Boze Sirenes

Theatermaakster Alexandra Broeder maakte een voorstelling met als thema de duistere puberteitsjaren en het eeuwig meisje zijn. In het duo L.A. Raeven vond ze een artistieke bondgenoot. Het resultaat is 'Raven'.

'Dit lijf is niet gemaakt om mee te vrijen. Dit lijf is niet gemaakt om vol te proppen. Dit lijf is niet gemaakt om vol te gooien met ellende.' Zeven jonge meisjes, in de leeftijd van 15 tot 20 jaar, zeggen deze tekst in koor, als in een mantra. Woedende Sirenes zijn het, en zeker geen lieftallige Lolita's.


In de voorstelling Raven, waarmee vanavond het festival Breakin' Walls in het Amsterdamse theater Frascati wordt geopend, is de hoofdrol weggelegd voor een clubje meiden dat er met hun lange wapperende haren en in hun witte ondergoed uitziet als een zwerm nimfen. Maar ze zijn boos, onaangepast, kwaadaardig soms: 'Je lichaam is van jou; seks is verboden, borsten zijn verboden, haat feestjes, blijf eeuwig jong!'


Helène, Moriah, Dagmar, Sarah, Bianca, Felice en Pleuni zijn door theatermaakster Alexandra Broeder (1978) en het kunstenaarsduo


L.A. Raeven (de gezusters Liesbeth en Angelique Raeven, 1971) middels audities gekozen voor deze performance over meisjes die weigeren zich aan te passen.


Kindertijd

Het idee kwam van Broeder zelf, die intussen een reputatie heeft als het gaat om het werken met kinderen en jongeren die iets willen vertellen over de wereld van volwassenen. Broeder: 'Ik wilde een voorstelling maken met zeven meisjes en ik had ook een thema. Zeven, omdat dat een heilig getal is, en mijn thema was: iets te doen met hoe ik mijzelf voelde toen ik 17 was. Ik vond mijn kindertijd en eerste puberjaren heel fijn, omdat het zo onbevreesd was. Maar daarna kwam voor mij de duisternis, terwijl ik zo graag wilde dat alles bleef zoals het was.'


Met die duisternis bedoelt Broeder dat andere meisjes van die leeftijd uit gingen en dronken en dingen deden met jongens. Dat wilde ze niet, ze voelde zich anders. In de voorstelling Raven wil ze dat anders-zijn tot norm verheffen. Door het zien van de performance Wild Zone en het lezen van het interview met L.A. Raeven in Volkskrantmagazine vorig jaar, kwam ze op het idee hen te vragen aan het project mee te doen. Ze vermoedde in de zussen Liesbeth en Angelique zielsverwanten, en schreef hen een lange brief.


De brief kwam aan. Het klikte tussen de vrouwen. Vanaf toen werd Raven hun gezamenlijke project. Waarbij Broeder de meisjes regisseerde en met tekstschrijver Jibbe Willems aan de tekst werkte, en L.A. Raeven een videofilm maakte die tijdens de voorstelling op vier grote schermen wordt geprojecteerd. Ook daarin figureren jonge meisjes, maar het lijkt alsof ze uit een ander, spookachtig universum komen. In de film figureren ook echte, zwarte raven.


Broeder: 'Ik heb iets met raven, als symbool van de duisternis, het kwaad. 'Breng raven groot en ze zullen je ogen uitpikken', is dan ook de ondertitel van onze voorstelling. De wereld van de raven zie ik als een parallelle wereld, daarom hebben de meisjes in de video ook zwarte ogen. Het is een soort trip, een eerbetoon aan de duistere meisjes, die ook het duivelse in de mens vertegenwoordigen.'


Onaangepast

L.A. Raeven (Liesbeth en Angelique vullen elkaar tijdens het gesprek voortdurend aan, nemen elkaars antwoorden over, en zijn het over het algemeen eens): 'Wat wij interessant vonden aan dit project, is dat het juist gaat over het onaangepast-zijn, het anders-zijn. Dat tonen wij in ons werk ook. Als kunstenaar moet je aan de orde durven stellen dat je een loser bent, uit dat loser-zijn moet je juist je kracht halen. Wij krijgen vaak te horen: waarom maken jullie niet eens iets vrolijks? Maak eens een leuke tekening! Maar daar ligt niet onze kracht.'


L.A. Raeven is bekend geworden door controversiële installatiekunst over het gekwetste, gekwelde en gepijnigde lichaam. Dat de tweeling zichzelf daarin onverbloemd tentoonstelt, heeft zowel bewondering als verguizing opgeleverd. Door het meedoen aan Raven willen ze nog eens onderstrepen 'dat je je vooral niet moet schamen voor je tekortkomingen, omdat je je juist daardoor kunt onderscheiden van de rest.'


Duister

Inspiratiebronnen voor deze voorstelling zijn diverse horrorfilms (onder meer The Ring, The Exorcist en Black Swan) en de muziek van de Britse zangeres PJ Harvey. Broeder: 'In de jaren negentig was ik helemaal weg van haar, zoals zij met het vrouwbeeld speelde - dat graatmagere, dat duistere, en hoe zij daarmee een kras zette door de geldende normen. Veel mensen vonden haar verontrustend, maar ik vond het een enorme bevrijding.'


L.A. Raeven: 'Dat provoceren is ook ons kenmerk, en het maakt dan niet uit of mensen agressief of boos worden. Maar bij de meisjes van 17 die straks naar de voorstelling komen kijken, willen wij met Raven een gevoelige snaar raken. Dat ze zien dat ze niet sexy hoeven zijn, dat ze niet iedereen hoeven te pleasen, dat ze eeuwig meisje kunnen blijven.'


Raven wordt gespeeld in een als expositieruimte ingerichte theaterzaal van Frascati. Na afloop van de doorloop eerder deze week worden de kwaadaardige wezens ineens weer gewone, bloeiende meisjes. Broeder roept ze hartelijk toe dat ze het geweldig gedaan hebben vanmiddag, dat ze supertrots op ze is.


De dametjes glimmen van opwinding. Met elkaar hebben ze een heftig uur theater gemaakt, waarin de toeschouwer niet buiten schot blijft. 'Ik ben onaangetast, ik ben onaantastbaar', is een tekst die blijft hangen.


'Nee, wij willen het publiek niets opleggen of iets leren. Wij zien deze voorstelling als een koortsdroom, en willen jullie meesleuren in die droom.' Zeggen ze, in koor.


Raven is te zien in het festival Breaking Walls van 19 tot en met 21 april in theater Frascati Amsterdam. Informatie: breakingwalls.nl


L.A. Raeven (Heerlen, 1971) is de naam van het kunstenaarsduo en de eeneiige tweeling Liesbeth en Angelique Raeven. Ze zijn vooral bekend door hun videokunst en performances waarin ze hun symbiotische relatie en moeizame verhouding met hun en andermans lichaam tot onderwerp hebben gemaakt, met thema's als anorexia en de schoonheidscultus. Hun werk speelt zich af op het grensgebied tussen werkelijkheid en inbeelding. Overzichtstentoonstellingen waren er onder meer in Arnhem, Belgrado, Luxemburg en Florence. In 2001 maakte Lisa Boerstra de documentaire L.A. Raeven, de verbeelding voorbij. Onlangs waren ze te zien in een spraakmakende aflevering van het VPRO-programma 24 Uur Met van Wilfried de Jong. Met Raven werken ze voor het eerst in het theater


.

'The fear is near' is de slogan waarmee het festival Breakin' Walls zich in deze lente-editie presenteert. In een vierdaags programma wil het festival (voor jong publiek onder de 27 jaar) met voorstellingen, muziek, debatten, sideshows en locatieprojecten 'de angst van deze tijd recht in de ogen kijken'. Het programma werd mede samengesteld door een redactie van kritische jongeren tussen 16 en 23 jaar. Onder hen 'sluimert een stille angst, een onbestemde lastig te duiden angst. Het is een angst voor het onbekende, en voor de toekomst. Onder anderen Alexandra Broeder (Raven) en Elike Roovers (I don't care!) werden dit jaar door Frascati Producties gevraagd voor het festival nieuwe voorstellingen te maken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden