Bouwgrond braak? Plant een bamboebos

Bamboe groeit op arme grond en neemt veel CO2 op. Een ideale oplossing voor ongebruikte bouwgrond, vindt ondernemer Jan-Govert van Gilst.

Bamboebossen planten op braakliggende bouwgrond. Het idee kwam twee jaar geleden na een vakantie in Borneo, waar Jan-Govert van Gilst (44) geschokt aanschouwde hoe het regenwoud daar langzaam plaatsmaakt voor plantages met monotone rijen oliepalmen. 'Allemaal omdat hier zo'n behoefte is aan biobrandstof. Ik dacht, is die brandstof niet beter op een andere manier te vinden.'

In een vorige baan bij een ingenieursbureau was Van Gilst al gespecialiseerd in het slim verbinden van ontwikkelingen op compleet verschillende gebieden. En ook in zijn beplantingsplan komen een aantal trends naadloos samen.

In de eerste plaats is er in Nederland te weinig biobrandstof. Met schepen worden daarom hout en andere organisch spul vanuit de hele wereld aangevoerd om hier in elektriciteitscentrales als 'groene biomassa' te verbranden. 'Of je het duurzaam mag noemen om dat met oliegestookte schepen duizenden kilometers verder op te halen, is op zijn minst zeer discutabel', zegt Van Gilst in zijn kantoor aan huis in de Vesting van Hellevoetsluis.

Als schaduwraadslid voor D66 in zijn gemeente wist hij bovendien dat steeds meer plaatsen in hun maag zitten met bouwrijpe grond die door de crisis braak ligt. De ooit gedroomde bedrijventerreinen en woonhuizen zullen er voorlopig niet verrijzen. Ruimte genoeg om biobrandstof te verbouwen, dacht Van Gilst.

Waarom bamboe?

'Bouwgrond is heel voedselarm. Vaak is het gewoon zand, daar kan lang niet alles groeien. Daarnaast wil je een gewas dat snel groeit, zodat je zo snel mogelijk zo veel mogelijk CO2 opneemt en energie opslaat die weer vrijkomt als je het verbrandt. Dan kom je bij bamboe uit: het groeit op zeer arme grond en een bamboebos neemt 35 procent meer CO2 op dan eenzelfde oppervlakte volgeplant met bomen. Naast bamboe is ook olifantengras geschikt.'

Onderzoek leverde Van Gilst naast gegevens over gewassen ook weer nieuwe argumenten op voor het beplantingsplan. Het blijkt dat groen ook ziekmakend fijnstof uit de lucht haalt. De minuscule stofdeeltjes slaan neer op de bladeren. Op zogenaamde hitte-eilanden in steden, waar nauwelijks luchtcirculatie is en fijnstof niet wegwaait, kan groen uitkomst bieden. Voor grondeigenaren is het aantrekkelijk omdat die de beheer- en onderhoudskosten voor de braakliggende grond niet meer hoeven te betalen zolang er bamboe op staat.

Slim en simpel ideetje dus. Dat vond ook de jury van de Zuid-Hollandprijs voor duurzame plannen. Met de prijs van 50 duizend euro die hij eind vorig jaar won, is Van Gilst sinds februari dit jaar samen met oud-collega Douwe van Rees bezig het plan om te zetten in een bedrijf dat zijn broek kan ophouden. NNRGY heet het.

En toen jullie het nader gingen onderzoeken, bleek het natuurlijk allemaal iets minder snel en simpel.

'Ik ben nog altijd heel enthousiast, maar we hebben onze eerste ideeën tijdelijk in de ijskast gezet. Zo wilde ik eerst kleine ruimtes in gemeenten beplanten. Maar dat is logistiek niet erg gemakkelijk. De kosten van het aanplanten en oogsten zijn dan te hoog. Bij het oogsten blijkt bovendien heel veel fijnstof vrij te komen, dus de gezondheidswinst die je op dat vlak boekt, doe je grotendeels weer teniet.'

Dus het moest grootschaliger en buiten de stad?

'En dat kan ook. Hier op de Maasvlakte liggen vele hectaren bouwgrond die de komende jaren echt niet meer gebruikt zullen worden. Energiecentrales liggen daar vlakbij. Dus dat is echt een ideale plek om grote bamboevelden aan te leggen.'

Maar...

'Maar, inderdaad. Het havenbedrijf wil er niet aan. Het wil potentiële bedrijven die zich op de Maasvlakte willen vestigen graag het idee geven dat ruimte schaars en dus duur is. Om rendabel te zijn moet je de bamboe voor minimaal vijf jaar laten groeien. Zodra je ervoor kiest dat te doen maak je iedereen juist duidelijk dat je er zelf ook niet meer in gelooft dat de grond de komende jaren nog verhuurd zal worden. Daar willen politici voorlopig nog niet aan, maar ik heb het idee dat het een kwestie is van tijd voordat ze toch overstag gaan.'

Heeft u die tijd wel, u moet toch ook geld verdienen?

'Dat lijkt nu op een andere manier te gaan lukken. We hebben gekeken hoe we zo decentraal mogelijk de bamboe en het olifantengras kunnen omzetten in energie. Zo zijn we bij oude landhuizen uitgekomen. Ik heb er al heel wat bezocht en omdat het monumenten zijn, mag je eigenlijk niets doen om ze te isoleren daardoor kost de verwarming vele duizenden euro's per jaar.

'Samen met een groot installatiebedrijf hebben we nu een aanbod voor zulke monumentale panden. We kopen de energierekening af, per maand zijn de huizenbezitters dan minder geld kwijt voor de verwarming. Een moderne houtgestookte cv-installatie zoals die ook in de Alpenlanden veel wordt gebruikt stookt het pand volledig automatisch warm met de bamboesnippers die wij eens per maand aanleveren. De bamboe komt van het landgoed zelf, of van nabijgelegen ongebruikte bouwgrond.'

Dat is natuurlijk mooi, maar bij lange na niet het plan zoals dat u eerst had bedacht.

'Het is een begin. We hopen het bedrijf verder uit te bouwen. Met het geld van de prijs gaan we in de Rotterdamse deelgemeente IJsselmonde binnenkort de eerste energieplantage neerzetten. Zo kunnen we meer ervaring opdoen. Ook met verschillende technieken van bamboekweek, zodat het misschien lukt om de teelt binnen een kortere termijn rendabel te krijgen.

'Intussen houden we contact met zo veel mogelijk gemeenten maar ook woningcorporaties. Als die wat geld over hebben om fijnstof in de lucht terug te brengen of een mooi bamboebos willen aanleggen op een terrein dat anders maar ligt te verloederen, dan kan het financieel misschien wel uit. Naast het Rotterdamse havenbedrijf hebben we nu ook de Amsterdamse haven benaderd. Ook daar ligt genoeg grond braak. Hopelijk willen zij Rotterdam de loef afsteken als 'groenere haven'.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden