Column

Botox als wapen

Waarom cosmetische ingrepen al bijna geen vrije keuze meer zijn.

Botox is voor feministen boven de 40 al een rechtBeeld afp

Prima nieuws dat het Erasmus MC als eerste academisch ziekenhuis in Nederland een opleiding voor cosmetische dermatologie begint. Mij zul je geen bezorgde vragen horen stellen over het met overheidsgeld opleiden van een legertje hooggekwalificeerde botoxspuiters. Ofwel handelingen die 'geen enkel medisch doel' dienen. Dat laatste is met het oog op preventie trouwens ook de vraag, aangezien er nu nul opleidingseisen zijn voor cosmetische behandelingen. En u dus vooralsnog een risico loopt dat een ingreep ontspoort in een duckface of allerlei bulten op incourante plaatsen.

Het besluit van Erasmus MC maakt vooral zichtbaar dat botox al bijna geen vrije keuze meer is. Niet alleen voor heel domme vrouwen, tv-sterren en actrices: een achterhaald idee. Botox werd een wapen in de tweedeling. Of u dit nu leuk vindt of niet: het wordt tijd dat eens te erkennen.

Om te beginnen houden we op met de mythe dat intelligente vrouwen nog zelf over hun uiterlijk beslissen. Je moet er toch echt een beetje aanvaardbaar uitzien om nog mee te mogen doen. Zelfs het schrijven van columns met een ouder vrouwenhoofd is al bijna een voorrecht uit een voorbij tijdperk. Als ik zo om me heen kijk hoor ik misschien wel bij de laatste generatie die haar hoekje in de krant niet ook kreeg dankzij looks.

Neem die populaire jongere columniste van een andere moderne ochtendkrant, gezegend met het uiterlijk van een fotomodel. Een paar jaar geleden besloot ze eens een tijdje iets anders te doen. Haar toenmalige chef zei: 'Je opvolger moet wel net zo'n lekker wijf zijn.' Brutale uitspraak, ha ha ha, maar intussen ook gewoon waar. De carrière van weer een andere talentvolle jongere collega kreeg pas echt vaart nadat zij met afzakkende bh-bandjes en de uitspraak 'Ik ben mijn borsten' op de cover van Vrij Nederland stond. Ironie op de wijze van mooie jonge feministenmeisjes. Maar het werd ook handig ingezet en bleek te kloppen.

We aanvaarden onderhand iedere identiteit. Ook transgenders en die modieuze 'sekseneutrale' hipsters horen er al helemaal bij. Maar vrouwen van boven de 40 zien we nog steeds liever niet au naturel vooraan staan. Een beetje leuk uitgedeukt kan het misschien nog net.

Deze krant bracht afgelopen zomer verhalen over tobben met botox door knappe dertigers. Wat opviel, was dat zij het gebruik nog presenteerden als vrije keuze. Dat is binnenkort vermoedelijk over.

Mijn aha-moment kwam toen ik in Amerika woonde en Barack Obama aan het onderhandelen was over zijn nieuwe zorgstelsel. Daarbij werd op zeker moment 'Bo-Tax' overwogen. Woordspeling op botox: een door Obama voorgestelde belastingverhoging van 5 procent op cosmetische chirurgie. Tot mijn verbazing begonnen juist feministen de zwaarste lobby tegen dit plan. Serieuze Amerikaanse feministen van boven de 40, die betoogden dat hoogopgeleide vrouwen van hun leeftijd zonder cosmetische ingrepen kansloos waren: botox was hun wapen tegen leeftijdsdiscriminatie. En ze kregen hun zin, de Bo-Tax is geschrapt.

Toen ben ik erop gaan letten. Neem Nancy Pelosi: de eerste vrouwelijke voorzitter van het Huis van Afgevaardigden. In de 70 en toch met het uiterlijk van een pin-up, dankzij een reeks cosmetische ingrepen die haar de bijnaam Nancy 'stretch' Pelosi opleverden. Of andere machtige vrouwen in DC, zoals de steenrijke Juleanna Glover, voormalig woordvoerster van vicepresident Dick Cheney: destijds pas 40 jaar, beeldschoon en toch al flink gebotoxt. Een onberispelijk uiterlijk, zei ze toen ik haar ernaar vroeg, was 'de enige manier' om overtuigend te bewijzen dat zij als werkende moeder alles onder controle had.

Gebotoxte Nancy Pelosi, ex-voorzitter Amerikaanse HuisBeeld afp

In Washington nam ik daarna een kijkje in de beroemde botoxkliniek van Tina Alster op K Street, 'de Rolls Royce van de huidverzorging'. Veel politici laten zich door haar opknappen, ook steeds meer mannelijke, want botox is een vorm van controle in een wereld die met de dag chaotischer wordt.

Voorin de krant leest u over toenemende armoede aan de onderkant van de samenleving. Aan de top evolueert het gebruik van botox intussen tot onmisbaar gereedschap. In geslaagd Amerika is een gezicht zonder botox een statement dat alleen de heel succesvollen zich nog kunnen permitteren. In Nederland zal het binnenkort misschien niet anders zijn.

Het probleem is dus niet of academische ziekenhuizen cosmetisch dermatologen mogen opleiden. De echte vraag is hoe jong en perfect ook alweer de norm werd.

Gebotoxte Juleanna Glover, met man en kindBeeld The Washington Post/Getty Images
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden