Boze en uitdagende Trump herhaalt: 'beide kampen' schuldig aan geweld Charlottesville

Een boze, geïrriteerde en uitdagende Donald Trump heeft opnieuw olie op het vuur gegooid in de discussie rond zijn reactie op het geweld in Charlottesville. In een van de meest memorabele presidentiële persconferenties van de laatste decennia, haalde hij fel uit naar de linkse demonstranten die volgens hem mede schuld droegen voor de confrontatie. 'Beide kampen waren schuldig', zei Trump op een persconferentie in New York die volledig uit de hand liep.

President Trump tijdens de persconferentie.Beeld AFP

Met zijn tirade van twintig minuten, waarin de president het opnam voor een deel van de extreem-rechtse actievoerders, liet Trump opnieuw zien dat hij er geen trek in heeft om in tijden van crisis de president van alle Amerikanen te zijn.

'Je had een groep aan de ene kant die slecht was en je had een groep aan de andere zijde die ook erg gewelddadig was', foeterde de president terwijl zijn belangrijkste adviseurs zwijgend toekeken en zich duidelijk geen raad wisten met de uithaal. Trump resoluut: 'Niemand wil dat zeggen, maar ik zeg het nu.'

Hij was nog niet uitgesproken of zijn optreden werd vergeleken met een op hol geslagen trein die richting een ravijn reed. Het was een politieke aanval die zijn presidentschap zal gaan bepalen. De reacties op de felle presidentiële woorden varieerden van een loftuiting van ex-voorman David Duke van de racistische Ku Klux Klan tot afschuw en kritiek van joodse en Republikeinse leiders. 'Bedankt voor je eerlijkheid en moed om de waarheid te vertellen over Charlottesville en om de linkse terroristen te veroordelen', twitterde een dankbare Duke.

'Als David Duke je uitspraken toejuicht, dan doe je het verkeerd, heel erg verkeerd', reageerde de Democratische leider in de Senaat, Chuck Schumer. 'Meneer de President, u kunt niet toelaten dat blanke nationalisten slechts ten dele schuld dragen', aldus de Republikeinse senator Marco Rubio over de extreem-rechtse actievoerders. Onder hen waren neonazi's die in een mars, met fakkels in de hand, 'Joden, jullie zullen onze plaats niet innemen' riepen. Rubio: 'Zij steunen een idee dat het land en de wereld zoveel pijn heeft bezorgd.'

Zwaarbewapende rechtse actievoerders in Charlottesville evacueren collega-demonstranten nadat de politie traangas heeft gebruikt.Beeld AFP

Hard onderuit

Trump haalde met zijn woorden, die volgens zijn adviseurs niet gepland waren, zijn geruststellende taal van maandag hard onderuit. Voor het eerst veroordeelde hij toen de rechts-extremisten die in het weekend betrokken waren bij het dodelijk geweld en de chaos in het stadje in Virginia. 'We veroordelen deze flagrante uiting van haat, fanatisme en geweld', aldus Trump toen, nadat hij twee dagen eerder de schuld bij beide kampen had gelegd.

Direct nadat de rook was opgetrokken in Trump Tower, waar de president dinsdagmiddag zijn hart luchtte, stelden critici van de president dat dit de ware Trump was. De Trump die nooit toegeeft dat hij fout zit en zegt wat zijn achterban zo graag wil horen. Zijn uithaal moest laten zien hoe hij werkelijk dacht over de gewelddadige confrontatie over plannen om een standbeeld weg te halen van de zuidelijke generaal Robert E. Lee.

De verklaring van Trump bevestigde ook dat zijn veroordeling maandag van de rechts-extremisten hem was opgelegd door zijn adviseurs. De president, zo bevestigde een bron tegen CNN, was in de uren voor zijn verschijning in Trump Tower duidelijk 'afgeleid en geïrriteerd'. Hij voelde zich onder druk gezet en dat wilde hij nu duidelijk rechtzetten. Met klare taal, zoals zijn aanhangers van hem gewend waren tijdens de verkiezingen. Met alle gevolgen van dien.
(Tekst gaat door onder de video.)

Linkse actievoerders wachten buiten Lee Park in Charlottesville rechtse demonstranten op.Beeld Getty

'Erg gewelddadig'

De president had de taferelen in Charlottesville op tv gezien en het beeld dat de 'nepnieuwsmedia' de wereld instuurden, beviel hem niet. 'Geloof mij, niet al deze mensen waren neonazi's', aldus Trump tegen de journalisten die waren ingeseind dat de president slechts zou praten over zijn infrastructuurplannen.

'Deze mensen waren bij lange na niet allemaal blanke nationalisten', betoogde de president, waarna hij de linkse actievoerders aanviel. 'Er was een groep aan de ene kant, je kan ze links noemen, die met veel geweld de andere groep aanviel. Dus je kunt zeggen wat je wilt, maar zo zit het.'

Hij wees de media er ook fijntjes op dat de linkse actievoerders in Charlottesville helemaal geen vergunning hadden om te demonstreren en hun tegenstanders wel. 'De groep zonder vergunning viel aan en ze waren erg, erg gewelddadig', betoogde de president. 'Er waren veel personen in die groep die daar waren om op onschuldige wijze en volgens de wet te demonstreren', zei hij over de groep van blanke nationalisten, racisten en neonazi's die door de straten liepen. 'Zij hadden een vergunning. Er zijn twee kanten aan een verhaal.'

De president liet ook zijn afschuw blijken over de roep om een 'beeldenstorm' in het land. Hij keerde zich tegen het verwijderen van beelden van personen die in de slaventijd fout waren. Want wat moet er dan gebeuren, zo vroeg hij zich af, met de beelden van slavenhouders die later president werden. Trump: 'George Washington en Thomas Jefferson hadden ook slaven. Moeten hun standbeelden dan ook weg? Is Washington volgende week aan de beurt en de week daarna Jefferson? Want Jefferson was ook een belangrijke slavenhouder. Waar houdt dit op?'

Eigenlijk zou minister van Transport, Elaine Chao, dinsdag het woord voeren op de persconferentie in Trump Tower. Zij zou praten over Trumps plannen om de infrastructuur te moderniseren. Maar Chao moest toekijken hoe de president van de gelegenheid gebruikmaakte om zijn gal te spuwen over de gebeurtenissen in Charlottesville.Beeld Getty

Afschuwelijk

De Joodse senator Richard Blumenthal wees erop dat zijn vader in 1935 nazi-Duitsland had verlaten en naar Amerika trok. 'Donald Trump is niet het echte Amerika', twitterde Blumenthal nadat hij op televisie had gezien hoe de president ontkende dat niet alle demonstranten neonazi's waren. 'Alle Amerikanen moeten deze afschuwelijke opmerkingen, die niet te verdedigen zijn, veroordelen', betoogde de Democraat.

'Woorden kunnen mijn afschuw en teleurstelling, als Jood, als Amerikaan, als mens, niet tot uitdrukking uitbrengen', zei zijn Democratische collega in de Senaat, Brian Schatz. 'Dit is niet mijn president.'

Lees meer over Charlottesville

Een special van Vice News over het geweld in Charlottesville legt bloot hoe normaal geweld is voor extreem-rechts. Dit stemt verdrietig en veroorzaakt woede, schrijft onze recensent. (+)

De drie dagen die het Donald Trump kostte om de racistische rechts-extremistische betogers in Charlottesville expliciet te veroordelen hebben er ook toe geleid dat drie belangrijke ceo's die hem adviseren zijn opgestapt.

Dreiging en tweespalt alom, het hangt in de lucht als een zware onweerswolk die langzaam voor de zon schuift. Er wordt gekeken naar Donald Trump. Heeft het iets te maken met zijn presidentschap?

'Onze stad is het toneel van haat geworden',
constateert een verbijsterde inwoner. Bekijk in dit scrollverhaal de beelden van een gewelddadig weekend in het Amerikaanse Charlottesville.

Trump heeft maandag een draai van 180 graden gemaakt door alsnog de rechts-extremisten te veroordelen die verantwoordelijk waren voor het geweld in Charlottesville. Hij stond onder druk, ook in zijn eigen partij, om zijn eerdere halfslachtige verklaring aan te scherpen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden