Boven is het stil

Of de ouderenzorg er beter van wordt als niet de overheid, maar kinderen die taak op zich nemen? Niet als dat op de wijze gaat als in Boven is het stil, in elk geval. De alleenstaande boer Helmer verzorgt zijn oude vader op diens ziekbed, maar veel verder dan af en toe een wasbeurt, het met een stalen gezicht verwisselen van lakens of het brengen van een hardgekookt ei, gaat dat niet. Zelden komt vader uit bed - zelfs met Oud en Nieuw ligt hij eenzaam binnen terwijl er buiten champagne wordt gedronken, oliebollen worden gegeten en er af en toe een vuurpijl door de lucht schiet.

Als vader aangeeft honger te hebben, antwoordt Helmer: 'Ik heb ook weleens honger.' Als hij vraagt wat Helmer ziet wanneer die uit het raam staart, antwoordt hij met 'niets'.

'Waarom heb je zo'n hekel aan me?', verwoordt vader op een zeker moment zijn eigen gedachten en die van de kijker - stukje bij beetje kom je daarachter.

Boven is het stil is een fraaie, trage, beklemmende film waarin Jeroen Willems, die vorig jaar op 50-jarige leeftijd overleed, glorieert in zijn allerlaatste hoofdrol. Hij is de eenzame boerenzoon Helmer wiens leven nooit écht begonnen is. Wiens leven altijd in het teken stond van de boerderij en zijn vader en die bij alles wat-ie doet zichzelf in de weg zit. Hij hoopt dat de dood van zijn vader hem vrijheid zal bieden, tot die tijd 'verzorgt' hij hem met een dieptrieste blik in zijn ogen. Terwijl de koekoeksklok de seconden wegtikt, wachten Helmer, de kijker en vader zelf op de verlossende dood.

Elke blik, elke zin heeft betekenis in Nanouk Leopolds bewerking van Gerbrand Bakkers gelijknamige roman; Boven is het stil is een karakterstudie op microniveau. Geen grote veranderingen in de gemoedstoestand van Helmer, maar langzaam maar zeker wordt hij de persoon die hij wil zijn.

Als kijker kun je enkel gissen naar wat er zich in het verleden van Helmer allemaal heeft afgespeeld: Wat is er ooit gebeur tussen de Vlaamse melkrijder Johan en Helmer? Hoe vond zijn broertje de dood? Wat is de werkelijke reden van de komst van de jonge knecht naar de boerderij?

Zal het ooit nog goed komen met Helmer? Ook dat weten we niet. Maar zeker is dat er in Helmers droevige blik, die we de afgelopen anderhalf uur als zijn standaard gelaatsuitdrukking beschouwden, aan het einde van de film iets van opluchting is geslopen.

Boven is het stil

Regie: Nanouk Leopold. Distributie: Cinéart

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden