Bouwfraude is restant kartelparadijs

Nederlandse bouwers frauderen er lustig op los. Ze wanen zich nog steeds in een kartelparadijs, blijkt uit de boeken van een Groningse bouwer....

PvdA-kamerlid R. van Gijzel was geschokt toen hij de schaduwboekhouding van de Groningse bouwer Koop Tjuchem voor het eerst onder ogen kreeg. Uit de boekhouding bleek dat Nederlandse bouwers hun opdrachtgevers de ene poot na de andere hebben uitgedraaid. Van Gijzel becijferde dat dit de Nederlandse schatkist jaarlijks minimaal 1 miljard gulden heeft gekost.

Het werkt als volgt. Voordat bouwers hun offerte voor een klus indienen, komen ze samen. Ze spreken af wie van hen het werk mag uitvoeren en voor welke prijs. De anderen brengen vervolgens een hoger bod uit.

In ruil voor de opdracht betaalt de winnende aannemer zijn collega's een aanzienlijk bedrag. Dit bedrag komt bovenop de bouwsom en moet worden opgebracht door de opdrachtgever. In de meeste gevallen is dat de Nederlandse overheid.

Tot 1993 was dit nog gewoon toegestaan, maar sinds de overheid de aanval op de Nederlandse kartels heeft geopend, is het bij wet verboden. Uit de boekhouding van Koop Tjuchem blijkt dat de aannemers de praktijk in ieder geval tot 1998 hebben voorgezet. Opvallend is dat de administratie na 1993 met een pen is bijgehouden en niet meer door een computer is uitgeprint.

Alle grote bouwers komen in de boekhouding voor: HBG, NBM, Ballast Nedam, Volker Wessels Stevin, BAM en Heijmans. 'In het verleden gebeurde dat wel', reageert A. van Lith, woordvoerder van Heijmans. 'Of het nu helemaal is uitgebannen? Daar durf ik mijn hand niet voor in het vuur te steken.'

HBG belooft de zaak serieus te bekijken. Nederlands grootste bouwer kwam in 1998 al in opspraak toen bleek dat het bedrijf bij de bouw van de Schipholtunnel ten onrechte 80 miljoen gulden had geïncasseerd.

Volgens Van Gijzel is het onmogelijk om niet mee te doen. 'Kleine aannemers hebben me verteld dat ze worden gechanteerd.' Hij vindt het niet te verdragen dat er nog steeds niet is begonnen met een strafrechtelijk onderzoek. 'Nu kan niemand er meer omheen.'

Justitie heeft het onderzoek naar de bouwfraude deze zomer juist gestaakt. De bezitter van de schaduwboekhouding, een ex-directeur van Koop Tjuchem, weigerde de boeken ter beschikking te stellen, tenzij Justitie hem 300 duizend gulden tipgeld zou geven. Justitie bood 50 duizend gulden, het hoogste tipgeld ooit.

Maar de ex-directeur A. Bos was bang dat hij door de onthulling nooit meer een baan zou vinden en wilde meer. Nu Bos zijn identiteit heeft onthuld in het tv-programma Zembla vervalt dit argument. 'Hij is nog steeds welkom', zegt een justitiewoordvoerder.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden