Boze antifascisten ten spijt, Vorden loopt langs Duits graf

Op zaterdag 4 mei herdacht Nederland zijn oorlogsslachtoffers. Vorden schrapte de wandeling langs het Duitse graf uit het officiële programma. Zondag 5 mei werd de vrijheid uitbundig gevierd.

RIK NIJLAND

'Ja hoor, dit is het gezelschap dat de gemeente Bronckhorst op de knieën heeft gekregen.' Bulderende lach; de bravoure met wat zelfspot doet het goed bij twintig overwegend grijze Nederlandse en Duitse duiven die op 4 mei zijn neergestreken bij uitspanning de Gravin van Vorden. Ogenschijnlijk is dit een tevreden fietsclubje na een tocht door de Achterhoek - koffie, bier, dropjes gaan rond - maar vanaf de overkant van de straat houdt politie in burger een oogje op het terras.

De komst van deze delegatie van de Antifascistische Oud-Verzetsstrijders Nederland (AFVN) is kennelijk niet van gevaar ontbloot. Met Duitse geestverwanten willen ze protesteren tegen het plan om tijdens de Dodenherdenking ook stil te staan bij Duitse soldaten. Oud-verzetsstrijders maken geen deel meer uit van de AFVN. Hun plaats is ingenomen door nabestaanden en nieuwe geestverwanten.

De geplande wandeling langs het graf van tien Duitse soldaten kwam de gemeente Bronckhorst, waar Vorden onder valt, en het lokale comité 4 en 5 mei op kritiek te staan van Joodse organisaties, maar ook van het Nationaal Comité. De komst van de anti-fascisten van de AFVN was de druppel. De wandeling werd uit het officiële programma geschrapt. Protesten, geduw of zelfs een handgemeen zouden de waardigheid van de bijeenkomst in gevaar brengen.

'Natuurlijk komen we hier niet om de orde te verstoren', zegt Kees van der Pijl (65), aankomend voorzitter van de AFVN. 'De Dodenherdenking is een plechtigheid die ook ons lief is.' Hein van Kasbergen (64) is stelliger. 'Ik denk dat onze komst door de burgemeester is gebruikt om de zaak te kunnen afblazen. Dat we hier nu toch zijn, is om te laten zien dat we deze zaak in de gaten houden. Daders worden tot slachtoffers gemaakt. Daar zij we fel op tegen. Als er toch dombo's langs het Duitse graf lopen, laten we ze met rust. We gaan wel kijken, voor het geval we volgend jaar iets moeten ondernemen. Dan hebben we een jaar om te mobiliseren.'

Om zes uur schrijdt het gezelschap naar het Herdenkingsplein in Vorden. Verderop houdt politie in een auto een oogje in het zeil. Bij het monument op het plein - een vrouw met opgerolde banier - leggen de antifascisten een bloemstukje en neemt Uwe Koopmann (66) uit Düsseldorf het woord: 'Kameraden, we moeten waken voor geschiedvervalsing. Waren de Wehrmacht-soldaten die hier begraven liggen op vakantie in Nederland? Nee, het waren Verbrecher. Gelukkig hebben de Nederlandse vrienden hier tijdig aan de bel getrokken.'

Tegen achten verzamelen zich zo'n driehonderd belangstellenden enkele tientallen meters verderop rond de graven van 19 omgekomen Britse en Canadese soldaten. Na de twee minuten stilte en de kransleggingen zingt een mannenkoor God save the Queen, gevolgd door het Wilhelmus. Slechts een handjevol mensen, inclusief de wethouder, keert daarna op zijn schreden terug. Het leeuwendeel van de bezoekers wandelt toch langs het Duitse graf. De leden van de AFVN blijven wat verweesd achter.

Organisator Bart Hartelman, voorzitter van het lokale comité 4 en 5 mei, is naderhand zichtbaar opgelucht. 'Alles is gelukkig rustig verlopen. Dat zoveel bezoekers langs het Duitse graf liepen, zonder aansporing daartoe, is een teken dat onze ideeën over verzoening worden gedeeld. Mensen kunnen zelf die keuze maken, dat is óók de vrijheid waarvoor is gevochten.'

undefined

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden