ReportageBoerenprotest

Boze boeren onderweg: landbouwminister Schouten moet werkbezoek afbreken

Landbouwminister Schouten heeft woensdag haar eerste werkbezoek sinds het oplaaien van de boerenprotesten moeten afbreken. De Veiligheidsregio adviseerde haar rechtsomkeert te maken toen bleek dat er tractoren onderweg waren naar de Zeeuwse boer met wie de minister in gesprek wilde. 

Minister Carola Schouten van Landbouw praat met boeren op werkbezoek in Stellendam.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Er verschijnt een glimlach op het gezicht van Carola Schouten. De Landbouwminister staat woensdagochtend op het punt te vertrekken van het erf van Boudewijn Biemond om een volgende akkerbouwer te bezoeken, als haar wordt gevraagd waar de protesttractoren zijn. Bemand met boze boeren, die vanwege haar plan om vanuit Den Haag de voersamenstelling van de koe te bepalen nu alweer een week in het hele land een week blokkades opwerpen.

‘Ik weet het niet’, zegt ze tegen de Volkskrant, die mee is op werkbezoek. ‘Ik nodig ze doorgaans niet zelf uit om te komen demonstreren.’

Wat de ontspannen ogende Schouten dan nog niet weet, is dat boze boeren – net als bij eerdere protesten – geen uitnodiging nodig hebben om haar te verrassen, ook niet als haar werkbezoek min of meer stil wordt gehouden, zoals vandaag. Als Schouten het erf van akkerbouwer Biemond heeft verlaten, keert haar dienstauto uit veiligheidsoverwegingen niet veel later weer om. Op advies van de Veiligheidsregio, omdat er tractoren onderweg zijn naar haar tweede afspraak in Zeeland en de vrees bestaat dat ‘het bezoek niet ordentelijk zou verlopen’. Een dag eerder heeft dan al kortstondig het huisadres van de minister op internet gecirculeerd.

Bij akkerbouwer Biemond treft Schouten woensdagochtend geen boze boeren. Hooguit gedesillusioneerde. Boeren die liever hun energie steken in het verduurzamen van hun werk dan diesel te verspillen aan protestritten naar het Malieveld. Maar de tragiek wil dat de organisatie waarbij ze zijn aangesloten – Stichting Veldleeuwerik – ophoudt te bestaan. Na achttien jaar bleek de animo vanuit het bedrijfsleven om dit soort duurzame initiatieven te steunen en een meerprijs te betalen te zijn verwelkt.

Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

‘Klopte ik nu aan met precies dit plan voor verduurzaming, dan waren ze blij’, verzuchtte Hedwig Boerrigter, directeur van Veldleeuwerik, eerder in de Volkskrant. ‘Maar omdat we al zo lang bestaan en vanzelfsprekend zijn geworden, stapt niemand in.’

Landbouwminister Schouten wilde dat niet laten gebeuren. Boeren die uit eigen initiatief verduurzamen en hun kennis delen, het past precies in haar kabinetsbeleid. Oplossingen moeten vooral uit de markt komen, zo is de gedachte. Maar nu die markt faalt, trekt Schouten alsnog 100 duizend euro uit om de organisatie achter Veldleeuwerik een jaar lang te stutten. En ze laat onderzoeken hoe hun werkwijze – 25 regionetwerken van akkerbouwers die hun bodem gezond proberen te houden en onderling duurzame ideeën hierover uitwisselen – ook daarna kan worden voortgezet.

Terwijl Schouten van haar gehoor, in een schuur gezeten op witte tuinstoelen met verbleekte kussens, wil weten wat ze nog meer voor ze kan doen, zijn dan in Drenthe al tientallen boeren gearresteerd vanwege illegale blokkades. De vier aanwezige akkerbouwers mogen dan weinig ophebben met de protestboeren, uit hun gesprek met de minister blijkt dat ze wel degelijk frustraties delen met hun boze collega’s.

