Bouwers JSF weigeren deel omzet af te staan

Nederlandse deelnemers aan Joint Strike Fighter-project zouden drie procent moeten afdragen, maar doen dat niet...

AMSTERDAM Zeker vijf Nederlandse bedrijven die orders hebben verworven voor het Amerikaanse gevechtsvliegtuig Joint Strike Fighter (JSF) weigeren een deel van hun omzet af te dragen aan de Nederlandse staat. Ze boycotten daarmee een regeling die in 2002 tussen de overheid en de Nederlandse vliegtuigindustrie werd gesloten. Een grote ‘Nederlandse’ order voor de JSF wordt bovendien uitbesteed aan Turkije.

De weigerende toeleveranciers zien niets in de overeenkomst van zes jaar geleden. Die moet garanderen dat deelname in de ontwikkeling van het JSF-project de Nederlandse belastingbetaler niet méér gaat kosten dan wanneer de vliegtuigen achteraf ‘van de plank’ worden gekocht.

De bedrijven, die indirect profiteren van de overheidsinvestering van 800 miljoen euro in het JSF-project, zouden volgens de overeenkomst ruim drie procent van hun JSF-omzet afstaan aan de staat. In totaal zou op die manier 191 miljoen euro door de Nederlandse industrie worden bijgepast, in ruil voor de extra winsten die de sector via het project verwacht te halen.

Het ministerie van Economische Zaken beschouwt de bedrijven als ‘free riders’ (gratis meelifters), maar wil hun namen wegens de verwachte ‘reputatieschade’ niet noemen. Volgens een woordvoerder is de regeling redelijk succesvol omdat de meeste bedrijven er wel aan meedoen. Slechts een klein deel van deze bedrijven heeft overigens orders geboekt.

Tegenover de Volkskrant erkent een aantal bedrijven dat ze de afdracht van JSF-omzet bewust boycotten. Dat geldt voor onder meer Dap Technology in Nijmegen, RSP Technology in Delfzijl, oud-Fokkerdochter Moog FCS in Nieuw Vennep en Eurocast in Apeldoorn. De bedrijven zeggen dat ze de overheid niet nodig hebben gehad om hun JSF-orders binnen te halen. Ze zien daarom geen reden voor een tegenprestatie. Tot dusver was met hun orders ruim zeven miljoen dollar gemoeid, maar in de productiefase verwachten ze een omzet te boeken van vele miljoenen méér.

Het bedrijfsleven onderhandelt later dit jaar over een nieuw percentage van de JSF-orders dat moet worden afgedragen. Vóór 1 mei moeten ze bij Economische Zaken melden wat ze in 2007 aan het contract hebben verdiend.

Een van de eerste grote ‘Nederlandse’ contracten met Lockheed Martin (de grootste partner in JSF) wordt getekend met Stork Aerospace. Vanochtend geven minister Van der Hoeven van Economische Zaken en directieleden van Lockheed Martin en Stork daarover een persconferentie.

Stork, dat begin dit jaar in buitenlandse handen kwam, gaat bekabeling voor de JSF produceren in een nieuwe vestiging van Fokker Elmo in Izmir in Turkije. Daarin investeert het bedrijf 12 miljoen dollar. Er komen 300 tot 500 mensen werken.

Oud-premier Wim Kok – tegenwoordig commissaris bij Stork – stelde in 2002 dat deelname aan de ontwikkeling van de Joint Strike Fighter goed zou zijn voor de werkgelegenheid in Nederland. Het Centraal Planbureau waarschuwde toen al dat daarvan geen sprake zou zijn: ‘Op nationaal niveau zal de werkgelegenheid niet betekenisvol worden verhoogd.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.