoon.'


Di Jiacomo heeft er wel wat wereldvreemde mensen van gemaakt, van die Leroy en Patti, juist door de dingen die hij wél overnam uit het origineel. Wie belt er nog een sekslijn om mensen te ontmoeten als er dating sites bestaan? Wie laat zich aan het huis kluisteren door een vaste lijn in deze tijd van mobieltjes? Maar daar wil Turturro - die graag dit soort zachtaardige, sociaal onhandige types speelt - niets van weten. 'Alle films zijn tegenwoordig al gedateerd op het moment dat ze uitkomen. Ik ken genoeg mensen zonder mobiele telefoon. En wat maakt het uit? Het is gewoon een manier om obstakels op te werpen in het verhaal. Trouwens, we zijn gisteravond naar de nieuwe gerestaureerde versie van Le grande illusion (1937, Jean Renoir) geweest. Daar zitten geen mobiele telefoons in, en dat is toch ook niet gedateerd?'


Getrouw of niet: het letterlijke script was voor Turturro ook niet de reden om met 06 aan de slag te gaan. Dat was Van Gogh zelf, wiens werk hij leerde kennen doordat zijn goede vrienden Buscemi en Tucci Interview en Blind Date al onder handen namen. Snel filmen, kleine budgetten, ruim baan voor de acteurs: dat was Van Goghs werkwijze. Turturro: 'Ik ben heel benieuwd naar wat hij nog meer had gemaakt als hij de kans had gekregen. En ik dacht dat dit een interessant project zou kunnen opleveren.'


En dat deed het, al vielen de omstandigheden waaronder Van Gogh c.s. werkte Turturro tegen. En dat had eerder met tijd te maken dan met de kleine budgetten: de hele film werd in twaalf draaidagen opgenomen - dat is een week langer dan Van Gogh nodig had. Maar die had wel twee Nederlandse acteurs tot zijn beschikking die maandenlang hadden warmgedraaid in het gelijknamige toneelstuk van Johan Doesburg, waarop de film was gebaseerd.


Turturro en Borowitz moesten hun personage vanuit het niets opbouwen. 'Scènes opnieuw doen of meer van de wereld laten zien dan de twee kamers waarin het origineel zich afspeelt, zat er niet in. Met zo weinig tijd zit je vast aan de tekst. Zoiets is een enorme uitdaging voor een acteur: het laat zien waar je grenzen liggen. Met alle moderne montagetechnieken ben je eigenlijk helemaal niet meer gewend om zo onafgebroken een rol vast te houden.'


De erfenis van Van Gogh


Het had ook Farrah Fawcett kunnen zijn, zo'n vijftien jaar geleden, masturberend voor de camera van Theo van Gogh, met een telefoon aan haar oor geklemd. Tenminste: zij was een van de actrices die Van Gogh in de jaren negentig op het oog had voor de Amerikaanse versie van zijn


06 . Die plannen mislukten, maar Van Gogh bleef wel dromen van een tweede leven voor zijn films in Amerika.


Pas na zijn dood zou die droom worden verwezenlijkt. Producent Gijs van de Westelaken werd na de moord in 2004 benaderd door dezelfde Amerikaanse producent die eerder bezig was geweest met


06 . Samen bedachten zij het Triple Theo-project:


06, Interview en Blind Date


- de drie Van Gogh-films die eigenlijk verbale steekspelletjes zijn tussen twee acteurs - zouden een Amerikaanse remake krijgen. Als eerste regisseur werd Steve Buscemi gestrikt - hij kreeg een dvdtje van


Interview op de set van TheSopranos en hing de volgende dag al aan de telefoon. Hij haalde vervolgens zijn vrienden Stanley Tucci en John Turturro bij het project.


Niet 06, maar Interview


(2007) werd als eerste gemaakt. Buscemi regisseerde en speelde de hoofdrol van cynische journalist, die met een soapsterretje (Sienna Miller) van een interview in een machtsspelletje belandt. De film werd positief ontvangen en in veertig landen gedistribueerd. Maar


Blind Date


(2008), waarin Patricia Clarkson en Stanley Tucci een stel spelen dat tijdens een serie afspraakjes de dood van hun dochtertje probeert te verwerken, moest een jaar wachten op Amerikaanse distributie en deed het slechter bij Amerikaanse critici en het publiek.


Jammer dat de films geen grote successen waren, erkent producent Van de Westelaken. '


Interview had het meest toegankelijke thema, het was actueler. En het was de eerste film van het drieluik, dat scheelt ook.' Vooral de rauwheid van Van Goghs films bleek lastig te slikken. 'Het laat ook zien waar zijn werk botst op de Amerikaanse manier van kijken. Vooral


Blind Date kwam daar hard aan. Mensen kwamen geschokt naar me toe na afloop van de première. Zelfs een psychiater, die zei dat de zelfmoord op het einde echt niet nodig was geweest, dat daar medicijnen voor zijn.'


In die zin zou 06


-bewerking


Somewhere Tonight


het beter moeten doen: seks eruit, hoop erin. 'Het is veel te vrolijk! Het biedt perspectief! Dat was nooit Theo's bedoeling', lacht Van de Westelaken.


Volgens Van de Westelaken was het dit keer de kredietcrisis die het maken van deze film erg lastig maakte: hij kreeg geen Amerikaanse co-producent mee, dus geen extra geld. Behalve een tour door het filmfestivalcircuit is er nog geen Amerikaanse releasedatum van de film bekend.


Toch kijkt Van de Westelaken tevreden terug op het drieluik. 'Achteraf was ik misschien liever richting televisiefilms gegaan, zoals je die ziet op de zender HBO. Daar kan veel meer en die series zijn momenteel veel succesvoller dan de kleine artistieke films. Het lijkt wel alsof de kijkers die vroeger onvoorbereid een arthouse-bioscoop binnenliepen, nu de televisie aanzetten. Maar ons adagium was altijd: Theo in leven houden, zodat hij blijft voortbestaan als filmmaker en als mens. Dat is wel gelukt.'


Een gek begin van een carrière is het: de eerste keer dat John Turturro te zien was in een film, was als figurant, zij het in een opmerkelijke film:


Raging Bull


(1980). Daarin zit hij doodleuk ergens aan tafel, terwijl hij een opvallende verschijning is: de 55-jarige Turturro heeft een gezicht dat blijft hangen, wat hem geschikt maakt voor zowel komische rollen als meer gelaagde personages. Zo trok hij met


Five Corners (1987) de belangstelling van regisseur Spike Lee, die hem castte in negen films, waaronder


Do the Right Thing (1989),


Jungle Fever (1991) en Summer of Sam (1999). Zijn gevoel voor humor maakt hem geliefd bij de gebroeders Coen (zijn rol in Barton Fink(1991) werd in Cannes bekroond met de prijs voor beste acteur, hij speelde Jesus in The Big Lebowski(1998) en een ontsnapte gevangene in O Brother, Where Art Thou? (2000). Als regisseur en scenarist won hij de Camera d'Or voor Mac (1992); zijn Illuminata (1998)werd genomineerd voor een Gouden Palm.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.