‘Er bestaat een kloof tussen Den Haag en wat wij willen’, zegt Biemond. ‘Ja, zegt ook zijn vrouw Annemieke. ‘Het zou goed zijn als wij vanuit de stichting rechtstreeks aan de bel konden trekken als jullie met iets komen wat in de praktijk niet werkt.’ En de altijd gehoorde klacht van boeren: te veel regeldruk. ‘Als je biologisch wilt worden, dan kun je wel een secretaresse nemen’, zegt een collega van Biemond.

Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Hoe anders was het met de Veldleeuwerik, waar boeren uit eigen beweging en niet van bovenaf experimenteren met verduurzaming. Nu de minister de stichting te hulp schiet, liggen de formulieren alweer klaar om de subsidie ook daadwerkelijk te krijgen. Schouten probeert het nog een keer: ‘Stel, je zat een dag op mijn stoel.’ Biemond, met de lachers op zijn hand: ‘Gelukkig niet.’ De minister belooft een ambtenaar van haar ministerie te sturen om te leren van de praktijk hier in Stellendam.

Wat Biemond precies vindt van de jongste protesten, dat hoeft hij niet zo nodig in de krant terug te lezen, zegt hij na het gesprek met de minister. ‘Maak er liever een leuk stukje van.’ Een verhaal met bijvoorbeeld aandacht voor hoe zijn twee oudste zoons door hun tuinbouwopleiding in Dronten hem op een groener pad kregen. En hij ook zonder de Veldleeuwerik gewoon zal doorgaan met het koesteren van zijn bodem.

Allemaal niet om een ‘duurzaamheidsvinkje’ te halen, maar omdat Biemond gelooft dat zijn grond beter af is met minder kunstmest, spuiten en ploegen. In plaats daarvan kan hij de minister langs een gigantische berg compost leiden. Tienduizenden euro’s heeft die hoop hem gekost. Dat geld gaat hij de komende jaren echt niet terugzien in zijn aardappel- of uienprijs.

Nadat ze de gekregen jutezak met uien, aardappelen en wortelen aan haar woordvoerder heeft gegeven, zegt Schouten voor vertrek nog iets over de voermaatregel waar de boeren nu zo boos over zijn. Ze kent de zorgen over dierenwelzijn bij haar plan om het eiwit in krachtvoer voor melkkoeien te maximeren, maar zegt dat het volgens de geraadpleegde deskundigen een veilige ingreep is. Zwichten voor boerenprotesten zal ze dan ook niet.

‘Bij het verlagen van stikstof is ieder besluit lastig’, zegt ze. ‘Anders hadden we dat wel eerder genomen. Het vraagstuk is dus ook niet weg als we boeren nu gelijk geven.’ Door diezelfde boeren zit dan, zonder dat zij dit op dat moment weet, haar dag met werkbezoeken er op. De minister lijkt op dat moment weinig aangedaan door de boerenprotesten, maar wil achteraf niet reageren op de actie van boeren die haar werk belemmeren.

De dag tekent de wereld waarover Schouten regeert. Duurzaam of boos, de boer heeft altijd wel iets op haar aan te merken. Was ze hieraan begonnen als ze dit drie jaar geleden had geweten? ‘Golven kunnen hoog zijn, dat kun je vooraf maar beter niet weten.’ En voor de zekerheid: ‘Ik zeg dit met een glimlach’.

Lees verder

Actievoerende boeren verrassen politie en veroorzaken gevaarlijke verkeerssituaties
Ondanks tientallen arrestaties vindt de politie niet dat de boerendemonstraties een grimmiger karakter hebben gekregen. Wel leidt de onvoorspelbaarheid van de acties tot gevaarlijke situaties.

Waarom boze boeren nu opnieuw de straat opgaan
Sinds donderdag trekken boeren weer de straten op. Ze zijn vooral boos vanwege een plan van minister Schouten dat ze verplicht veevoer te gebruiken met minder eiwit. Hoe zit dit? Zes vragen en hun antwoorden.

Het einde van Stichting Veldleeuwerik: een organisatie die precies doet wat nodig is
Veldleeuwerik stopt. Niet omdat de verduurzaming is voltooid, of omdat de animo is verdwenen. Het is een geldkwestie. Er haken bedrijven af, die denken hun zaken beter te behartigen door boeren te steunen die met de trekker naar het Malieveld rijden. Liever boze dan duurzame boeren. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden