nieuws

Bouw stadions WK voetbal Qatar eist al 6.500 levens in tien jaar

Het internationale voetbal wordt voor een groot deel gefinancierd met geld uit Qatar en andere Golfstaten. Een boycot van het WK in Qatar zal er daarom niet snel komen. 

Bouwers aan het werk in Qatar. Beeld REUTERS
Bouwers aan het werk in Qatar.Beeld REUTERS

De verontwaardiging was groot dinsdag, zeker op social media, na de bekendmaking van de cijfers. The Guardian, toonaangevend in het dossier, ging bij de ambassades van India, Pakistan, Nepal, Bangladesh en Sri Lanka na hoe hoog het dodental is onder arbeidsmigranten, die het zware werk doen bij de bouw voor het WK van 2022. Het dodental bedraagt minimaal 6.500, in de periode 2010-2020, waarbij aangetekend dat landen als Filipijnen en Kenia de cijfers niet precies bijhouden. De telling stopt bovendien eind 2020. In Qatar werken ongeveer twee miljoen migranten.

Weliswaar is niet aangegeven wat het beroep van de overledenen was en op welke werkplaats ze omkwamen, het verband met WK-werkzaamheden is evident. Het land ondergaat een transformatie ten bate van het toernooi, eind volgend jaar. De kritiek op het WK van Qatar is sinds de toewijzing eind 2010 hevig. Het ging daarbij eerst om mogelijke corruptie bij de toewijzing, om het gebrek aan voetbalcultuur en het klimaat.

Het duurde jaren voordat het zogenaamde Garcia rapport onrechtmatigheden bij de toewijzing aantoonde. Toen was allang begonnen met de bouw van stadions en andere infrastructuur, hotels, een vliegveld, wegen en zelfs een nieuwe stad. Geregeld kwamen cijfers met doden naar buiten. 

De aantallen van de laatste onthulling zijn schokkend, al stelt de regering van Qatar dat ze over tien jaar genomen volgens verwachting zijn, gemeten naar de  aantallen migranten en werknemers. De KNVB doet navraag naar de cijfers bij ngo’s en ambassade, waarmee de bond veelvuldig contact heeft.

Nukken van werkgever

Vakbonden en mensenrechtenorganisaties als Amnesty International strijden al jaren voor betere arbeidsomstandigheden. Migranten uit straatarme landen komen naar Qatar om onder onmenselijke omstandigheden te werken. Het zogenoemde kafala-systeem, waarbij de arbeider zijn paspoort inlevert en is gebonden aan de nukken van zijn werkgever, mag officieel zijn afgeschaft in Qatar, in de praktijk bestaan nog steeds vele misstanden.

Zo wordt de precieze doodsoorzaak meestal niet achterhaald, mede omdat autopsie ontbreekt. Een natuurlijke dood als hartfalen, luidt dan het verdict. Minimaal vier maanden is het veel te heet voor werk buiten. Tot de doodsoorzaken behoren oververhitting, een dodelijke val en zelfmoord.

Het bizarre is dat Qatar al die stadions niet nodig heeft op lange termijn, want het land heeft een oppervlakte van Noord-Brabant en Gelderland bij elkaar en voetbal in de competitie trekt nauwelijks publiek. De organisatie wil de meeste stadions na het WK weer afbreken en elders opbouwen, wat de bouw van nu tot een zonderlinge bezigheid maakt. 

De roep om een boycot van het WK, die vooral in sociale media klinkt, is nooit massaal verwoord. Ondanks hun protest zijn zelfs internationale vakbonden en Amnesty geen voorstander van een boycot. Ze zien meer in verandering van de cultuur door druk uit te oefenen. Critici stellen dat de route andersom hoort te zijn. Eerst veranderingen, daarna pas de beloning door toewijzing van een toernooi.

Vrouwelijke arbiters

Het voortdurende ongemak met Qatar en sport is telkens zichtbaar. Onlangs, bij het in Qatar gehouden, door Bayern München gewonnen WK voor clubteams, weigerde een lid van de koninklijke familie van Qatar de langs lopende vrouwelijke arbiters een boks te geven, terwijl mannen die wel kregen. 

Deze week besloot het Duitse koppel Borger/Sude niet mee te doen aan een internationaal toernooi beachvolleybal, omdat de vrouwen niet mogen sporten in bikini. De Nederlandse duo’s gaan wel. Het Nederlands elftal van bondscoach Frank de Boer begint komende maand met de kwalificatiereeks voor het WK.

Vanuit het voetbal is vrijwel niemand voorstander van een boycot. De sport zit in een moeilijk parket, omdat het internationale voetbal voor een groot deel wordt gefinancierd door geld uit Qatar en andere Golfstaten. Clubs als Manchester City, Paris SG en Barcelona ontvangen miljoenen oliegeld, uit landen die proberen te transformeren naar een nieuw verdienmodel, voor als de olie straks op is. De UEFA maakte dinsdag bekend dat Qatar Airways een van de sponsoren is van Euro 2020.

De KNVB wil de spelers goed voorlichten over het toernooi, voordat ze aan de kwalificatiereeks beginnen. Ook leidt de KNVB trainers op in Qatar en probeert de bond het vrouwenvoetbal aldaar te stimuleren. Dergelijke acties zijn volgens de bond zinvoller dan een boycot.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden