NieuwsVerkiezingen Suriname

Bouterse verliest, maar de race is nog niet gelopen

Vlekkeloos verliep het niet, maar de grootscheepse fraude die bij de verkiezingen in Suriname werd gevreesd bleef uit. Desi Bouterse is onttroond, Chan Santokhi heeft de beste papieren om president te worden, al blijft er een scenario waarin Bouterse met wat kunst- en vliegwerk toch de baas kan blijven.

Desi Bouterse tijdens een verkiezingscampagne in de vorm van een optocht van de Nationale Democratische Partij (NDP).Beeld ANP

Bij de verkiezingen in Suriname lijkt de zittende president, Desi Bouterse, een flinke nederlaag te hebben geleden. In het 51 zetels tellend parlement, de Nationale Assemblee (DNA), komt oppositiepartij VHP mogelijk op 21 zetels uit, terwijl de NDP van Bouterse van 26 naar 15 zetels zakt. Maar helemaal is de race nog niet gelopen.

In Suriname kiezen de stemgerechtigden de DNA. Het parlement kiest vervolgens de president, die dan een regering kan vormen. Voor de verkiezing tot staatshoofd is een tweederde DNA-meerderheid nodig. Dat betekent dus dat de VHP de steun van andere partijen nodig heeft.

Is die steun er onvoldoende, dan bestaat de kans op het uitroepen van een zogeheten Verenigde Volksvergadering (VVV). In die VVV komen naast DNA ook de twee andere, lagere Surinaamse bestuurslagen bijeen. Dat zijn de districts- en de ressortraden. Volgens sommige deskundigen biedt een VVV meer kans op fraude en op het omkopen van bestuurders. Daarmee zou er alsnog een kleine kans bestaan dat Bouterse opnieuw tot president wordt uitgeroepen.

Decembermoorden

Dit scenario kan voor Bouterse van enorme betekenis zijn, in verband met zijn veroordeling, eind vorig jaar, tot twintig jaar cel wegens zijn aandeel in de zogeheten Decembermoorden van 1982. Volgende maand dient hierin opnieuw het ‘verzet’, het beroep dat de bij verstek veroordeelde Bouterse heeft aangetekend.

Als president heeft Desi Bouterse het proces tegen hem op allerlei manieren proberen te blokkeren. Als ‘ambteloos burger’ zal dit voor hem onmogelijk zijn. Om die reden hebben zijn critici vaak gezegd dat de 74-jarige politicus en oud-militair er alles aan zal doen om nog eens vijf jaar als staatshoofd aan te blijven.

Vooralsnog liggen de beste kaarten voor het presidentschap echter bij Chan Santokhi, de leider van de VHP, de partij die van 9 naar mogelijk 21 zetels gaat. Een andere partij die ten koste van Bouterses NDP flink is gegroeid, is de ABOP van Ronnie Brunswijk, de ex-guerrillero die de Marrongemeenschap in Suriname aanvoert.

Verkiezingsfraude

De uitslag van de verkiezingen komt voor velen in het Zuid-Amerikaanse land als een verrassing. Niet omdat de NDP zo fors verloor, maar omdat de oppositie er rekening mee hield dat de zittende regeringspartij bereid was flinke verkiezingsfraude te plegen. Dat lijkt niet te zijn gebeurd, al was van een vlekkeloze stembusgang allerminst sprake.

Al in de aanloop naar de verkiezingen van 25 mei verzamelde de oppositie vele tientallen klachten over mogelijke fraude bij stemkaarten, over intimidatie van aanhangers van oppositiepartijen, en in een enkel geval zelfs van overheidsgeweld tegen een kandidaat van een nieuwe oppositiepartij.

Ook op de verkiezingsdag zelf ging van alles mis. Niet alleen bleken NDP-getrouwen letterlijk geld naar kiezers te smijten (volgens sommige berichten zelfs vanuit een helikopter boven het platteland), maar was ook in diverse stembureaus van verwarring sprake. Mede om die reden bleven de kieslokalen twee uur langer open.

Chaos

De voorzitter van het Onafhankelijk Kiesbureau (OKB), Jenniffer van Dijk-Silos, sprak van ‘chaos’: ‘Bij elke verkiezing heb je vlekjes, maar deze zijn net een grote plas olie die zich uitspreidt in de zee’, zo verklaarde de ervaren voorzitter aan de krant De Ware Tijd. ‘In mijn twintigjarige carrière bij het OKB heb ik nog nooit zo veel ellende gezien.’

Als Desi Bouterse zijn nederlaag toegeeft, bestaat nog altijd de kans dat hij het met de nieuwe regering op een akkoord weet te gooien om zo, nog los van mogelijke vrijspraak in hoger beroep, alsnog voor de gang naar de gevangenis gespaard te blijven. Presidentiële amnestie is hierbij een van de mogelijkheden.

Volgens veel kenners maakt Bouterse weinig kans door te dreigen met een militaire ingreep, zoals in het recente verleden in Suriname vaker is gebeurd. Dan rest hem slechts de weg van vergeving en verzoening.

‘Sheriff’ Santokhi krijgt niet alleen Bouterse, maar ook een falende economie op zijn bord 

Als commissaris van politie en minister van Justitie boekte Chan Santokhi successen in de strijd tegen de misdaad. Bouterse noemde hem ‘de sheriff’, maar ook het schoothondje van Nederland. Dat schoothondje heeft Bouterse nu verslagen, en moet als nieuwe president van Suriname orde op zaken gaan stellen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden