Bouwkunst in de koelcel

De schatkamer van de Nederlandse architectuur geeft zijn juweeltjes lastig prijs.

MACHTELD VAN HULTEN

Miljoenen objecten uit onder meer honderden architectenarchieven, in totaal 18 kilometer plankruimte lang - daar was zo goed als nooit iets van te zien in het Nederlands Architectuurinstituut in Rotterdam. Hoogstens bood een enkele thematische tentoonstelling een aanknopingspunt om een originele schets van zeg Dudok uit de koeling te halen, maar nooit stond het archief als zelfstandige museumcollectie centraal.

Een gemis, zo blijkt. Want de collectie bevat veel moois. Neem bijvoorbeeld 15 Miles into the Earth, een ontwerp uit 1944 van de Haagse visionaire architect Hendrik Wijdeveld voor een internationaal geologisch onderzoekscentrum. Een gebouw dat - wat is er logischer? - als een enorme puntige kegel 15 mijl de aarde insteekt. Niet alleen een vroeg staaltje out of the box-denken maar ook een prachtige plaat waarin de architect zich meestertekenaar toont.

Een persoonlijk verslag van Berlages grand tour door Italië, maquettes van De Stijl, tot de eerste computeranimaties, dat alles is vanaf nu voor de NAi-bezoeker permanent te zien in De Schatkamer, de nieuwe zaal die begin september in gebruik werd genomen.

De collectie werd oorspronkelijk opgebouwd door onder meer het Nederlands Documentatiecentrum voor de Bouwkunst en de Stichting Architectuurmuseum, de instanties waaruit in 1988 het NAi werd geboren. Hoewel niet compleet - werk van sleutelfiguren als Aldo van Eyck of Herman Hertzberger is ondervertegenwoordigd - ligt het zwaartepunt op de 19de en 20ste eeuw.

De ambitie om het publiek kennis te laten nemen van het oeuvre van de wereldberoemde Nederlandse architecten is onbetwist. Maar waar het nieuwe NAi er alles aan doet om van instituut te transformeren tot publieksvriendelijk museum, gaat het met De Schatkamer eigenlijk terug naar zijn studieuze wortels. De manier van presenteren is namelijk nogal hardcore.

Allereerst De Schatkamer zelf, een ontwerp van Rem Koolhaas: een staaltje hermetische architectuur. Ver weg van de rest van de tentoonstellingsruimten, in de kelder, en om redenen van conservering afgesloten met een deur, is de drempel er naar binnen te gaan hoog: ben ik hier wel goed? Eenmaal binnen is het er kil, je hoort de installaties zoemen en de doorschijnende rubberen lamellen versterken de gedachte aan een depot/koelcel. Wie daar doorheen kijkt, krijgt waarvoor hij is gekomen.

Vervolgens zijn de verhalen die achter de getoonde objecten schuilgaan minimaal ontsloten, met een nummer dat verwijst naar een tekstje in een begeleidend boekje - al met al is het nogal een puzzel. En ook de samenhang tussen de tentoongestelde objecten gaat niet verder dan zes summiere thema's zoals 'samen', 'toegankelijk' of 'nieuwsgierig'. En dat is zonde. Want daardoor gaan al die zo interessante verhalen verloren. Helemaal voor dat brede publiek dat het NAi nu wil aanspreken. Een goede audiotour zou al kunnen helpen.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden